null Beeld

Jamie Oliver, vader van vijf en voedselrevolutionair: 'We worden voortdurend voorgelogen over wat er in ons eten zit'

Wanneer we de studio binnenwandelen waar de fotoshoot met Jamie Oliver plaatsvindt, komen we terecht in een soort masterclass pasta maken. Er hangen wolken van bloem in de lucht en de tafel ligt vol fettuccine. ‘Ze wilden iets met meel doen,’ zegt de 42-jarige Jamie Oliver verontschuldigend. Een geanimeerd gesprek over de ‘verschrikkelijke’ Theresa May, ‘irritante’ veganisten en zijn nieuwe boek: ‘Elk nieuw recept kost me 1.800 pond.’

Dit is de authentieke Oliver. Niet veel later noemt hij ons al ‘mate’ en vertelt hij dat het publiek zijn echte baas is, op zijn vrouw na. ‘Ik ben behoorlijk mainstream. Daardoor voel ik me een soort ambtenaar; ik dien het volk.’

Oliver dwaalt soms eindeloos af, onder meer om bepaalde onderwerpen te ontwijken, maar misschien vooral omdat-ie al z’n hele carrière met een chronisch slaapgebrek kampt.

Zijn vijfde kind, River Rocket Blue Dallas, is vorig jaar in augustus geboren. Zijn oudste, Poppy Honey Rosie, is nu 15. Maar het zijn niet de kinderen die Oliver ’s nachts wakker houden: ‘Ik moet mezelf dwingen op tijd naar bed te gaan en mijn wekker te zetten. Het is raar, ik ben al 42 en ik moet mezelf er nog altijd aan herinneren dat het bedtijd is, dat ik moet stoppen met werken en e-mailen. Stop, stop, stop.’

Zou hij ook een buzzer hebben die hem eraan herinnert af en toe te ademen? Het is verbazingwekkend hoeveel deze man kan praten. Het is zijn enorme passie die Oliver zo innemend maakt. Zijn nieuwe boek, dat in september in de winkel ligt, bestaat uit supereenvoudige recepten met slechts vijf ingrediënten.

Jamie Oliver «Combinaties die werken, die zúllen werken. Dus zelfs als je erin slaagt ze slecht klaar te maken, zijn ze nog lekker.»

Oliver zou dit jaar eigenlijk een boek over Italië uitbrengen, maar het schrijven duurde langer dan verwacht. Daarom heeft hij in vier maanden tijd eerst een ander boek samengesteld. Maar hij wil niet dat dit beschouwd wordt als een vluggertje.

Oliver «Dit boek smeekte om geschreven te worden, het was als een lawine. Mijn hele team heeft me de energie ervoor gegeven. Ik heb voedingsexperts in huis die alles dubbelchecken. Daarna worden de recepten naar willekeurige mensen in het bedrijf verzonden die zelf niet zo vaak koken. Tot slot testen volkomen vreemden de recepten, zowel koks als amateurs. Ik hou niet van mislukkingen. Als mensen me vragen hoe het komt dat ik zoveel boeken verkoop, heb ik iets van: ‘Man, we testen alles vijf keer binnen het bedrijf en twee keer bij vreemden. Elk recept dat ik schrijf, kost me 1.800 pond!’»

Hij filosofeert over het uitgangspunt van zijn boek, de vijf ingrediënten.

Oliver «Het belangrijkste ingrediënt is soberheid. Zelfs voor fantastische koks is dat een probleem. Het is altijd verleidelijk om iets extra’s toe te voegen...»

In wezen wil Oliver met dit boek, net zoals met zijn vorige 19, een probleem oplossen dat de mensen hem voorleggen. Deze keer is de uitdaging: koken op werkdagen voor drukbezette ouders, drukbezette mensen. Wees dus niet verrast als één van de vijf ingrediënten uit een potje blijkt te komen.

Oliver «Ik gebruik mangochutney van Geeta’s, oké? Je kunt die in de supermarkt kopen. Geeta’s is een kleine start-up, de beste op dit moment.»


Shit in een bakje

Het ontbreken van modieuze doch vermoeiende micro-ingrediënten in Olivers boek is erg verfrissend. Toch zijn sommige recepten wel heel erg basic (wie kan er nu geen omelet maken?). Is het omdat millennials tegenwoordig echt zo hopeloos zijn in de keuken?

