null Beeld

Is 'The Breakfast Club' een foute film? Over de nieuwe culturele correctheid bij het bekijken van films

Het was alweer een tijdje geleden dat ze iets van zich had laten horen, maar nu heeft actrice Molly Ringwald nog eens aan de bel getrokken – en hoe! In een essay in The New Yorker heeft de intussen 50-jarige Ringwald te kennen gegeven dat ze tegenwoordig nogal wat problemen heeft met ‘The Breakfast Club’, de film die haar in 1985 wereldberoemd maakte. Maar is dat terecht?

Nu ze de film, over vijf tieners die een hele zaterdag op school dienen na te blijven, nog eens heeft teruggezien, valt het haar immers op dat sommige scènes wel héél ongepast zijn. En dan heeft ze het vooral over de wisselwerking tussen Claire, haar eigen personage, en Bender, de herrieschopper die wordt vertolkt door Judd Nelson. Een wisselwerking die haar anno 2018, in de nasleep van #MeToo, naar eigen zeggen héél ongemakkelijk maakt.

Op het eerste gezicht heeft Ringwald overschot van gelijk: het is niet bepaald vrouwvriendelijk van Bender om Claire de hele tijd als ‘bitch’ en ‘queenie’ en ‘pathetisch’ te brandmerken. Bender behandelt Claire bijzonder neerbuigend en excuseert zich op geen enkel moment voor zijn verachtelijke gedrag. Maar maakt dit van Bender dan een seksistisch personage, en van ‘The Breakfast Club’ een seksistische film? Neen, sorry, daar zijn we het niet mee eens. Wat Ringwald in haar essay vergeet te vermelden, is dat Bender de pik heeft op iederéén. Ook op de drie andere leerlingen (vertolkt door Emilio Estevez, Ally Sheedy en Anthony Michael Hall), die hij zonder omwegen klojo’s noemt. En op Mr. Vernon, de leraar die toezicht houdt: die krijgt van Bender ocharme te horen dat hij ‘een flikker’ is (en, nóg kwetsender: ‘Weet Barry Manilow dat u zijn kleerkast heeft leeggeroofd?’). Is Bender dan werkelijk een zwijn? Een Harvey Weinstein in wording? Een Kevin Spacey in de dop?

Niet volgens ons. Bender, zo komt in een reeks aangrijpende scènes aan het licht, is in essentie een totaal verknipte tiener die het in zijn leven gewend is geraakt om door Jan en alleman te worden vernederd en mishandeld: door de leraars, door verwende nestjes als Claire, én door zijn ouders. Let maar eens op de scène waarin Bender aan de anderen de plek op zijn voorarm toont waar zijn vader een brandende sigaar heeft uitgeduwd. Of let eens op de krop die hij in de twaalfde minuut moet wegslikken wanneer Mr. Vernon hem voor de ogen van de vier anderen tot op het bot vernedert: ‘Je telt niet mee. Als je zou verdwijnen, zou het geen enkel verschil maken. Je kunt net zo goed niet bestaan.’ Neen, Bender is geen seksistisch varken, maar een jongen die zich minderwaardig voelt, boordevol agressie zit, en nooit heeft geleerd om op een normale manier met zijn medemensen om te gaan. Een tragische jongen die zijn kwetsbare hart verbergt achter een duimdik pantser van cynisme, vitriool en, jawel, seksisme. Het punt is: door alleen maar in te zoomen op zijn seksistische gedrag, zoals Ringwald doet in haar essay, ga je voorbij aan het feit dat Bender een complexe kerel is die vooral hulp nodig heeft. Daar waar Ringwald ongepast gedrag ziet, zien wij net een fijnzinnige karakterschets.

Een andere scène die haar tegenwoordig rillingen bezorgt, is die waarin Bender zich onder haar tafeltje verbergt, zijn blik op haar kruis laat vallen, en haar vervolgens aanraakt. Ook die scène weerspiegelt volgens Ringwald een totaal foute houding tegenover vrouwen. Nu is het waar dat Bender bij het zien van Claires witte slipje buitenaards grote ogen opzet, waarna Claire zijn hoofd als een kokosnoot tussen haar knieën kraakt. Maar komaan, Molly, die scène is pure slapstick! Hier wordt geen seksistisch gedrag vertoond, hier wordt net geláchen met dat soort puberaal gedoe!

'Sorry, maar dit soort culturele correctheid doet ons een beetje rillen'

Het epistel van Ringwald lijkt ons overigens te passen in een recent op gang gekomen en zeer bedenkelijke trend, namelijk de neiging om elke film – zowel klassiekers als nieuwe releases – onder het #MeToo-brandglas te leggen. Mooi voorbeeld: ‘Red Sparrow’, de Koude Oorlogthriller waarin Jennifer Lawrence naar de hoerenschool gaat. In de VS hadden nogal wat critici er moeite mee dat een Hollywoodstudio vandaag nog durft uit te pakken met een film die barst van de gratuite folterscènes en het expliciete naakt. ‘Ik voel me bijna schuldig omdat ik in deze #MeToo-tijden heb genoten van een sadistische en seksistische prent als ‘Red Sparrow’,’ zo verwoordde een Amerikaanse journalist zijn gemengde gevoelens. Een filmcriticus die zich bijna verontschuldigt omdat hij genoten heeft van een film: yep, zover zijn we gekomen! Lawrence diende de scherpslijpers die de naaktscènes in ‘Red Sparrow’ veroordeelden trouwens schitterend van antwoord: ‘Het is mijn lichaam, mijn kunst, mijn keuze. Wie niet van blote tieten houdt, moet gewoon niet gaan kijken.’ Way to go, Jen! Nu, het enige wat we hier willen zeggen, is dat het misschien geen goed idee is om álles onder dat #MeToo-vergrootglas te schuiven. Of moeten we vanaf nu werkelijk iedere film te lijf gaan met het geheven vingertje? ‘The Breakfast Club’: foute film, vanwege seksistische personages. ‘Red Sparrow’: foute film, want veel te veel expliciet naakt. ‘Lady Bird’: fantastische film, want geregisseerd door een vrouw. ‘Reservoir Dogs’: verschrikkelijk foute film, want in die bende zit noch een vrouw, noch een Afro-Amerikaan, noch een Latino, noch een homo (tenzij Mr. Pink dan toch gay is). Sorry, maar dit soort culturele correctheid doet ons een beetje rillen. Voor iemand ‘Tieten!’ kan zeggen, zitten we weer in de jaren 50, toen de beruchte Hays Code bepaalde dat er in Hollywoodfilms geen verwijzingen mochten zitten naar seks en drugs.

null Beeld

Tot slot: de wrange ironie is dat Ringwald met haar artikel in de New Yorker in dezelfde valkuil is gelopen als Mr. Vernon, de leraar uit ‘The Breakfast Club’. Mr. Vernon ziet in die vijf nablijvers geen kwetsbare tieners die met het leven worstelen, maar vijf karikaturen: een atleet, een brein, een prinsesje, een weirdo en een crimineel. ‘U ziet ons zoals u ons wilt zien,’ zo richten de vijf jongeren zich op het einde van de film tot Mr. Vernon. ‘U ziet ons aan de hand van uw eigen simpele termen en definities.’ Ringwald begaat dezelfde vergissing: ze ziet Bender niet als een gecompliceerde jongen, maar als een seksistische crimineel. En ziedaar de trieste conclusie: Molly Ringwald is Mr. Vernon geworden.

The Breakfast Club draait maandag 16 april eenmalig opnieuw in verschillende theaters van Kinepolis.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234