'Jackie': de first lady in Natalie Portman

Wint Natalie Portman (35) straks haar tweede Oscar? Zou best kunnen: als Jackie Kennedy zet ze in ‘Jackie’ een vertolking neer die sméékt om een Academy Award, of toch tenminste een nominatie. Jackie was – sorry, Melania – de bekendste en de meest geliefde first lady die de Verenigde Staten ooit hebben gehad. Op 22 november 1963 zat ze in Dallas naast haar echtgenoot, president John F. Kennedy, toen die werd doodgeschoten: zijn bloed spatte op haar roze mantelpakje. In ‘Jackie’ kruipt Portman met verschroeiende intensiteit in de huid van de rouwende weduwe.

'Jackie Kennedy hield ondanks alles van haar man. Ze wist wat voor vlees ze in de kuip had: hij was altijd al een playboy geweest'

Portman zit al in de filmbizz sinds 1994, toen ze als 11-jarig natuurtalent naast Jean Reno schitterde in Luc Bessons fantastische actieclassic ‘Léon’. Haar doortocht als koningin Amidala in de ellendige ‘Star Wars’-prequels bleek gelukkig slechts de glijbaan naar haar eerste échte grote rollen in onder meer ‘Closer’, ‘V for Ven-detta’ en ‘The Other Boleyn Girl’. Haar moment de gloire kwam in 2010, toen Darren Aronofsky haar naar Oscarwinst stuwde in het meesterlijke balletdrama ‘Black Swan’. Die rol leverde haar trouwens veel meer op dan alleen maar een Academy Award en een box office hit: in 2012 trouwde ze met de Franse balletchoreograaf Benjamin Millepied, die ze had leren kennen op de set, en met wie ze intussen ook een zoontje kreeg, Aleph. Portman mag zichzelf ondertussen ook regisseur noemen: in 2015 verbleef ze zes maanden in haar geboorteland Israël voor de opnamen van haar langspeelfilmdebuut ‘A Tale of Love and Darkness’, gebaseerd op de autobiografische roman van Amos Oz.

‘Go easy on her,’ zo maant haar assistent me net voor het interview aan. ‘De vorige journalist stelde op agressieve toon vragen over haar privéleven. Ze is een beetje van slag.’ Ik neem me onmiddellijk voor haar teder te troosten. Terwijl ik haar zo warm mogelijk de hand schud, kijk ik stiekem naar haar schoenen: ik heb namelijk ergens gelezen dat Portman ‘veganistisch schoeisel’ draagt. En inderdaad: haar witte muiltjes staren mij, onverbeterlijke carnivoor, het hele gesprek met een dreigende blik aan.

'Ik straal iets droevigs uit. Maar ik ben geen droef meisje.'

HUMO Het moet niet gemakkelijk zijn geweest om Jackie te doorgronden. Volgens velen had ze een nogal onvatbare persoonlijkheid.

Natalie Portman (knikt) «Jackie spelen is zonder enige twijfel het moeilijkste wat ik ooit heb gedaan. Het was ook een primeur voor me: nooit eerder heb ik een vrouw vertolkt die zo beroemd is als Jackie. Ik heb uiteraard een heleboel boeken over haar gelezen, interviews met haar bestudeerd en beelden bekeken, maar zelfs met al die informatie in m’n hoofd bleef ze toch nog een beetje een raadsel. Onvatbaar, zoals je zelf al zei. Nu waren er natuurlijk wel enkele uiterlijke kenmerken die ik me eigen kon maken: het vuistdikke Long Island-accent, de ietwat trage cadans waarmee ze haar zinnen uitsprak, de stijlvolle outfits, haar karakteristieke manier van bewegen. Maar daarnaast beschikte Jackie over een grote innerlijke waardigheid, een heel aparte uitstraling en een ongrijpbaar, bijna melancholisch aura. En dat was het moeilijkste: hoe moest ik mezelf dát aanmeten? Nu, het hielp wel dat ik zelf een nogal melancholisch meisje ben: naar het schijnt straal ik iets droevigs uit. Wat van mij overigens nog geen droef meisje maakt (lacht).

»En voor de rest heb ik – voor zover dat natuurlijk mogelijk was – heel hard geprobeerd om te begrijpen hoe ze zich na de moord op haar echtgenoot moet hebben gevoeld. De enorme klap, het trauma, de angst en de paniek die in de uren na de aanslag bezit van haar namen, het immense verdriet dat ze moet hebben gevoeld op dat afschuwelijke moment in de Amerikaanse geschiedenis: mezelf dáárin smijten, in dat verschrikkelijke palet van emoties, was wellicht de allergrootste uitdaging waarvoor ik ooit heb gestaan in mijn carrière.»