Oliver «Ik denk niet dat mensen nu minder koken dan tien jaar geleden. De manier waarop we eten en koken is wel veranderd. Tegenwoordig zijn er zoveel verschillende soorten koks. Zo zijn er mensen die aan component cooking doen: voorverpakt eten combineren met verse ingrediënten.»

Die component cooks zijn enorm populair op Instagram en YouTube. Ze bereiden hun maaltijden niet met liefde, maar gooien hun dagelijkse bron van proteïne en vitamine B12 sneller op een bakplaat dan wij een ei kunnen breken. Oliver heeft die trend in gang gezet met zijn receptenboeken voor maaltijden die je in 30 en zelfs in 15 minuten kunt klaarmaken. Nu steekt een jongere, modieuzere nieuwkomer hem echter voorbij. Joe Wicks, ook bekend als de Body Coach, is een 30-jarige fitnessgoeroe die op Instagram zo’n 2 miljoen volgers heeft vergaard. Hij zet dagelijks work-outfilmpjes en videorecepten online. Als Jamie Oliver zich daar al door bedreigd zou voelen, laat hij het zeker niet merken.

undefined

'Een veganistisch dieet kan beter dan welk ander dieet zorgen voor een langer leven en minder ziektes'

Oliver «Joe heeft iets gepresteerd dat enkel ik en een paar andere chefs hem hebben voorgedaan. Hij is een fenomeen. Zijn publiek is 12 jaar jonger dan het mijne. Hij is momenteel waarschijnlijk de enige die 18- tot 28-jarigen kan aanzetten om te bewegen en gezonder te eten. Hij heeft het over echt eten en niet over shit in een bakje.»

Oliver gaat er prat op dat hij de belangrijkste tegenstander van ongezond eten is. Zo zette hij campagnes op tegen fastfood in schoolrefters, te zoute kant-en-klaarmaaltijden en de luie afhaalcultuur. Toch is hij verrassend optimistisch over de populariteit van businessmodellen als Deliveroo, waardoor eten bestellen en laten leveren makkelijker is dan ooit. Volgens Oliver maakt Deliveroo 10 procent uit van zijn omzet. Maar uiteraard ziet hij de mensen liever zelf koken.

Oliver «Ik haat die vuile fastfoodzaken die verschrikkelijke, met water ingespoten kippen verkopen, die in erbarmelijke omstandigheden hebben geleefd en die vol verzadigde vetten zitten. Als Deliveroo het die bedrijven moeilijker maakt, dan ben ik heel blij.»

Oliver droomt van een toekomst waar iemand op de fiets je in plaats van kant-en-klaarmaaltijden binnen de 15 minuten verse ingrediënten komt brengen om zelf iets klaar te maken. Dogmatisch vindt hij zichzelf niet. Hij wil gewoon tips en shortcuts bedenken die mensen ertoe aanzetten een inspanning te leveren om een beetje gezonder te eten. En dat is echt nodig.

Eén op de drie Engelse kinderen verlaat de lagere school met overgewicht of obesitas. De toenemende zwaarlijvigheid bij millennials zorgt ervoor dat ze het risico lopen om jonger te sterven dan hun ouders. Bijna 3 miljoen 16- tot 24-jarigen in Engeland zijn te dik, dat is een miljoen meer dan 20 jaar geleden.

Oliver is woedend op Theresa May. Ze heeft de anti-obesitasstrategie afgezwakt die hij samen met David Camerons regering had uitgedacht. Die moest in juni 2016 in werking treden, maar Cameron trad toen af. Mays versie, die ze vorig jaar in augustus in alle stilte invoerde, bevat wel een suikertaks, maar de twee maatregelen die de grootste impact op kinderobesitas zouden hebben, heeft ze geschrapt: een verbod op kortingen op junkfood in supermarkten en minder reclame voor ongezonde voeding die gericht is op kinderen.

Oliver zit al vanaf het begin van het interview te popelen om zijn zegje te doen over dit onderwerp. Hij is zo boos dat hij de woorden amper uitgesproken krijgt.

Oliver «Kijk, ik heb vier eerste ministers ontmoet. Ze waren allemaal erg verschillend, maar... Mays regering was volledig afgeschermd. Haar adviseurs – die zijn nu gelukkig weg – deelden hun informatie niet eens met hun eigen ministers. De obesitasstrategie werd zonder goeie marketing, zonder pr, zonder veel poeha onthuld op het moment dat ook resultaten van de eindexamens bekend werden gemaakt. Dat betekende eigenlijk dat het hun geen bal kan schelen. Ongelofelijk. Schaamteloos. Ik heb nauw samengewerkt met David Cameron en zijn entourage. Het kon een moment van nationale trots geweest zijn. Dan zou May tenminste in staat zijn geweest iedereen recht in de ogen te kijken en te zeggen dat we over tien jaar een vermindering zouden zien in het aantal mensen met obesitas. Maar nee, ze heeft het volledig verpest. Wat ze gedaan heeft, is verschrikkelijk.»

