Jack White maakt het weer moeilijk. 'In een wereldberoemde groep spelen is enkel leuk voor mensen die van comfort houden'

Met zijn nieuwe plaat ‘Boarding House Reach’ is Jack White er weer in geslaagd om muziekliefhebbers en fans op het verkeerde been te zetten. In Londen legt de eeuwige dwarsligger uit hoe en waarom.

'Iemand als Axl Rose kan en mag alleen maar hardrock maken: dat soort wetten geldt niet voor mij'

Jack White is nooit voor één gat te vangen geweest, maar op zijn 42ste heeft de ex-frontman van The White Stripes met ‘Boarding House Reach’ wellicht het meest gedurfde en excentrieke album uit zijn carrière uitgebracht. De grondlaag is nog altijd de bluesrock van weleer, maar daarop komen laagjes pop, funk, jazz en ontregelende psychedelica. Hier en daar wordt er ongeremd gejamd en soms begint White zelfs te rappen. Kortom: de kans dat een gitaarriff van deze plaat uitgroeit tot een anthem dat overal ter wereld door voetbalstadions galmt is miniem. Maar daar ligt de muzikant niet van wakker, zegt hij als we hem in Londen ontmoeten.

Jack White «Ik besef dat de mensen een heel duidelijk oordeel over ‘Boarding House Reach’ zullen hebben. Of ze vinden de plaat geweldig, of ze vinden ze vreselijk. Er is geen middenweg. Maar dat vind ik net fantastisch.»

HUMO Niet dat het een probleem is: deze week is ‘Boarding House Reach’ vanuit het niets op één binnengekomen in de Amerikaanse hitlijst.

White «Tja, blijkbaar kan ik het mijn fans moeilijk maken zonder dat ze afhaken (lacht). Een benijdenswaardige positie, dat besef ik maar al te goed.»

HUMO Je bent een superster maar je hoeft nooit verantwoording af te leggen. Veel meer luxe kan je niet hebben.

White «Ik wil mezelf niet met hem vergelijken, maar David Bowie had hetzelfde in zijn Berlijnse periode eind jaren 70. Toen hij ‘Low’ en ‘Heroes’ uitbracht (waarop Bowie experimenteerde met onder meer krautrock en ambient, red.), wist de wereld niet wat ermee aan te vangen. Maar jaren later viel opeens het kwartje. Dat zou ook zomaar kunnen gebeuren met deze plaat. Ik ga het gesprek aan met de muziekliefhebber die ervoor openstaat. Net zoals vroeger ook Captain Beefheart en Frank Zappa dat deden, of Miles Davis en Jimi Hendrix

HUMO Je was muzikaal altijd al grenzeloos, maar op ‘Boarding House Reach’ lijk je je werkelijk nergens iets van aan te trekken.

White «Ach, dat heb ik nooit gedaan. Pas aan het einde van The White Stripes waren er momenten dat ik rekening begon te houden met het verwachtingspatroon. Dat was toen ook de belangrijkste reden om te stoppen: alleen zo kon ik mezelf weer volledige creatieve vrijheid geven. In een wereldberoemde groep spelen is enkel leuk voor mensen die van comfort houden. Toen we ‘It Might Get Loud’ aan het maken waren (een documentaire uit 2009 over drie gitaristen: Jack White, The Edge van U2 en Jimmy Page van Led Zeppelin, red.), heb ik het daar met Jimmy vaak over gehad. Hij wou in de jaren 70 ook al een plaat maken met country- en folkmuziek, maar Led Zeppelin-manager Peter Grant zou hem in elkaar geslagen hebben als hij dat had gewaagd. In vergelijking met de jaren 60 en 70 zijn de tijden dus wel veranderd. Voor mij is het ook een voordeel dat ik uit de alternatieve scene kom. Iemand als Axl Rose kan en mag alleen maar hardrock maken: dat soort wetten geldt niet voor mij.»

HUMO Ja, jij kunt zonder dat iemand ervan opkijkt met toppers uit de jazz en de hiphop gaan werken. Had je die uitdaging nodig?