HUMO Op alle foto’s en filmpjes die ik van de echte Jackie heb bekeken, staat ze als een popje naar de camera te lachen.

Portman «Velen denken dat ze een simpel duifje was, maar volgens mij deed ze zich in het openbaar een stuk naïever voor dan ze was. Jackie was verstandig en geraffineerd, maar ze was zich ook erg bewust van de schijnwerpers die continu op haar gericht waren, en van het belang van haar imago bij het grote publiek. De politieke adviseurs die haar omringden wezen haar ook voortdurend op de rol die ze moest spelen: die van de altijd glimlachende vrouw van de president.

»Tijdens de verkiezingscampagne probeerden de strategen van JFK haar zelfs te verstoppen. Men vreesde namelijk dat het Amerikaanse publiek haar zou zien als een snobistische vrouw die boven het gewone volk stond. Die vrees was gerechtvaardigd: Jackie sprak Frans, had een onconventioneel kapsel en droeg altijd modieuze kleren. Ze was allesbehalve het prototype van de Amerikaanse huisvrouw die achter de potten en de pannen staat: ‘Er kleeft geen deeg aan mijn vingers,’ zoals ze zelf ooit zei in een interview. Maar nadat JFK de verkiezingen had gewonnen, begonnen vrouwen haar kapsel en haar outfits te imiteren, en werd het ineens hip om Franse taallessen te volgen. In enkele maanden tijd werd ze enorm populair, wat JFK maar al te graag zag gebeuren. Haar populariteit straalde namelijk ook op hém af. Hun relatie, die in de jaren daarvoor niet altijd grandioos was geweest, werd er zelfs beter door.»

HUMO Ze was dus helemaal geen lege huls, zoals sommigen beweren?

Portman «Zeker niet. Lang voor de reclamesector zich bezig begon te houden met het concept ‘imago’, wist Jackie al donders goed hoe je er één moest opbouwen en in stand houden. Ze wist welke gevoelens ze bij het grote publiek losmaakte, ze besefte dat het politieke landschap aan het veranderen was, en ze voelde aan dat de media aan het begin van een nieuw tijdperk stonden. Het waren de begindagen van de mediatisering van de politiek: hóé een politicus iets zei, werd belangrijker dan wát hij zei. Ze had ook heel goed door hoe ze de Jackie-hysterie die overal in het land heerste, laaiende moest houden. En kijk op YouTube ook eens naar de rondleiding die ze gaf in het Witte Huis: van elke stoel en van elke tafel kent ze de geschiedenis. Dan ben je volgens mij geen dom gansje.»

HUMO Als ze zo verstandig was, waarom koos ze dan voor een huwelijk met een man die zijn politieke carrière belangrijker vond dan zijn vrouw? Een man die haar bovendien voortdurend ontrouw was?

Portman «In de jaren 50 was het nog niet zo eenvoudig voor vrouwen om zelf een carrière uit te bouwen, zelfs al hadden ze daar de kwaliteiten voor. Zeker dames als Jackie – conventioneel opgevoed, rijk, afkomstig uit de New Yorkse upper class – waren van kinds af aan voorbestemd om met machtige mannen te trouwen. Had ze een eigen carrière nagejaagd, dan zou ze zwaar met de conventies van haar tijd geclasht hebben.

»En wat JFK’s seksuele escapades betreft: ik denk dat ze ondanks alles van hem hield. Ze wist wat voor vlees ze in de kuip had: hij was altijd al een playboy geweest. Hij was ook precies het soort man met wie ze verondersteld werd te trouwen: rijk, machtig, uit een bekende familie. Hij was briljant, charismatisch, en zat vol leven: niet te verwonderen dat alle vrouwen een stukje van hem wilden (lacht). Voor Jackie moet het erg opwindend zijn geweest om uitgerekend hém, de man naar wie alle vrouwen verlangden, te kunnen krijgen. Hoe had ze aan hem kunnen weerstaan? (lacht)»


Snotteren met humor

HUMO Er valt nog zoveel te vertellen over Jackie: haar leven na JFK, haar huwelijk met de Griekse reder Onassis... Was het van meet af aan duidelijk dat de film alleen zou inzoomen op de dagen na de moord op JFK?

