null Beeld

Jan Caeyers - Beethoven, een biografie

Als er ooit een Europees nationaal voetbalteam wordt samengesteld, dan zullen de spelers moeten oefenen op de tekst 'Freude, schöner Götterfunken, Tochter aus Elysium, Wir betreten feuertrunken, Himmlische, dein Heiligtum!' Hoewel: gewoon meefluiten is eigenlijk ook al goed, want alleen de muziek van Beethovens 'Ode an die Freude' heeft officiële status als 'Europese Hymne'. De woorden van Schiller zijn voor de liefhebbers.

In 'Beethoven. Een biografie' (De Bezige Bij) noemt Jan Caeyers de melodie van de 'Ode aan de vreugde' één van de meest gespeelde en geciteerde muziekthema's aller tijden, en tegelijk één van de meest 'gecommercialiseerde, getrivialiseerde, verkitschte en verschlagerde' stukjes klassiek. Caeyers beschrijft hoe het er in 1824 aan toeging bij de première van de Negende Symfonie, waar dat beroemde wijsje uit gelicht is. Het Weense publiek reageerde uitzinnig enthousiast. Beethoven was toen al een tijdje stokdoof en omdat hij met zijn rug naar het publiek stond had hij eerst niet eens door dat hij één van de grootste triomfen van zijn carrière beleefde. Hij bleef ijzig kalm, maar stortte later op de avond in toen hem verteld werd hoe weinig hij aan het concert verdiend had.Caeyers is een groot Beethoven-bewonderaar, maar hij spaart zijn hoofdpersonage niet. Het eeuwige gehannes met geld, de drankzucht, de vrouwengeschiedenissen, zijn brutaliteit ook: alles krijgt zijn plaats. Jan Caeyers is zelf ook dirigent en musicoloog, en zijn boek heeft iets van een symfonisch bouwwerk. De grote lijnen zijn chronologisch, maar binnen de hoofdstukken speelt hij met een heleboel kleinere thema's. Die doorkruisen soms het verhaal en dat levert wel wat herhaling op - Beethoven wordt in dit boek bijvoorbeeld minstens drie keer begraven.

Caeyers is een biograaf van het ouderwetse soort: hij weet zoniet alles, dan toch veel te veel. Al in de eerste regels kijkt hij, als een Victoriaanse romancier, diep in de ziel van één van Beethovens Vlaamse voorvaders. Het smeuïge levensverhaal zit als een wikkel rond wat in wezen de kern van het boek is: analyses van alle belangrijke Beethoven-werken. Die passages balanceren op rand van de harde musicologie, al doet Caeyers zijn best om aan de hand van beelden duidelijk te maken wat hij bedoelt. Hij klinkt dan soms als een wijnkenner die de kwaliteiten van een grand cru aanprijst: 'Diepdonkere akkoorden verlenen aan een melodie die er eigenlijk geen is een expressiviteit die naar de keel grijpt.' Maar wat de meeste van die gladde wijnverkopers niet lukt, brengt Caeyers wél voor mekaar: zijn publiek trek doen krijgen, ook - en misschien zelfs vooral - in stukken die nooit veel ringtones zullen opleveren.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234