Een Syrisch jongetje kijkt naar buiten in Douma, in de oostelijke buitenwijken van Damascus.  Beeld REUTERS
Een Syrisch jongetje kijkt naar buiten in Douma, in de oostelijke buitenwijken van Damascus.Beeld REUTERS

Oorlog in Syrië

Is er na 10 jaar oorlog nog hoop voor Syrië? ‘President Assad gaat nergens meer heen’

Vandaag is het tien jaar geleden dat grote groepen Syriërs de straat op gingen om te protesteren tegen de regering van president Assad. De demonstraties werden een opstand, de opstand werd een gruwelijke burgeroorlog. Hoe moet het nu verder?

Gifgasaanvallen en bombardementen met bomvaten door regeringstroepen. Onthoofdingen en aanslagen door IS. Jihadistische groepen die elkaar onderling afmaken. Russische huurlingen, twee Turkse invasies, duister geld vanuit de Emiraten, Israëlische raketaanvallen, Iraanse ‘adviseurs’, bombardementen door een westerse coalitie en brandende olievelden. Er zijn weinig dingen die het Syrische volk de afgelopen tien jaar bespaard zijn gebleven.

Tien jaar na de start van de burgeroorlog is de revolutie in rook opgegaan. Honderdduizenden doden, miljoenen vluchtelingen en ontelbare gruwelijkheden verder zit president Assad nog steeds waar hij in 2011 zat: in de zetel van de macht. Alleen een bonte verzameling van (vooral) jihadistische groepen vecht nog door vanuit de regio Idlib.

We vroegen drie Nederlandse Syriërs (een aanhanger van de regering, een lid van de oppositie en een Koerd) naar hun perspectief op het Syrië van nu. Over één ding zijn ze het eens: het leven in Syrië is zwaar, heel zwaar.

Een oppositie-strijder in Aleppo, augustus 2012.  Beeld REUTERS
Een oppositie-strijder in Aleppo, augustus 2012.Beeld REUTERS

De oppositie

‘Syrië,’ zegt Saied Lahdo, ‘is de plek waar de beschaving is begonnen. Het is mijn land, mijn geschiedenis, mijn volk. En nu...’ Het 65-jarige lid van de Syrische oppositie zucht diep. ‘Nu maakt de situatie me verdrietig. De revolutie is niet geslaagd. En ik zie geen licht meer aan het eind van de tunnel.’

Lahdo slaakt nog een zucht van berusting. De Syriër woont al jaren in Nederland en is van daaruit vertegenwoordiger van de Assyrische Democratische Organisatie. Die groep maakt deel van de verenigde oppositie in ballingschap. Maar daar is hij uitgestapt. De oppositie was altijd al verdeeld, maar nu was hij er klaar mee: ‘Iedere keer als ik naar Istanbul ging voor een vergadering, werd het een gevecht. Ik wilde niet meer.’

Lahdo was politiek activist in Syrië, zat er in de gevangenis en vluchtte in 1998 naar Nederland. Van daaruit zag hij de opstand tegen Bashar al-Assad en zijn regering ontstaan én weer ten ondergaan.

– Waarom is de revolutie mislukt?

SAIED LAHDO «De eerste maanden van de opstand in 2011 verliepen vreedzaam. Maar het regime begon geweld te gebruiken. Daarna liet Assad islamitische extremisten vrij uit de gevangenissen, die ook geweld gingen gebruiken. Waarop Assad zelf nóg harder kon ingrijpen. Dat heeft alles erger gemaakt. Ook zijn allerlei andere landen zich ermee gaan bemoeien, iedereen wilde profiteren van de situatie. De internationale gemeenschap heeft de Syriërs verraden.»

– De oppositie wil vanaf het begin dat Assad opstapt. Die kans lijkt inmiddels verkeken?

LAHDO «Dat is niet meer reëel. Hij heeft het gered door de steun van Rusland. Het is ten koste gegaan van het Syrische volk en hun bloed.»

– Wat zou er volgens u nu moeten gebeuren in Syrië?

LAHDO (zucht) «Ik ben van nature een optimistisch mens, maar ik weet het niet meer. Er zijn de afgelopen jaren zoveel vreselijke dingen gebeurd. En ook nu vecht iedereen nog tegen elkaar: de islamisten, de Turken, de Koerden, de Iraniërs. En het regime, de alawieten, zijn ook verdeeld. Eigenlijk is het alleen nog Amerika dat echt kan ingrijpen. Als de VS niet ingrijpt, zal het regime blijven en blijven de gewone mensen het slachtoffer.»

 Saied Lahdo Beeld Eric Brinkhorst
Saied LahdoBeeld Eric Brinkhorst

De regering

‘De Syrische regering,’ zegt een Nederlands-Syrische vrouw die anoniem wenst te blijven, ‘heeft de oorlog gewonnen. Maar nu woedt er een economische oorlog.’ De economie in het land is zo in elkaar gestort, zegt ze, ‘dat de gewone Syriër geen brood meer kan kopen. En dat komt door de internationale sancties. Ze zeggen dat hun hart bloedt voor Syrië, maar tegelijkertijd leggen ze sancties op waardoor mensen doodgaan. Schamen die landen zich niet?’

