null Beeld

Jan Matterne, God in ruste

Jan Matterne, de legendarische scenarist van de BRT die verantwoordelijk was voor de tv-hits 'De collega's' en 'Beschuldigde, sta op!', is overleden. Hij werd 86. De laatste keer dat Onze Man hem sprak was in 1997, toen hij net 75 was geworden. Een korte terugblik!

Uit Humo 2960; 27 mei 1997

''Ik heb in mijn leven zo'n veertig moordenaars gecreëerd. Daardoor kan ik ze beter begrijpen''

Jan Matterne is deze maand vijfenzeventig geworden; hij is nog wel bij zijn hoofd en de rest van zijn lichaam doet het zo te zien ook niet onaardig voor de tijd van het jaar.Ik ontmoet de man achter 'Beschuldigde sta op', 'De collega's', 'Het pleintje' en 'Met voorbedachten rade' - een serie die de BRTN opnieuw uitzendt - in het Grand Café de la Royale in Leuven: het soort beschaafd etablissement waar men hem vroeger aan een eenzaam tafeltje scenario's kon zien schrijven, onaangedaan door de espressomachine die er aanhoudend verstikkingsverschijnselen ten gehore brengt.

HUMO Ben u een van die BRTN-coryfeeën die opgelucht met pensioen zijn gegaan?

Jan Matterne «Eerst wel, want ik was aan veel rust toe. Ik was opgebrand, zoals het heet. Ik heb dan ook anderhalf jaar lang van het nietsdoen genoten, of beter: van het niet-meer-moeten-werken. Maar daarna kwamen de kriebels terug, en ineens was ik niet meer zo blij met mijn pensionering. Ik wilde opnieuw scenario's maken, maar het was te laat, want er waren op dat ogenblik al veel jongere mensen aan de bak gekomen. Die deden net bovendien minstens even goed als ik.»

HUMO Waarom schreef u uw televisieseries alleen, terwijl in elk beschaafd buitenland in teamverband aan een serie werd en wordt gewerkt?

Matterne «Ik weet het niet. Ik heb er in ieder geval nooit op gestaan om alles alleen te doen, maar als je zoals ik veel wil maken, en men blijft veel van je vragen, dan word je daar zeer moe van. Geestelijke arbeid biedt volgens mij veel minder kans tot ontspanning dan fysieke arbeid. Dat zeg ik nu wel, maar ik ben er pas heel laat achtergekomen. Ik droomde destijds zelfs van mijn personages, en in mijn dromen deed ik schitterende vondsten, die, als ik weer wakker was, niets meer bleken voor te stellen. Ik bedoel maar: als ik werkte, dan werkte ik voortdurend.»

Jan Matterne (vervolg)

HUMO Kijkt u nu meer televisie dan vroeger?

Matterne «Ja, want vroeger had ik daar nauwelijks tijd voor. Al sla ik de heruitzendingen van 'FC De Kampioenen' wel over.»

HUMO Dat kan ik me voorstellen: genoeg is genoeg, maar het publiek blijft er niettemin naar kijken.

Matterne «Dat komt omdat men voor die serie een publiek heeft gecreëerd. Als men eerst is met een bepaald programma, dan heeft men vanzelf een half mil-joen kijkers meer dan een zender die dat type programma navolgt. Vandaar dat 'Familie' tweemaal zoveel kijkers bereikt dan 'Thuis'

»Nu ik vaker kijk, zie ik wel eens iets dat ik erg goed vind: bijvoorbeeld 'Children's Hospital' op de BBC. Daar zit ik dan niet met het oog van de vakman naar te kijken, maar als een gewone kijker. Als ik naar een programma zit te kijken dat overeenkomt met de programma's die ik vroeger zelf maakte, maak ik meestal nogal wat kanttekeningen. Behalve dan als dat programma van de BBC komt, want daar kan ik toch niet aan tippen.»

HUMO Is het dan nooit uw bedoeling, of uw droom geweest, om die BBC-kwaliteit een beetje te evenaren?

Matterne «Als wij hier een publiek willen bereiken, kunnen we niet anders dan Vlaams en volks te zijn. Vandaar dat het gros van de kijkers niet kijkt naar al die mooie BBC-series die de BRTN uitzendt. Je moet al een beetje breeddenkend zijn om ervan te kunnen genieten; je moet dus niet voortdurend onze mensen willen zien op de televisie.» HUMO Vooral op de televisie lijken onze mensen maar niet te willen evolueren.

Matterne «Toch mogen we niet al te slordig met hun portrettering omspringen; 't ligt delicater dan je denkt. Je moet ze juist weergeven, want anders herkennen de kijkers zich er niet in. Maar nog liever herkennen ze er hun buren en kennissen in, dat spreekt vanzelf. Ten tijde van De Collega's herkenden kantoormensen altijd wel Jomme Dockx in één van hun collega's, maar nooit heb ik iemand horen zeggen: 'Ik ben Jomme Dockx.'»

HUMO Luidde uw opdracht: iets maken voor 'het volk'?

Matterne «Het zal je misschien verbazen, maar dat was in mijn tijd veel minder aan de orde dan nu. Nu doet men marktonderzoek om toch maar zo dicht mogelijk bij het volk te kunnen staan. Daardoor moet bijvoorbeeld 'De zevende dag', een programma dat ik heel graag bekijk, nu ook volkser worden: er mogen geen strijkjes en geen klassieke pianisten meer in. Het volk mag voortaan meebepalen hoe 'De zevende dag' er moet uitzien, terwijl ik dat programma net goed vond zoals het was. Zo'n verandering vind ik geen prettig vooruitzicht.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234