Een man maakt in Moskou een selfie van het moment waarop hij het Spoetnik-vaccin krijgt toegediend. Beeld EPA
Een man maakt in Moskou een selfie van het moment waarop hij het Spoetnik-vaccin krijgt toegediend.Beeld EPA

InterviewDerk & Pjotr Sauer

Is het Russische vaccin een serieuze optie voor België? ‘Spoetnik kan ons helpen én Navalny’

Opeens lijken we in Europa erg geïnteresseerd in het Russische vaccin tegen corona. Volgens Derk Sauer, ondernemer in Rusland, zouden we met de aanschaf van het middel zelfs oppositieleider Navalny kunnen steunen.

Rusland was al aan het prikken met het vaccin Spoetnik V, in een Moskous laboratorium ontwikkeld, maar nog niet volledig uitgetest. Wij keken wel uit! Liever dood dan zo’n Russisch vaccin, kon je uit de reacties opmaken. Een eigentijdse variant op het historische ‘liever dood dan rood’ wat in de Koude Oorlog van de jaren 50 en 60 nog op de ouderwetse communisten sloeg.

Moeten Belgen zo snel mogelijk worden ingeënt met het Russische vaccin? Een vraaggesprek met journalist en ondernemer Derk Sauer en zijn zoon, journalist Pjotr Sauer. Beiden zijn woonachtig in Moskou. Ze hébben zich inmiddels allebei laten vaccineren met dat vaccin Spoetnik V.

Serieuze optie

Er zijn een hoop vragen. Want nu we in de EU zitten te springen om vaccins, is het Russische vaccin plots een serieuze optie geworden. Nederlander Derk Sauer (68) brak daarvoor deze week een lans in een spraakmakende column in de krant Het Parool die erop neerkwam dat we dringend 100 miljoen vaccins Spoetnik V moeten kopen. Om ook ons democratische geweten een beetje te sussen, konden we dan een aantal Russische oligarchen (vrienden van Poetin) straffen met sancties om zo de bijna vergiftigde oppositieleider Aleksej Navalny nog een hart onder de riem te steken. ‘Navalny sprak zich na zijn vergiftiging nadrukkelijk uit tegen sancties die niet zozeer het Poetin-regime, maar vooral de bevolking treffen. Navalny ziet veel meer in gerichte sancties tegen de vrienden van Poetin. Met steevast dure villa’s en dikke bankrekeningen in Europa. Hij publiceerde een lijst van acht Russen – onder wie Chelsea-eigenaar Roman Abramovitsj – die als eerste in aanmerking komen’. Sauer adviseert: ‘Doe Spoetnik razendsnel in de keuring. En voer sancties in tegen Poetins kompanen op de dag dat de EU 100 miljoen vaccins bestelt’.

Vaccins en politiek. Een zoomgesprek daarover met Sauer en Sauer. Want zoon Pjotr Sauer (28), werkzaam als journalist bij The Moscow Times, volgt het verhaal uiteraard op de voet.

PJOTR SAUER «Er zijn veel grappen gemaakt over het Spoetnikvirus. Die dat je er Russisch van ging spreken, was heel populair in Nederland. ‘The Daily Show’, de grote Amerikaanse comedyshow, meldde dat het Russische vaccin door beren wordt gemaakt en je er zelf door verandert in een beer. Maar nu het toonaangevende wetenschappelijke tijdschrift The Lancet dinsdag de voorlopige uitslagen van de test op Spoetnik heeft gepubliceerd, wordt er minder gelachen. 20.000 mensen hebben het vaccin genomen en het was 92 procent effectief. Daarbij blijkt het ook nog eens een van de makkelijkste vaccins om te produceren en om op te slaan. Je hebt er geen ingewikkelde vriesboxen voor nodig wat voor landen die weinig geld hebben gewoon heel goed nieuws is.»

DERK SAUER «In de discussie over Rusland wordt vaak alles over een kam geschoren, terwijl Rusland een gigantische historie heeft op het gebied van wetenschap, literatuur, ruimtevaart en noem maar op. Deels zijn ze hun voorsprong kwijt, maar er zijn nog steeds heel veel hele goede wetenschappers in Rusland. Als die de kans krijgen iets moois te ontwikkelen, zoals nu met Spoetnik is gebeurd, dan kunnen de media in het Westen zich dat niet eens voorstellen. Die denken dat alles wat uit Rusland komt per definitie niet deugt.»

Derk en Pjotr Sauer. Beeld ANP/Prive
Derk en Pjotr Sauer.Beeld ANP/Prive

– Maar er is wel reden om te twijfelen, toch? Denk aan het gesjoemel met coronacijfers en aan al die Russische sporters die niet naar grote toernooien mogen vanwege doping en fraude.

DERK «Daar heb je gelijk in. Rusland heeft dit imago over zichzelf afgeroepen door deze dingen. En ook met Spoetnik zijn ze in het begin niet transparant geweest.»

PJOTR «Met Spoetnik is de politiek boven de wetenschap geplaatst om het vaccin vooral als eerste te kunnen registreren. Dus nog voordat de eerste en tweede testfase helemaal waren afgerond. Ik heb Russische wetenschappers gesproken die dat heel dom vonden, omdat niemand hen nog zou geloven als het vaccin na alle tests gewoon een degelijk vaccin bleek. Voor Poetin was die strategie belangrijk, maar politiek en wetenschap moet je wel gescheiden houden.»

– Jullie zijn inmiddels allebei gevaccineerd, hoe ging dat?
PJOTR «Maandag krijg ik de tweede prik. Je kunt het vaccin overal krijgen, in klinieken maar ook in winkelcentra. Je maakt een dag van tevoren een afspraak. Je krijgt een tienminutengesprek om te kijken hoe je je voelt en als alles goed is, krijg een injectie.»