Oliver was ook geschokt door Mays voorstel in haar verkiezingsmanifest om de gratis lunches voor jonge kinderen op school te schrappen, een idee dat ze ondertussen heeft laten varen.

undefined

'Ik wil dat mijn twee tienerdochters in papa's pub gaan werken, net zoals ik gedaan heb.'

undefined

null Beeld

Oliver «Dat is iets wat een 10-jarige met kennis van basiswiskunde zou verzinnen om geld te besparen. Het is niet strategisch. Het toont aan dat May niet op lange termijn denkt. We weten ondertussen dat het systeem van de gratis schoollunches ervoor zorgt dat leerlingen gezonder eten, hun leerstof beter verwerken en minder vaak afwezig zijn. Als we drie jaar in gratis eten voorzien, dan helpen we die ouders. Het ging niet om weggevertjes voor kinderen uit de middenklasse, het ging om het in gang zetten van een mentaliteitswijziging. Om daar zo’n verkiezingsbelofte van te maken... (schudt het hoofd vol ongeloof) We gaan de ouderen belazeren, we gaan de jongeren belazeren én we gaan de vossenjacht terugbrengen. Ik bedoel, het was... What the fuck?»

- Heb je dan op Jeremy Corbyn van Labour gestemd?

Oliver «Nee, dat heb ik niet gedaan. Ik ga niet zeggen hoe ik gestemd heb, maar ik heb niet op de conservatieven en niet op Corbyn gestemd.»

- Sinds je in 2005 het tv-programma ‘Jamie’s School Dinners’ maakte, stem je niet meer tijdens nationale verkiezingen, omdat je nauw moest samenwerken met de toenmalige Labour-regering.

Oliver «Ik wil niet dat mijn politieke visie een invloed heeft op mijn vermogen om de zaken in beweging te krijgen. Dit jaar heb ik echter wel gestemd en het was een proteststem.»


slapeloos

- Toen je een paar jaar geleden 40 werd, zei je in een interview dat je je ‘enorm onbekwaam’ voelde. ‘Ben ik wel goed genoeg? Ben ik slim genoeg?’ Ben je ondertussen uit die vroege midlifecrisis geraakt?

Oliver «Drie of vier jaar geleden zat ik niet zo goed in mijn vel. Op een morgen werd ik wakker en ik voelde me gewoon niet gelukkig. Dat was nog nooit gebeurd. Ik had vijf jaar aan een stuk elke nacht amper 3,5 uur geslapen. Ik werk in de voedingsindustrie, ik had geen tijd om te sporten, ik had geen tijd voor mezelf. Nu voel ik me een stuk beter. Ik probeer om 23 uur naar bed te gaan en om 5 uur op te staan. Dat is drie uur meer slaap dan ik gewend was.»

Oliver stopte met school op zijn 16de en behaalde daarna in het deeltijds onderwijs nog een diploma in de huishoudkunde. Hij ging als souschef aan de slag in het River Café, een restaurant in het westen van Londen. De BBC ontdekte hem toevallig: hij verving een kok die ziek was op de dag van de opnames voor een tv-programma over het restaurant.

Als kind hielp Oliver vaak in de pub van zijn ouders. Op zijn 5de deed hij de afwas en op zijn 8ste mocht hij de groenten snijden. Hij wil zijn kinderen datzelfde arbeidsethos bijbrengen.

Oliver «Ik wil dat mijn twee tienerdochters in papa’s pub gaan werken, net zoals ik gedaan heb. Het zit er bij mij ingebakken om me zorgen te maken over gezond verstand, beleefd zijn, bloed, zweet en tranen, iets tot een goed einde brengen. Maar mijn kinderen gaan graag naar school en ze doen er hun best. Onlangs ging ik de kamer van mijn oudste dochter binnen omdat ik haar wilde betrappen terwijl ze aan het snapchatten was, maar ze zat tegen zichzelf te praten in het Spaans. Dat heb ik nooit gedaan. Ik heb nooit mijn best gedaan op school, dus ik probeer nu een beetje minder de slavendrijver te zijn.»