Portman «Ja, en ik vond dat heel slim. Het idee erachter is dat je veel meer te weten kunt komen over iemand wanneer je die persoon gedurende enkele dagen een zware beproeving ziet doorstaan, dan wanneer je hun héle levensverhaal vertelt. We volgen Jackie op een moment dat ze onder verschrikkelijke druk staat, maar net in dat éne moment komt haar hele persoonlijkheid tot uiting.

»Aan die dagen heeft ze ook haar iconische status te danken. Na de dood van JFK werd ze voor de hele natie een symbool van veerkracht. Iedereen was in paniek – de president was vermoord! Maar toen de mensen merkten dat zij, de weduwe, in staat was om overeind te blijven, verder te gaan met haar leven en niet bang was om over straat te stappen, wisten ze dat het land veilig was.»

'Mensen die een geliefde hebben verloren, zullen zich heel erg verbonden voelen met deze film.'

HUMO Opvallend is dat dit essentiële Amerikaanse stukje geschiedenis niet werd verfilmd door een Amerikaan, maar door een Chileen: Pablo Larraín, de regisseur van ‘Neruda’.

Portman «We hebben het aan Pablo te danken dat ‘Jackie’ geen kleffe biopic is geworden. Neem nu de fragmenten waarin Jackie raad gaat vragen aan de priester: de doorsnee Hollywoodfilm zou je een melige scène in de maag splitsen waarin de priester haar middels een hartverheffende speech moed probeert in te spreken. Maar Pablo had uitdrukkelijk aan John Hurt gevraagd om zich totaal ongeïnteresseerd en verveeld te gedragen, alsof hij zo snel mogelijk terug naar de miswijn wilde (lacht). Het resultaat is dat er meer spanning in hun gesprek zit.

»Weet je, mensen die een geliefde hebben verloren, zullen zich volgens mij heel erg verbonden voelen met deze film. Jackie mag dan de echtgenote van een Amerikaanse president zijn; haar verdriet, haar woede en haar bitterheid zijn universeel. Als je hele wereld instort, stel je álles in vraag: je leven, je geloof, je identiteit. In plaats van een mooi afgelijnd verhaaltje te vertellen, zwalpen we in ‘Jackie’ mee met de heftige emoties die met het rouwproces gepaard gaan. Het ene moment barst je in tranen uit, het volgende spat je uiteen van woede. Je neemt je toevlucht tot zwarte humor en je ergert je dood aan de buitenwereld. Het is dus niet zo dat iemand die rouwt, alleen maar zit te wenen. En gelukkig maar: het is niet leuk om twee uur lang naar iemand te kijken die alleen maar zit te snotteren (lacht).»

HUMO Op de beroemde beelden van de aanslag, de zogenaamde Zapruder-film, is te zien hoe Jackie na de schoten op de kofferbak van de limousine kruipt. Om zichzelf in veiligheid te brengen, dacht ik, maar ze deed het om een andere reden.

Portman «Inderdaad! Ook ik was ervan overtuigd dat ze uit de auto probeerde te kruipen om de veiligheidsagent te bereiken die achter de limousine liep. In werkelijkheid greep ze naar de stukjes hersenen van haar man die naar achteren waren gespat. Ze heeft daar achteraf over gepraat: hoe ze zijn hersenen uit zijn hoofd zag komen, hoe ze de stukjes brein van de kofferbak probeerde te halen, en hoe ze die tijdens de rit naar het ziekenhuis in haar hand vasthield, zodat de dokters ze terug in zijn hoofd konden steken. Hartverscheurend, hè? Nu je dit weet, moet je de Zapruder-film eens opnieuw bekijken. Je zíét gewoon hoe ze die stukjes hersenen pakt en vervolgens terug in de auto naast haar man gaat zitten. Het moet afschuwelijk zijn geweest: de ene seconde zit je nog naar de mensen te lachen en te wuiven, de volgende zie je hoe het hoofd van je geliefde, de vader van je kinderen, wordt uiteengereten.»

HUMO In één van de aangrijpendste scènes zien we hoe ze een douche neemt en het bloed van zich afwast.

Portman «Vlak na de aanslag boden ze haar aan om andere kleren aan te trekken, maar ze stond erop om haar bebloede mantelpakje te blijven dragen. Omdat ze de hele wereld wilde laten zien wat er was gebeurd. Op het moment dat ze haar mantelpakje eindelijk uittrekt, en onder de douche stapt, transformeert ze als het ware in een andere vrouw. Van de echtgenote van JFK, verandert ze in een vrouw die vastbesloten is om over de nalatenschap van haar man te waken.»