DERK «Ik ben in een andere kliniek geweest. Maar ik heb dezelfde ervaring. Je hoeft nergens te wachten. Ze nemen je bloeddruk op, kijken naar je hartslag, of je koorts hebt, ze vragen of je allergieën hebt, dat soort dingen. Als alles oké is, staat die prik erin. Pjotr had er wel last van, die had koorts de volgende dag. Ik niet.»

PJOTR «Jongere mensen die ik heb gesproken, hebben het wat moeilijker: koorts, misselijkheid, vermoeidheid. Maar na 24 uur is dat weg.»

Mensen in de rij voor het Spoetnik-vaccin. Beeld EPA
Mensen in de rij voor het Spoetnik-vaccin.Beeld EPA

DERK «De overheid doet er alles aan opdat zoveel mogelijk mensen zich laten vaccineren. Want net als westerlingen, zijn ook veel Russen zelf achterdochtig. Ik vroeg mijn arts in die kliniek of ze zelf al was gevaccineerd. Nee, had ze niet gedaan. Hoe kan dat nu, vroeg ik. Ik vind dat onverstandig, want wetenschappelijk staat vast dat het een goed vaccin is. Maar de Russische autoriteiten hebben het richting hun eigen publiek ook dom gespeeld.

PJOTR «Tijdens deze hele pandemie is er constant gelogen. Eerst zou het virus zich niet hebben verspreid. Er bleek geknoeid met de data. Daarna werd er gesjoemeld met de sterftecijfers. Artsen publiceerden eigen lijstjes online over aantallen collega’s die waren doodgegaan, maar die niet in de statistieken voorkwamen. Dat alles heeft het vertrouwen niet vergroot. Een andere reden dat mensen niet in de rij staan voor een vaccinatie is dat het dagelijks leven eigenlijk weer terug is naar normaal. Alles is open in Moskou, de restaurants zitten stampvol. Wij nemen het vaccin, omdat we niet ziek willen worden, maar voor de meeste Russen gaat het leven gewoon door en ze nemen het risico op besmetting op de koop toe.»

– Na een piek eind december van bijna 30.000 nieuwe besmettingsgevallen per dag is dat aantal deze week gedaald naar ruim 16.000 besmettingen. Formeel zijn ruim 75.000 Russen aan het virus bezweken, het land telt bijna 142 miljoen inwoners.

DERK «Het is niet zo dat er specifiek rond corona met de waarheid wordt gegoocheld. Álle cijfers deugen niet. Dat is terug te voeren naar de Sovjettijd en die Vijfjarenplannen toen iedereen de quota moest halen. Niemand haalde ze, maar op papier wél en was er altijd een recordoogst, terwijl de Russen voor hun neus zagen dat er niks in de winkel lag. Dat liegen is nog steeds kenmerkend voor de manier waarop de bureaucratie werkt in Rusland. Het is bijna een traditie om dingen beter voor te stellen dan ze in werkelijkheid zijn. Nou zie je wat die vaccinaties betreft wel een omslag. De laatste twee weken hoor ik van steeds meer mensen die Spoetnik hebben genomen en die publicatie in The Lancet gaat enorm helpen.»

PJOTR «Voor veel ouderen is het een probleem dat Poetin zelf het vaccin nog niet heeft genomen. Voor 50-plussers is hij nog steeds de belangrijkste man. Veel oudere Russen denken: als onze president het niet neemt, dan is er misschien iets mis mee.»

Aleksej Navalny maakt in de rechtszaal een hartvormig gebaar. Hij keert zich nadrukkelijk tegen sancties die niet zozeer het Poetin-regime treffen, maar vooral de bevolking. Beeld AFP
Aleksej Navalny maakt in de rechtszaal een hartvormig gebaar. Hij keert zich nadrukkelijk tegen sancties die niet zozeer het Poetin-regime treffen, maar vooral de bevolking.Beeld AFP

– Rusland biedt de Spoetnik-technologie nu aan in Europa. Gezien de kille relatie die Rusland en Europa hebben, blijft het toch lastig dat aanbod te omarmen. In je column pleit je voor realisme: wij hebben dat vaccin nodig, maar we willen ook het regime van Poetin een hak zetten en steun betuigen aan Navalny en de democratische oppositie. Dat kan dus allebei, zeg je, op een slimmere manier.

DERK «Navalny is tegen de sancties omdat die de verkeerde mensen treffen. Hijzelf is trots op wat Rusland kan maken en wil dat vooral exporteren, want dat is goed voor de Russische economie. Spoetnik is een ultiem voorbeeld van een exportsucces en zoveel van die successen hebben de Russen niet. Alleen is Navalny wel een fel tegenstander van het regime en de corruptie die is belichaamd in Poetin en zijn kompanen.

»Pak die mensen aan, vindt hij, want dat zijn de mensen die hun geld wegsluizen naar Europa en offshore-gebieden en die in villa’s wonen in Zuid-Frankrijk of Londen. Ik denk dat het inderdaad goed is die kliek rond Poetin aan te pakken én tegelijkertijd handel te drijven met Rusland waar dat kan. Er is niks mis met het coronavaccin. We moeten ook niet selectief verontwaardigd doen. We kunnen zowel Navalny steunen, als Spoetnik inzetten.»

PJOTR «Wat nu de hoogste prioriteit heeft, is vaccineren. Dit vaccin is klaar en safe. Dit is te belangrijk om voor te bedanken.»

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234