Santa Fiora in Toscane is een van de dorpen waarvan het gemeentebestuur met subsidies nieuw bloed lokt.  Beeld REDA&CO/Universal Images Group v
Santa Fiora in Toscane is een van de dorpen waarvan het gemeentebestuur met subsidies nieuw bloed lokt.Beeld REDA&CO/Universal Images Group v

Wonen

Italianen ontvluchten de stad: krap appartement wordt ingeruild voor ruimte in bergdorp

Corona heeft in Italië geleid tot een exodus naar vergeten delen van het land. Prachtige, vaak gedeeltelijk verlaten bergdorpen bleken een idyllisch alternatief voor de lockdown in krappe appartementen in Milaan of Rome.

De zon schijnt, het is lente in Santa Fiora, een slaperig dorp van zo’n 2500 inwoners op de flanken van de Monte Amiata, een uitgedoofde vulkaan in zuidwest Toscane. Glazen rinkelen, het bestek krast op de borden, geroezemoes weerkaatst tegen het eeuwenoude Palazzo Sforza Cesarini, ooit het woonhuis van de adellijke Sforza familie uit Milaan, nu zetel van het gemeentehuis.

Santa Fiora presenteert zich sinds anderhalf jaar als smart village. ‘Het idee is geboren in 2019, maar de pandemie heeft het project versneld’, zegt burgemeester Federico Balocchi op het balkon boven de binnentuin van het 16de eeuwse palazzo. Met de aanleg van supersnel internet en het verstrekken van huursubsidie wilde de gemeente de komende tien jaar stadsbewoners over halen in Santa Fiora te komen wonen en werken.

Babybonus

Door de pandemie bleken de appartementen in de stad nog krapper en duurder dan gedacht. ‘Wij bieden mensen de mogelijkheid thuis te werken in een groot appartement dat minder geld kost, in een mooie omgeving met vriendelijke mensen’, zegt Ballochi trots. Het Toscaanse Santa Fiora is niet de enige Italiaanse gemeente die zijn best doet om nieuwe inwoners aan te trekken, het ene dorp biedt leegstaande huizen aan voor 1 euro, het andere geeft een babybonus of deelt korting uit op de gemeentelijke belastingen. Het Italiaanse platteland, met name in het zuiden, kampt al decennialang met leegloop.

Volgens het Italiaanse Bureau voor de Statistiek staan zo’n zesduizend dorpen op het punt van verdwijnen, zijn er 3,7 miljoen(!) ‘spookhuizen’ waarvan de overheid niet weet wie de eigenaar is. Her en der staan nog eens ruim 500.000 huizen die verlaten en ingestort zijn.

Afgeremd

De coronapandemie heeft de vlucht van het platteland naar de stad afgeremd. Alleen al in Rome is de vraag naar huizen in 2020 met ruim 20 procent gedaald, in de dorpen rondom de stad steeg die vraag juist met 13 procent. Milaan is vorig jaar, na jaren van constante groei, 13.000 inwoners kwijtgeraakt, Italianen zijn duidelijk op zoek naar ruimte.

Twee van die vertrokken Milanezen zijn actrice Natascia Curci en haar vriend Vito Galante, geluidsdesigner. ‘We woonden in één van de hipste buurten van Milaan’, vertelt Natascia met haar eerder die dag opgehaalde kitten op schoot. ‘Per maand waren we 1500 euro aan huur kwijt en we vroegen ons af of het nog wel de moeite loont.’ Hoewel ze al langer met het idee speelden uit Milaan te vertrekken, heeft de coronapandemie de beslissing om weg te gaan versneld. ‘Milaan leeft van de evenementen, dat maakt de stad leuk’, zegt Vito. ‘Haal je die weg, dan blijft er weinig over.’

Inmiddels wonen de twee in een appartement op de eerste verdieping van een 16de -eeuws palazzo in het hart van het middeleeuwse centrum van Santa Fiora. ‘Het magazijn hieronder dateert uit dertienzoveel.’ 120 vierkante meter met parket in de woonkamer en terracottategels in de keuken. De huur: 300 euro per maand. ‘En de komende zes maanden betaalt de gemeente de helft’, glundert Natascia. Vanuit de woonkamer geeft ze onlinetheaterlessen en Vito creëert zijn soundscapes in de slaapkamer. En als ze echt naar Milaan moeten, zijn ze daar in vier uur. ‘Het is een kwestie van plannen.’

Natuurlijk is het culturele leven in een middeleeuws dorp op een voormalige vulkaan niet te vergelijken met dat van een wereldstad als Milaan, maar aan een terugkeer naar de stad moeten de twee veertigers niet denken. Het leven op het platteland bevalt ze daarvoor te goed. ‘De omgeving is prachtig en in een uur ben ik op het strand, in de thermen of in Siena.’

Erfgoed

Tot nu toe heeft Santa Fiora zo’n dertig nieuwe inwoners mogen verwelkomen, voor het grootste deel afkomstig uit andere delen van Italië. Om initiatieven als die van burgemeester Balocchi te ondersteunen en een belangrijk deel van het Italiaanse cultureel erfgoed te redden, heeft minister Franceschini van cultuur 1,6 miljard vrijgemaakt uit het geld van het Europese Recovery fund.

Burgemeester van Santa Fiora hoopt dat daar ook wat voor zijn gemeente bijzit. ‘We hebben niet veel nodig, geld voor de digitale en fysieke infrastructuur en voor het ombouwen van verlaten huizen tot kantoor of woonruimte.’

De scholen zijn uit. Kinderstemmen schallen over het dorpsplein. ‘Mama, mag ik een ijsje?’ Inwoonster Federica trekt de portemonnee en stuurt haar zoon en dochter naar de gelateria tegenover het gemeentehuis. ‘Ik vind het een goed plan van de gemeente’, zegt ze, terwijl ze met haar hand haar ogen tegen de zon beschermt. ‘Het is goed voor de economie hier. Hoe meer mensen, hoe meer gasten in de restaurants en klanten in de winkels.’

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234