De vrouw, die al meer dan twintig jaar in Nederland woont, steunt de Syrische regering. ‘Ik ben niet per se pro Assad, maar wel pro Syrië. En ik denk dat Assad nu het beste is voor het land.’ Dat standpunt is ook de reden dat ze anoniem wil blijven. Ze is bang voor de reacties. ‘Hier wordt al tien jaar negatief bericht over Assad, dus geloven mensen dat ook.’

– Hoe is het zo uit de hand kunnen lopen in Syrië?

«Door rotte appels van binnen en inmenging van buiten. De oppositie is alles uit het buitenland gaan halen: jihadisten, wapens. Andere landen zijn zich ermee gaan bemoeien: Turkije bezet nog steeds een deel van Syrië. En wat doet de VS in het land? De regering heeft ze niet gevraagd om te komen en nu stelen ze onze olie. Ja, er zijn ook Russen en Iraniërs, maar die zijn wél door Assad uitgenodigd.»

– U legt de schuld bij de oppositie. Maar president Assad is door de VN beschuldigd van oorlogsmisdaden, waaronder het gebruik van gifgas.

«Ik ben in Douma geweest, na de vermeende gifgasaanval. Het verhaal klopt niet. En waarom zou Assad gifgas gebruiken? Hij had de strijd al bijna gewonnen. Assad is niet dom, hè.»

– Is er nog hoop voor Syrië?

«Syriërs zijn misschien wel de sterkste mensen ter wereld. We kunnen het land herbouwen, maar dan moeten de sancties worden opgeheven. Nu word ik gedwongen binnenkort zelf naar Syrië te gaan om geld naar mijn familie te brengen.»

Een Syrische vlag met het portret van president Assad wappert  bij een checkpoint in Douma, Damascus.  Beeld REUTERS
Een Syrische vlag met het portret van president Assad wappert bij een checkpoint in Douma, Damascus.Beeld REUTERS

De Koerden

‘Syrië,’ zegt Mazlum Django ‘is momenteel een chaos van grote machten. De westerse coalitie wil dat Assad weggaat. De Russen willen dat hij blijft. De Turken willen dat de Koerden weg gaan. Maar Amerika wil de Koerden juist aan de onderhandelingstafel. Ondertussen worden er ook nog steeds IS-cellen opgerold.’

Django (30) kwam in 1998 met zijn ouders vanuit Koerdisch gebied in Syrië naar Nederland. De Koerden hebben een zekere vorm van autonomie in Noord-Syrië. Django was de afgelopen jaren vertegenwoordiger van de Rojava (de lokale naam van Koerdisch Noord-Syrië) in de Benelux.

‘Ik houd me nu vooral bezig met humanitaire hulp aan Syrië.’ Mazlum zamelt geld in voor weeskinderen en brengt dat om het jaar naar Koerdisch gebied. ‘Het leven is er zwaar. De Syrische pond is bijna niets meer waard. Wel heb ik de indruk dat het in Koerdisch gebied iets beter gaat dan in Assad-gebied. Er wordt veel herbouwd.’

– Ondertussen zitten er in Koerdisch gebied nog duizenden Europese IS’ers in kampen en gevangenissen. Kan die situatie zo blijven?

MAZLUM DJANGO «Het zijn Europeanen, dus Europa moet iets doen. Of Europa betaalt mee aan een internationaal gerechtshof waardoor we die mensen lokaal kunnen berechten. Of elk Europees land komt hun eigen mensen ophalen en berecht ze thuis.»

– Een deel van het Koerdische gebied in Syrië wordt bezet door Turkije, zij zien de Koerden als bedreiging voor hun veiligheid. Daar lijkt op korte termijn geen verandering in te komen?

DJANGO «Zolang Turkije zich ermee bemoeit, zal het gebied nooit echt veilig zijn. Vanuit Europa hoor je weinig meer over die bezetting omdat Turks president Erdogan de vluchtelingenkaart kan spelen. Als Europa protesteert, dreigt hij Syrische vluchtelingen vanuit Turkije door te laten naar Europa.»

– Wat moet er nu gebeuren?

DJANGO «Toen Amerika vertrok uit Syrië en daarmee Turkije ruimte gaf voor een inval, voelden we ons verraden. Maar de banden met de VS, onder president Biden, zijn weer beter. Ik denk dat Turkije, de Koerden en Assad om de tafel moeten. We willen een democratisch Syrië waarin iedereen gelijke rechten heeft.»

 Mazlum Django. Beeld Foto: Erik van 't Woud
Mazlum Django.Beeld Foto: Erik van 't Woud

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234