Jan Bakker is ic-arts in New York.

CoronacrisisVerenigde Staten

Jan is ic-arts in New York: ‘Als je geen geld hebt, ben je hier de pineut’

Jan Bakker is ic-arts in New York.Beeld Sergio Avellaneda

In New York verbaast de Nederlandse ic-arts Jan Bakker zich over ziekenhuizen die midden in een coronahotspot zinloze zorg verlenen. ‘Het is ieder voor zich en God voor ons allen.’

De eerste nood-ic’s worden weer gesloten, vertelt Jan Bakker (62) in de lift van het universitaire Langone-ziekenhuis in het hart van New York. Ook hier gaat het langzaam maar zeker de goede kant op. Minder nieuwe zieken, minder nieuwe doden. Maar de stad verloor al zeker 11.000 van haar 8 miljoen inwoners. Hoe kan een virus zo huishouden in de thuishaven van de top van de medische wereld?

Het wemelt hier van mensen als Jan Bakker, hoogleraar intensieve zorg, die vanuit het Erasmus MC in Rotterdam naar de prestigieuze Columbia Universiteit werd gehaald en sinds een jaar ook patiënten behandelt in het aan New York University verbonden ziekenhuis Langone. ‘Wat deze crisis duidelijk heeft gemaakt, is dat het Amerikaanse zorgstelsel zo’n beetje het slechtste systeem is dat we kennen in de ontwikkelde wereld. Het is het beste als je geld hebt en tot je laatste snik elke mogelijke behandeling wilt krijgen. Maar als je niks hebt, ben je echt de pineut.’

Rennen en vliegen

Vanaf zijn afdeling heeft Bakker zicht op de East River en het stadsdeel dat aan de overkant ligt, Queens, waar de grootste brandhaarden liggen. Terwijl sommige verpleegkundigen daar voor hun leven vreesden bij gebrek aan mondkapjes, ging Bakker met een redelijk gerust hart naar zijn werk. Ja, het was rennen en vliegen, toen ineens tweehonderd intensievezorgbedden vol lagen, in plaats van 24, maar de boel was redelijk onder controle. En mondkapjes hebben ze nog altijd meer dan genoeg in dit rijke ziekenhuis voor goed verzekerde New Yorkers.

Bakker draait ook diensten in het openbare stadsziekenhuis Bellevue even verderop, en krijgt daar te maken met een heel andere groep Amerikanen – die met onbehandelde gezondheidsproblemen. Hij neemt er patiënten op die maar twee keer per week insuline spuiten, omdat ze voor een dagelijkse dosis geen geld hebben. ‘Als je dan Covid krijgt, begin je natuurlijk met een achterstand.’

Protesten

‘Er is veel mis met de protesten tegen lockdowns hier, zeker als je kijkt naar de financiers erachter, maar ik snap wel dat mensen de straat op gaan. Want vanaf het moment dat er afgekondigd werd dat ze niet meer mochten werken en dus ontslagen waren, hadden ze geen zorgverzekering en geen inkomen. Dan hoor je: ik heb geluk, want ik heb nog twee extra weken zorgverzekering gekregen. Daar moet je dan als douceurtje nog dankbaar voor zijn – dat het niet ’s middags meteen ophoudt.’

Al die ongelijkheid zit hem dwars. Maar het zwaarst, zegt Bakker, waren de ‘zinloze’ behandelingen. ‘De oudste patiënt die we hier aan de beademing hebben gelegd, was 99 jaar. Vanuit Nederlands perspectief is dat gewoon schandalig. Dat kun je niet maken, zeggen wij. Gelukkig was ze een paar uur later overleden.’ Gelukkig, ja – zo ziet hij dat. Want een patiënt die geen perspectief heeft, loopt schade op door katheters in aderen en een slang in de luchtpijp, zonder dat het iets oplevert.

Overlijden uitstellen

‘Sommigen liggen hier een week lang te overlijden. Ik heb een aantal patiënten gehad van wie iedereen zei: kansloos. Maar de behandeling wordt alleen maar uitgebreid. Het enige waar je mee bezig bent, is het overlijden uitstellen. Dat is wel heel moeilijk, hoor, met name omdat het niet bespreekbaar is.’

‘Ik heb uiteindelijk tegen een familie gezegd: ik ben niet bereid om te doen wat jullie willen, want je man, je vader is geen proefkonijn. Maar je weet nooit, zeiden ze. Nu, daarvoor ben ik zestien jaar in opleiding geweest, en ben ik nu al twintigjaar intensivist. Dan krijg je als antwoord: wij weten ook heel veel, want we lezen veel artikelen. Ze wilden hem antilichamen geven en waren bereid ze zelf te kopen en bij de portier af te leveren.’

Bakker heeft het aanvaard als de Amerikaanse mentaliteit. Zolang er een kans is, hoe onnoembaar klein ook, wordt alles uit de kast getrokken. Geen beademing meer aanbieden? Dat wordt paternalistisch gevonden. Dat Bakker heel direct over het levenseinde begint, vindt men hier confronterend. ‘Maar alle families met wie ik op de Nederlandse manier gecommuniceerd heb dat het niet meer ging lukken, kwamen even langs om te bedanken dat ik zo eerlijk was.’ Er spelen ook commerciële belangen – geen Amerikaans ziekenhuis wil na de coronacrisis bekend staan als het hospitaal waar niet alles in het werk gesteld wordt, want de rijke patiënten met gulle verzekeraars moeten wel blijven komen.

Het staat samenwerking in de weg. Bakker stelde in het openbare ziekenhuis voor om contact te zoeken met de topinstellingen van de stad, om zoals in Nederland en België patiënten over verschillende ziekenhuizen te verdelen, en de druk te verlichten. ‘Toen viel er een lange stilte, en begonnen ze te grinniken. Ja, leuk idee, daar gaan we geen energie in stoppen, want dat wordt niks. We hebben al moeite genoeg, zeiden ze, om te zorgen dat ze onze verpleegkundigen niet wegkapen. Ze bieden meer salaris dan wij.’

In de handjes knijpen

Het mooie van werken in Amerika, vindt Bakker, is de expertise van artsen die zo vaak dezelfde behandeling uitvoeren dat ze er sterren in zijn geworden. Het grote probleem, zegt hij ‘is dat het hier ieder voor zich en God voor ons allen is’. Nederlanders mogen zich in de handjes knijpen met hun zorgstelsel en ‘één van de meest geavanceerde ic-modellen ter wereld,’ merkt hij op.

De bedrijfsvoering van een Amerikaanse ic zou door de Nederlandse inspectie nooit goedgekeurd worden, denkt Bakker. Hij zou zich zelf nog niet laten opnemen op de ic gelieerd aan zijn eigen Columbia Universiteit. ‘Wees heel gelukkig met de Nederlandse zorg. Toen ik net op de ic van Columbia werkte, vroegen ze daar: wat vind je? Nou, zei ik, het is een zootje. Enorme herrie. Alles is open, er hangen alleen gordijntjes. En al die mededelingen over de intercom – telefoon voor dokter die, telefoon voor dokter die. Als ik een hartklep nodig heb, dan moet hij er hier worden ingenaaid, maar dan staat de volgende dag wel een vliegtuig klaar om zo spoedig mogelijk naar Rotterdam te vliegen.’

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234