White «Ik ben het gewend om met verschillende muzikanten songs op te nemen en live te spelen. In Nashville doe ik dat al jaren met een paar van mijn countryhelden. Dat vind ik ook geweldig, maar nu was het moment gekomen om dat allemaal achter mij te laten. Ik heb met Beyoncé samengewerkt voor haar laatste plaat (op de song ‘Don’t Hurt Yourself’, red.) en ik heb met haar man Jay-Z een paar jaar geleden al eens opnames gemaakt. Toen ik hen live bezig zag met hun muzikanten, was dat echt een verademing, en dat had ik ook bij The Roots en Kanye West. Die veelzijdigheid, daar was ik naar op zoek. Hetzelfde gold voor iemand als Louis Cato, die drumt bij onder meer Snarky Puppy en jarenlang met bassist Marcus Miller heeft getourd. Dat zijn mensen die muzikaal op een hoger niveau denken.»

'Ik ben altijd bezig met muziek. Zelfs als ik mijn kinderen naar school breng ''

HUMO Je bent wel helemaal op je eentje aan ‘Boarding House Reach’ begonnen, in een gehuurd appartement vol met apparatuur die je al in je tienerjaren gebruikte. Vanwaar dat isolement?

White «Het is heel moeilijk om je echt te verstoppen voor de buitenwereld. Ik heb geen mobiele telefoon en dat helpt, maar dan nog schreeuwen computers en allerlei andere technische zaken constant om je aandacht. Een appartement huren in Nashville leek mij de beste oplossing. Ik ben een vreselijk druk wezen. Ik heb een aantal platenwinkels, een grote vinylperserij in Detroit en een platenlabel waarmee we zeker 500 vinylreleases per jaar doen. Ik heb in mijn eigen huis een prachtige studio laten bouwen, maar ik wist dat ik daar niet ongestoord kon werken. Werken in dat appartement voelde aan alsof ik mezelf had vastgezet in een gevangeniscel zonder enige luxe. Op de plaat komen ook veel verwijzingen naar opsluiting voor. Ik heb zelfs een kleermaker de opdracht gegeven om het pak dat Elvis Presley droeg ten tijde van zijn hit ‘Jailhouse Rock’ tot in de perfectie na te maken (lacht).

»Nu, jezelf opsluiten met oude apparatuur en demo’s opnemen is één ding, maar toen ik uiteindelijk klaar was met schrijven in dat appartement, was ik verre van tevreden. De songs waren te simplistisch en te kaal. Dus ben ik naar New York en Los Angeles gegaan, twee steden waar ik nog nooit eerder had opgenomen, om er samen te werken met mensen die ik niet kende. Met rappers als Jay-Z en Q-Tip, die me advies gaven. Soms zaten we met wel 15 muzikanten tegelijkertijd aan een nummer te werken. Alles om de songs een smoel te geven en mezelf als muzikant naar plekken te brengen waar ik nooit eerder ben geweest.»

HUMO Dat is een constante in je carrière: je maakt het jezelf graag lastig.

White (knikt) «Ik ben altijd op zoek naar obstakels die ik daarna weer hard kan wegduwen. Dat was zo bij The White Stripes en zo is het nog steeds. Het is een verlengstuk van mijn karakter, denk ik. Ik heb die worsteling nodig om bij dat ene moment te komen dat mij kan bevredigen, waarin ik tot iets nieuws kom. Ergens vind ik het spijtig dat er nooit een platenbaas tegen mij zegt: ‘Nee Jack, op die manier kan het niet, je mag je songs niet zo opnemen.’ Gewoon omdat het cool zou zijn om daartegen te rebelleren. Maar ik ben opgegroeid in die indiecultuur waar alles kan en mag , dus heb ik altijd mijn eigen beperkingen moeten verzinnen.

»Soms vraag ik me wel af: waarom doe ik al die moeite? Waarom zit ik mezelf altijd zo te pushen? Zeker als ik op een festival moet optreden en dan zie dat de bands vóór en na mij dezelfde set spelen die ze de dag voordien hebben gebracht, op net dezelfde manier. En toch beleven ze daar geweldig veel plezier aan, terwijl ik sta te lijden op dat podium.»

HUMO Wat vind je ervan als mensen jou een vernieuwer noemen?

White (blaast) «Daar krijg ik de kriebels van, eerlijk gezegd. Omdat ik geen vernieuwer bén. Mijn favoriete artiesten zijn ofwel morsdood, ofwel stokoud. Mijn eerste baas, Brian Muldoon, bracht mij in aanraking met punkmuziek van The Misfits en andere bands. Dat, gecombineerd met mijn voorliefde voor de blues van Son House, de songs van Bob Dylan en de power van Led Zeppelin, heeft tot The White Stripes geleid.»

