Is everybody happy? Susanna Halonen wijst de weg

Over het vinden van die ene allesomvattende passie wordt vaak lyrisch gesproken. Maar is dat wel terecht? Coach en filosofe Susanna Halonen denkt van niet. Want zulke zoektochten eindigen veelal in frustratie. Maar hoe word je dan wél gelukkig?

'Ga vooral níét op zoek naar je passie'

Het enthousiasme straalt van de van oorsprong Finse filosofe af zodra ze begint te praten. Al roerend in een latte macchiato vertelt Halonen over het vinden van passie en geluk.

Susanna Halonen «Over passie is eigenlijk altijd vrij positief gedacht. Friedrich Nietzsche en Søren Kierkegaard zagen passie bijvoorbeeld als een drijvende levenskracht. Kierkegaard noemde een leven zonder passie zelfs een ronduit gebrekkig bestaan, met een tekort aan impulsen en emoties. Hij zag passie als de sleutel tot het leiden van een vervuld en gebalanceerd bestaan.»

- Maar hoe krijg je die passie in je leven?

Halonen «Toen ik me verder ging verdiepen in dat onderwerp, bleek dat er over die meer praktische vraag niet veel bekend is. Tijdens mijn onderzoek stuitte ik op de theorie van de Canadees Robert Vallerand. Deze hoogleraar positieve psychologie stelt dat passie niet louter positief is, in tegenstelling tot wat Nietzsche en Kierkegaard dachten. Vallerand onderscheidt twee soorten passie. Bij de eerste variant zet een persoon alles opzij om dat ene doel te behalen. Vallerand noemt dit obsessieve passie. Ze wordt vooral gestimuleerd door externe factoren.

»Ik vermeld vaak het voorbeeld van professionele balletdansers. Die zijn ooit begonnen omdat ze ballet leuk vonden. Maar de druk in die wereld is zo hoog, dat je je kunt afvragen of hun passie nog wel gezond is. Alleen door ontzettend hard te trainen behalen ze het gewenste niveau. Hun zelfvertrouwen wordt daarbij bepaald door de mening van andere balletdansers, die zich eveneens afbeulen. Zo jagen ze elkaar op. Alles moet wijken voor die ene passie, tot soms zelfs hun gezondheid toe. Er zijn ballerina’s die ondanks een blessure gewoon doortrainen.

»Maar we horen alleen over zulke balletdansers als ze een groot succes behaald hebben. Deze ongezonde vorm van passie wordt daardoor verheven tot een blauwdruk voor succes. We vergeten dat dit personen zijn met een torenhoog talent. Voor verreweg de meeste personen is dat simpelweg niet weggelegd. Bovendien krijgen we maar zelden te zien wat ze ervoor hebben moeten opofferen.»

- Wíllen we dat überhaupt wel?

Halonen «Ik raad het in ieder geval niemand aan: per saldo is de uitkomst negatief.

»In de gangbare definitie betekent succes dat je de beste in iets moet zijn. Succes wordt niet afgemeten aan de mate waarin je gelukkig of vervuld raakt. Maar succes kan voor ieder persoon iets anders betekenen. Wil je wel per se de beste zijn? Of interesseert je dat eigenlijk niet? Als je weet wat succes voor jou betekent, gaat het ineens minder om het uiteindelijke doel, maar veel meer om de weg daarnaartoe.»

- Veel mensen denken dat ieder persoon één allesomvattende passie heeft die nagejaagd moet worden.

Halonen «Ik had dat idee vroeger ook. Van kinds af ben ik verzot op paardrijden. Toen ik 18 werd, besloot ik daarom een opleiding te volgen om te gaan werken in de internationale paardenbusiness. Maar door non-stop bezig te zijn met paarden raakte ik er totaal op uitgekeken.

»Daarna heb ik een managementopleiding gevolgd. Ik maakte wel carrière maar voelde daarbij geen enkele opwinding. Dat leidde tot frustratie: ik deed toch alles volgens het boekje? Waar bleef dan de passie?»

- Toen ontdekte u de positieve psychologie.

Halonen «Die hielp me om in te zien dat allesomvattende passie niet bestaat. Dat was een confronterend inzicht. Bij veel mensen zorgt dat ideaal namelijk voor helderheid: je leven krijgt een duidelijke richting zodra je die ene passie vindt, en daaruit volgt dan vanzelf het geluk. Helaas werkt het zo dus niet.»

- Hoe bereik je Kierkegaards ideaal van een gepassioneerd leven dan wél?

Halonen «Vallerand beschreef nog een tweede vorm: harmonieuze passie. Die heeft, in tegenstelling tot obsessieve passie, net een zeer heilzame uitwerking op alles wat je doet. Het is een soort van positieve energie die in ons allemaal zit. Daarom heet mijn boek ook ‘Screw Finding Your Passion’: je hoeft er helemaal niet naar op zoek te gaan, want het is niet iets dat buiten je ligt. Het is vooral een kwestie van contact maken met de passie die je met je meedraagt.

»Dat betekent ook dat passie niet verbonden is aan één enkele activiteit: je kunt door deze harmonieuze vorm juist veel verschillende dingen op een gepassioneerde wijze doen.»

- Hoe begin je daar nu concreet aan?

Halonen «De eerste stap is om je ware zelf te leren kennen. Dat klinkt voor sommige mensen wat zweverig, maar betekent eigenlijk vooral dat je moet ontdekken wat je grondwaarden zijn. Wat vind je echt belangrijk? Dat is je basis.

»Je kunt alleen met je grondwaarden in contact komen als je er de tijd voor neemt. We leiden over het algemeen een haastig leven. We staan – letterlijk – zelden stil. Maar om je basiswaarden te leren kennen is het erg belangrijk om dat juist wel te doen: luisteren naar je intuïtie, of hoe je het ook noemen wilt. Ik denk dat yoga of meditatie daar goed bij kunnen helpen.

»Daarbij moet je vooral niet te hard voor jezelf zijn. Het is erg belangrijk om iets te mogen verprutsen. Mislukkingen zijn een fundamenteel onderdeel van persoonlijke vooruitgang. Het klinkt cliché, maar van iedere fout leer je. Veel mensen denken dat geluk betekent dat je voortdurend lacht en alles fantastisch vindt. Maar dat is geen geluk. Dat is een geestesziekte die manie heet.

»Om fundamenteel gelukkig te zijn, moet je om kunnen gaan met alle gevoelens die een mens eigen zijn. Mislukkingen voorkomen lukt niemand. Maar ze op een goede manier te boven komen kan wél.»


Aangeboren passie?

‘Psychologen zien passie als een eigenschap die te maken heeft met emotionele betrokkenheid bij de activiteiten die je doet,’ vertelt ontwikkelingspsycholoog Sander Thomaes, verbonden aan de Universiteit van Utrecht.

- Is passie voor iedereen weggelegd?

Sander Thomaes «Er lijken wel aangeboren verschillen te zijn. Sommige kinderen hebben de neiging om helemaal op te gaan in een activiteit, terwijl andere dat minder hebben. De mate waarin kinderen passie in zich hebben, zit volgens mij in het kind zelf.

»Ook ouders en opvoeding spelen een belangrijke rol. Kinderen die veel autonomie krijgen van hun ouders, ontwikkelen eerder een harmonieuze passie. Als ouders meer dwingend zijn en minder autonomie geven, gaat een passie eerder de obsessieve kant op. Het aansluiten bij de interesses van het kind zelf, dat is het allerbelangrijkste.»

© Trouw





Susanna Halonen, ‘Screw Finding Your Passion’, Createspace

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234