'Ik ben blij dat we kunnen laten zien dat het Witte Huis ooit een prachtige plek was, bewoond door fijnzinnige mensen'


oord van verderf

HUMO Ironisch eigenlijk: net nu ‘Jackie’ uitkomt, wordt het Witte Huis ingepalmd door iemand die wel héél ver van de klasse van Jackie en JFK verwijderd is.

Portman «Op het moment dat we de film opnamen, konden we natuurlijk nog niet weten dat de verkiezingen zo’n verrassende winnaar zouden opleveren; we wisten zelfs nog niet wie de twee kandidaten gingen worden. (Fijntjes) Nu, ik ben blij dat we aan het publiek kunnen laten zien dat het Witte Huis ooit een prachtige plek was die werd bewoond door fijnzinnige mensen met een passie voor kunst en cultuur. Jackie organiseerde klassieke concerten, nodigde schrijvers uit, en maakte van het Witte Huis een welhaast mythische plek. Hopelijk blijft dat zo, en wordt het Witte Huis nu geen oord van politiek verderf.»

HUMO U bent de voorbije jaren druk bezig geweest. Zo hebt u ook uw eerste langspeelfilm geregisseerd: ‘A Tale of Love and Darkness’.

Portman «Die ambitie koesterde ik al heel lang. Ik heb evenwel jarenlang geaarzeld om er echt aan te beginnen, omdat ik bang was dat ik zou worden afgebrand als de zoveelste actrice die in de regiestoel gaat zitten teneinde haar eigen vanity project te realiseren. Amos (Oz, red.) heeft me overtuigd: ik voelde dat hij vertrouwen in me had, en dat vertrouwen heeft me over de streep getrokken.»

HUMO ‘A Tale of Love and Darkness’ werd door sommige critici afgekraakt. Ben je daarvan geschrokken?

Portman «Och, ik weet allang dat je in de filmwereld maar beter over een dikke huid kunt beschikken. Zeker als vrouw.»

'De maatschappij is veel strenger voor vrouwen dan voor mannen. Die hypocrisie krijg je er echt niet uitgestampt'

HUMO Omdat vrouwen het harder te verduren krijgen dan mannen?

Portman «Precies. Als Ben Affleck of Mel Gibson zichzelf regisseren, dan vindt iedereen dat knap. Als Barbra Streisand of Angelina Jolie zichzelf regisseren, doet iedereen hun films af als egotripperij. Hoe hypocriet! De maatschappij is veel strenger voor vrouwen dan voor mannen. Een jongen die drie meisjes heeft gekust, is een golden boy. Een meisje dat drie jongens heeft gekust, is een slet. En die hypocrisie krijg je er echt niet uitgestampt. Je ziet het ook aan de films die Hollywood produceert: de acteur krijgt de actie, de actrice verschijnt meestal pas wanneer de bedscène begint. Actrices zitten meestal in een dienende rol, en daar krijg je verschrikkelijk moeilijk verandering in.»

HUMO Woont u nog in Parijs?

Portman «Nee, mijn echtgenoot werkt niet meer voor de Opéra, en we zijn teruggekeerd naar Los Angeles. Maar ik mis nu al de heerlijk serieuze gesprekken die je in Parijs kunt hebben. Zelfs het eenvoudigste etentje eindigt er meestal in een loodzwaar intellectueel debat (lacht). In Los Angeles gaat het er veel oppervlakkiger aan toe. Hoewel: toen ik nog in Parijs woonde, miste ik de smalltalk die zo eigen is aan LA (lacht).»

HUMO Tot slot: bent u gelukkig in deze fase van uw leven?

Portman «Ja hoor. Soms verlang ik ernaar om eindelijk eens op één plek te blijven wonen, in plaats van altijd maar de wereld rond te trekken, maar goed: met mijn werk gaat het heel goed. Als ik zie hoe lastig sommige actrices het hebben, dan mag ik van geluk spreken dat ik al zoveel stimulerende rollen heb kunnen spelen. Af en toe kijk ik eens achterom, en dan denk ik: hm, niet slecht gedaan van dat kleine meisje (lacht).»

‘Jackie’ is in de bioscoop te zien vanaf 1 februari.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234