HUMO Je wekt de doden ook graag tot leven. Je hebt je beziggehouden met de restauratie van oude meubels onder de slogan: ‘Your furniture’s not dead!’, en voor je platenlabel Third Man Records gebruik je als slagzin: ‘Your turntable’s not dead!’

White «Ik vind het geweldig om oude meubels weer een nieuw leven te geven. Ik heb ook nog altijd een voorliefde voor mooie stoelen van pakweg Herman Miller en Gerrit Rietveld. Stoelen hoeven overigens niet altijd lekker te zitten, als ze maar mooi zijn. Dat geldt ook voor muziek. Ik hou van onaffe dingen. Wat die platenspelers betreft: ik ben gewoon een nerd. Ik ben gek op ouderwetse singles en platen. Zoals je hebt gezien, staat er in mijn platenwinkel slechts een klein bakje met cd’s. Cd’s interesseerden mij tot een paar jaar terug totaal niet. Als je ‘Blunderbuss’ (Jack Whites solodebuut uit 2012, red.) of ‘Lazaretto’ (2014) op je draaitafel legt, klinkt de muziek echt twee keer zo goed. Het is mijn kleine signaal naar de oplichters in de muziekwereld die met al hun trucs toch proberen om cd’s te verkopen. Bonustracks, nieuwe verpakkingen… het is allemaal zo oppervlakkig. Veel platenmaatschappijen en artiesten zijn hopeloos en gaan zover dat ze hun eigen klanten en fans de keel dichtknijpen.»

HUMO Je hebt voor ‘Boarding House Reach’ wel voor het eerst een computer gebruikt om de opnames uit Los Angeles en New York aan elkaar te plakken.

White «Een enorme stap voor mij, maar ook alleen maar voor mij, vrees ik (lacht). Een paar maanden geleden was mijn vriend Chris Rock, de stand-upcomedian, te gast op een event van platenmaatschappij Third Man. Ik begon hem uit te leggen hoe ik voor deze plaat alles eerst op ouderwetse tape had opgenomen en het daarna met de computer had bewerkt. Hij keek me aan en zei doodleuk: ‘Nobody cares.’ Hij bedoelde dat als grap maar het zette mij wel aan het denken. Omdat hij gelijk heeft: de luisteraars zullen er niet wakker van liggen, zelfs muzikanten kan het niets schelen. Als ik sommige collega’s al mijn prachtige oude materiaal toon, zeggen ze: ‘Wel, en ik heb een computer.’ (lacht) Ik heb dus geleerd om los te laten, en deze plaat is daarvan het bewijs.»

'Ik bén geen vernieuwer. Mijn favoriete artiesten zijn ofwel morsdood, ofwel stokoud.'

HUMO Waarom heb je er dan voor gekozen om toch opnieuw alles zelf te producen, in plaats van bijvoorbeeld eens met een hiphopproducer te werken?

White «Ik heb er dit keer echt wel aan gedacht om een producer in te huren. Maar toen ik eenmaal met de nummers aan de slag ging, ben ik daarvan afgestapt. Nu kan ik tenminste niemand de schuld geven als de plaat verkeerd valt (lacht). Bovendien kan ik bewijzen dat ik als producer veelzijdig ben. Want het was een uitdaging: ik had een gigantische hoeveelheid opnames overgehouden aan die sessies in New York en Los Angeles en sommige nummers waren 25 minuten lang.»

HUMO Dat werk heb je gedaan in Nashville, je thuisstad. Waarom ben je daar eigenlijk ooit gaan wonen?

White «Wat ik de laatste acht jaar heb gedaan, had ik nooit kunnen doen in Detroit, waar ik geboren ben. Die stad is gewoon te cynisch voor dit soort experimenten. De countrygemeenschap in Nashville heeft me echter met open armen ontvangen. Ik heb hier ook een concertzaaltje waar ik optredens meteen op tape kan opnemen. Ik zit boven in een hokje met een glazen raam en kijk uit op het podium en de zaal, waar maximaal 150 mensen in kunnen. Op die momenten ben ik een soort van mad professor. De afgelopen drie jaar heb ik zo talloze muzikanten zien passeren, van Tom Jones over Neil Young tot Jerry Lee Lewis en Pearl Jam. Al die mensen staan in mijn boekje. Een aantal daarvan hebben ook meegespeeld in de twee bands die ik de laatste jaren heb gebruikt.»

