null Beeld

Jan Stocklassa - Stieg Larssons erfenis

Had Stieg Larsson nog geleefd, dan hadden we David Lagercrantz’ gortdroge vervolgen op zijn populaire ‘Millennium’-trilogie niet hoeven te lezen, én dan wisten we wellicht wie in 1986 de toenmalige Zweedse premier Olof Palme heeft vermoord.

Van dat laatste is Jan Stocklassa in ieder geval overtuigd. De bekroonde onderzoeksjournalist en documentairemaker stootte vijf jaar geleden op het vergeten archief van de in 2004 overleden misdaadauteur en zette op eigen kracht zijn uitgebreide onderzoek naar de moord op Palme voort.

De eerste minister en leider van de Zweedse centrumlinkse partij Socialdemokraterna werd op 28 februari 1986 doodgeschoten in de straten van Stockholm toen hij de bioscoop verliet waar hij met zijn vrouw, één van zijn zonen en diens vriendin naar een Zweedse komedie was gaan kijken. De moord blijft tot vandaag onopgelost, en zoals dat gaat met onopgeloste politieke aanslagen, doen niet weinig hypotheses en samenzweringstheorieën over de dader of daders de ronde: een gevaarlijke gek, de CIA, de Koerdische Arbeiderspartij PKK, Zweedse politieagenten, Chileense fascisten of door extreemrechtse Zweden gesteunde geheim agenten van het apartheidsregime in Zuid-Afrika. In die laatste hoek zocht Stieg Larsson, die vóór het succes van zijn thrillers over computerkraakster Lisbeth Salander en onderzoeksjournalist Mikael Blomkvist al extreemrechtse personen en organisaties in kaart had gebracht, naar de oplossing. Stocklassa spendeert ruim tweehonderd pagina’s van zijn bijna vijfhonderd bladzijden tellende turf aan een samenvatting van Larssons onderzoeksresultaten en koppelt ze daarna aan wat hij zelf te weten is gekomen. Dat doet hij met de hardnekkige overtuiging die Palme-speurneuzen kenmerkt.

Om de zoveel jaar duiken nieuwe boeken of artikels over hét nationale trauma van Zweden op, en net zoals zijn voorgangers draagt Stocklassa zijn onderzoekstijd — acht jaar speurwerk! — als een ereteken, terwijl hij de autoriteiten net verwijt dat hun onderzoek zo lang duurt. Wat de man, die in het verleden al een louche deal over gevechtsvliegtuigen van Saab aan het licht bracht, wél anders aanpakt dan zijn collega’s, is de marketing. Zijn boek over de moordaanslag mag dan niet het eerste zijn, het is in ieder geval het eerste dat de naam van de bekendste thrillerschrijver uit de Zweedse geschiedenis op de cover heeft staan.

Stocklassa beseft goed dat de groep Larsson-lezers net iets groter is dan de groep geïnteresseerden in het tragische einde van Olof Palme, dus rekt hij Larssons aanwezigheid in zijn relaas onnodig lang. Dat doet hij bovendien door diens researchwerk onhandig te dramatiseren. Stocklassa belooft in zijn inleiding een spannend verhaal, maar hij weet het kluwen aan informatie uit Larssons in verhuisdozen gepropte archief nooit echt te ontwarren, en hij verwart sfeerschepping met het vermelden van overbodige details. Zo zullen de fans van ‘Mannen die vrouwen haten’, ‘De vrouw die met vuur speelde’ en ‘Gerechtigheid’ leren dat hun favoriete thrillerschrijver een in plastic verpakte bagel met jonge kaas en augurken at op de dag dat de premier van Zweden stierf. Of die met boter of mayonaise was besmeerd, heeft Stocklassa blijkbaar niet kunnen achterhalen.

De voormalige diplomaat en zakenman komt pas op dreef wanneer hij halverwege ‘Stieg Larssons erfenis’ kond doet van zijn eigen speurwerk. Wie tegen die tijd nog niet met een vinger tussen twee pagina’s geklemd ligt te snurken, wordt getrakteerd op afspraakjes met vermoedelijke moordenaars, Zuid-Afrikaanse spionnen en een Tsjechische jongedame die verdacht veel op een meisje met een drakentatoeage lijkt. Stocklassa schrijft iets vlotter als hij het over zijn eigen exploten heeft, maar verliest zich ook dan in hallucinant oninteressante details, zoals de beschrijving van zijn eigen autosleutel (zwarte kunststof met scherpe gietnaden). Zijn stroeve stijl, het overaanbod aan informatie en het al te opzichtige geflirt met Larssons bekendheid ondermijnen zijn hypotheses over de moordzaak, waar hij overigens nooit meer dan indirect bewijsmateriaal voor aandraagt.

Had Stieg Larsson nog geleefd, dan lazen we nu wellicht boeiender boeken dan die van zijn zelfverklaarde erfgenamen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234