null Beeld

Ivo Victoria - Billie & Seb

‘Het geweer was een opluchting.’ Geen idee hoe tuk u bent op geladen of anderzijds in onheil gemarineerde openingszinnen, maar wij lazen de voorbije jaren een pak voddiger startsalvo’s dan dat van ‘Billie & Seb’, de vierde roman van Ivo Victoria.

Reeds bij zijn debuut ‘Hoe ik nimmer de ronde van Frankrijk voor min-twaalfjarigen won (en dat het me spijt)’ viel ’m enig vakmanschap toe te dichten, en het valt dus aan te nemen dat hij het aloude adagium van Anton Tsjechov in het achterhoofd hield toen hij die eerste vijf woorden schreef – u weet wel: wie in het eerste hoofdstuk een revolver toont, moet ervoor zorgen dat er ook werkelijk mee geschoten wordt. Dat iemand vroeg of laat de trekker zal overhalen, staat dus meteen buiten kijf.

Nu ja: het geweer in kwestie is een speelgoedreplica van een scherpschutterswapen, een cadeautje voor de Seb uit de titel. Die 17-jarige slungel is anders dan z’n leeftijdgenoten – onze kop eraf als hij niet aan één of andere autismespectrumstoornis lijdt, of alleszins een aandoening die ervoor zorgt dat hij niet vlot uit z’n woorden komt, blind is voor de dubbele bodem in uitspraken en situaties en lastig contact maakt met z’n medemensen. Op een dag tovert het lot de genaamde Billie pal in zijn schootsveld: het jongere adoptiefmeisje van Aziatische oorsprong stelt zich op de speelplaats van de middelbare school aan ’m voor met de woorden ‘Hoi, ik ben Billie, een geest’, waarna ze automatisch op elkaar inloggen en de onafscheidelijkheid lonkt. Tot Billie met haar hoofd onzacht op de rand van de tuintrampoline valt, en ze in een diepe coma belandt. Exit de diepe zielsverwantschap, en Seb trekt zich terug op zijn eiland. Tot hij van z’n ouders een airsoftgeweer krijgt, vanuit de redenering dat hij zijn zinnen moet verzetten. Met succes: Seb gaat inderdaad vaak op stap met zijn schoolvrienden, die op een nabijgelegen boerderij oorlogje spelen. Maar anders dan zijn vrienden neemt Seb het spelletje steeds serieuzer: het schot van Tsjechov lijkt steeds dichterbij te komen.

Terwijl Seb radicaliseert, zoomt Victoria uitgebreid in op zijn gezinsleden: op zijn vader, die vooral het lummelen tot in de puntjes beheerst; op zijn moeder, die behalve door de bezorgdheid om haar zoon nog verteerd wordt door de gemiste kansen in haar saaie leven; en op zijn oom, de broer van zijn vader, die het muffe leven op de buiten inruilde voor een nauwelijks spannender bestaan in de stad. Victoria heeft een welluidende en vooral dwingende vertelstem: ’t is hij die de gedachten van Seb, de vader, de moeder en de oom in een geschikte vorm giet en ze op de lezer afvuurt, niet zijzelf. Ongetwijfeld een verdienste, maar het zorgt wél voor afstand: alsof de personages nooit echt dichtbij komen, zodat je ze kunt aanraken, of hun verdriet en woede kunt ruiken.

Victoria schrijft soepel, en laat zich links en rechts betrappen op een mooi geformuleerde gedachte over het verwarrende hier en nu, maar in de tableaus die de speciale band tussen Seb en z’n Billie tot leven moeten roepen, overspeelt hij zijn hand: we komen nooit echt te weten wat er nu zo speciaal was aan de precomateuze Billie. Elders raakt Victoria zozeer bedwelmd door z’n eigen vertelroes dat hij rakelings langs het sentiment scheert, en zijn zorgvuldig opgebouwde spanning torpedeert: ‘Zo onuitstaanbaar dichtbij waren de dagen van het gelukkige leven, voor iedereen, voor altijd – totdat het noodlot ze lachend uit hun grijpgrage handen sloeg.’ Maar het moet gezegd: wanneer hij de zwarte bladzijden uit Sebs familiegeschiedenis uit de doeken doet, schiet hij voortdurend raak: de stem van Urbain, een verbitterde boer die in de Tweede Wereldoorlog samen met Emiel, Sebs grootvader, een foute beslissing neemt, zit hem als gegoten, en zijn vertelling vormt een pracht van een novelle. Zonder al te zeer te spoileren: Victoria houdt de regel van Tsjechov netjes in ere, maar tovert tevens een plotwending uit zijn hoed die hem toelaat te eindigen met een – weliswaar wazig – majeurakkoord. Iets om voorzichtig en desnoods geluidloos om te juichen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234