HUMO Het lijkt allemaal zo slim en gepland: je muzikale stijl, je projecten, je platenlabel… Maar eigenlijk ben je toch ook een man van de toeval-ligheden? Zowel The Raconteurs als The Dead Weather waren spontane projecten.

White «Ja, dat klopt. Ook mijn debuut als soloartiest was eigenlijk toeval. Ik had een aantal songs met enige coherentie geschreven en voor ik het wist had ik een plaat – dat werd dan ‘Blunderbuss’. Ik heb eigenlijk gewerkt zoals de echte countrymuzikanten hier al jaren werken. Ze zijn bezig met een song en als ze een banjopartij nodig hebben, roepen ze er iemand bij om die in te spelen. In Los Angeles of New York moet je zo iemand weken vooraf boeken. Hier niet. Je belt iemand die je kent en 20 minuten later staat die muzikant in jouw studio.»

HUMO Mag ik zeggen dat Jack White eigenlijk een merknaam is geworden?

White «Zeker, ik vind dat ook geen belediging. Ik ben iemand die let op de details. Niet alleen muzikaal maar ook wat betreft de presentatie. Ik wil overal zeggenschap over hebben. Van de letters op de cover tot de kleur van het vinyl. Op een andere manier kan ik niet werken. Maar je wordt pas een merk als je telkens met iets origineels komt. Kijk naar iemand als Madonna. Zij heeft zichzelf telkens opnieuw weten uit te vinden, maar opeens gingen mensen roepen dat ze alles met voorbedachten rade deed. Daar geloof ik dus niet in. Zij is net als ik gewoon erg betrokken.»

HUMO Je bent ook nog eens een gescheiden vader van twee opgroeiende kinderen, de elfjarige Scarlett Teresa en de tienjarige Henry Lee. Dat combineren met je bestaan als muzikant lijkt me niet evident.

White «Dat is het zeker niet. Als artiest is het erg moeilijk om een gewoon, alledaags leven te leiden. Ik ben bovendien een zeer onrustige mens: zelfs als ik hen naar school breng, ben ik nog op de één of andere manier bezig met muziek. Dat is ook precies de reden waarom ik de laatste twee jaar niet heb getourd. Mijn twee kinderen staan aan het begin van hun puberteit, ik wilde nu gewoon extra van hen genieten. Ze zijn ook allebei gek van muziek en ik heb hen in al die jaren aan zoveel blootgesteld. Te veel zelfs: soms weet ik niet eens meer wat zij leuk vinden. Maar dat vind ik ook herkenbaar: ik ben opgegroeid in een groot gezin, tussen broers die een stuk ouder waren en dus qua muzikale smaak veel volwassener. Zij hielden van allerlei soorten artiesten, van Frank Zappa tot Led Zeppelin en van Neil Young tot Talking Heads. De buren luisterden dan weer naar punkmuziek en verderop in de straat woonden mensen die helemaal weg waren van hiphop.»

HUMO En je ouders?

White «Die waren best al op leeftijd toen ik opgroeide en luisterden veel naar oude bigbandmuziek, Nat King Cole, Duke Ellington, dat soort dingen. Ik wist soms ook niet waar ik het eerst moest zoeken.»

HUMO Tot slot nog iets wat me opviel: terwijl veel andere Amerikaanse artiesten hun muziek vandaag gebruiken om commentaar te geven op de toestand in hun land, heb jij net géén politieke plaat gemaakt.

White «Omdat het ook geen zin heeft. Veel slechter dan nu zal het nooit worden in mijn land en dat is meteen het enige inspirerende idee op dit moment. Het is zo slecht dat we er alleen maar van kunnen leren (lacht). Iedereen vond George W. Bush met afstand de slechtste president die Amerika ooit had gehad, maar als je hem naast Donald Trump zet, blijkt hij geweldig mee te vallen. Ik vind het echt vreselijk dat mijn kinderen opgroeien terwijl deze man aan de macht is. Ze moeten op hun leeftijd leren dat ze hun president niet kunnen vertrouwen. Dat vind ik als ouder een erg depressieve gedachte.»

‘Boarding House Reach’ is nu uit. Jack White speelt op 7 juli op Rock Werchter.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234