Oliver en zijn vrouw Jools, die kinderkleren en kinderkamers ontwerpt voor de winkelketen Mothercare, bezitten volgens The Sunday Times Rich List 2017 samen zo’n 150 miljoen pond, of een goeie 165 miljoen euro. Dat is ruim een derde minder dan op hun hoogtepunt in 2014. Oliver is nog altijd één van de rijkste chef-koks ter wereld, maar het is een moeilijk jaar geweest. In januari liet hij weten dat hij 6 van zijn 42 Italiaanse restaurants zou sluiten. Het is een moeilijke markt en sinds de brexit is er meer druk en onzekerheid, wat het allemaal nog moeilijker maakt. Oliver steunde het remain-kamp. ‘Dit is wat het land wilde. Ik heb ermee leren leven en ik focus me nu op de toekomst.’

- Denk je dat we in een recessie terecht zullen komen?

Oliver «Het zal zeker niet gemakkelijk worden en we zullen voor interessante uitdagingen komen te staan. We zijn nu aan het bekijken of we gerookt en gedroogd vlees uit Groot-Brittannië kunnen gebruiken, in plaats van importvlees. Het móét blijven draaien.»

Ook al zullen een aantal van zijn Italiaanse restaurants sluiten, Olivers imperium blijft uitbreiden. Zo heeft hij onlangs een nieuwe vestiging van Jamie Oliver’s Diner geopend op London Gatwick Airport, waar hij hotdogs en hamburgers verkoopt. Dat soort eten staat heel ver af van huidige voedingstrends als clean eating (het vermijden van verwerkt voedsel) en veganisme. Ik verwacht dat hij zich daarover smalend zal uitlaten, maar sinds hij een masteropleiding in de voedingsleer volgt (‘het beste wat ik ooit gedaan heb’), kan hij bevestigen dat herbivoren een punt hebben.

Oliver «Een veganistisch dieet kan beter dan welk ander dieet zorgen voor een langer leven, een goede gezondheid en minder ziektes. Ik zit een beetje in een tweestrijd, want veganisten irriteren me, maar ze laten me ook niet koud. Ik erger me mateloos aan dat clean eating, maar die trend komt wel voort uit het feit dat we voortdurend worden voorgelogen door regering en bedrijven over wat er in ons eten zit, de verpakkingen alleen al zijn verwarrend. We weten niet eens wát we eten.»

De veganistenlobby apprecieert zijn steun echter niet. Geregeld vallen ze zijn restaurant binnen.

Oliver «Twintig sjofele, rare gasten houden de kinderen die op zaterdagmiddag een spaghetti bolognese aan het eten zijn dan iPads met foto’s van geslachte dieren onder de neus.

»Ze haten me, omdat ik strijd voor een betere behandeling van het slachtvee. Daar ben ik zeer gepassioneerd door, maar voor hen is het het één of het ander. Zij zien geen middenweg, terwijl voor mij de middenweg heel belangrijk is. Ik heb me al veel meer ingezet voor plantaardig eten dan zij ooit gedaan hebben.»

De meeste van Olivers boeken bestaan voor 65 procent uit vegetarische recepten. Hij klaagt erover dat zijn ‘beste werk ooit’ een vegetarisch boek is dat hij niet gepubliceerd krijgt.

Oliver «Ik wil het niet publiceren voor ik er eerst een tv-programma over heb gemaakt, maar dat wil Channel 4 niet. Ze hebben ooit eens een vegetarisch kookprogramma uitgezonden en dat sloeg helemaal niet aan. Maar ik heb dat boek geschreven omdat er vráág naar is. Dat kan ik afleiden uit de verkoopstatistieken.»

Onze tijd zit erop, maar Oliver kan niet stoppen met praten. Zijn agent is al tien minuten voor de deur aan het ijsberen en wordt steeds opgejaagder. In het midden van een zin wordt de kok de kamer uitgeleid en ik volg hem. Hij wil me nog over een ander project vertellen. Daarbij ligt de focus op voeding tijdens de eerste 1.000 dagen van een kinderleven, van de zwangere moeder tot de kleuterschool. ‘Het Verenigd Koninkrijk heeft de slechtste borstvoedingsstatistieken ter wereld,’ merkt hij op. Dat debat ligt nog gevoeliger dan veganisme. Hij huivert: ‘Het is een nachtmerrie. Zelfs ík ben bang om erover te beginnen.’

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234