Jan Van Biesen en Floris Nieuwdorp over StuBru: een heel klein beetje crisis?

Studio Brussel heeft een marktaandeel om ‘Tjonge, wat bent u een puik marktaandeel!’ tegen te zeggen, maar onlangs was er ook het afscheid van ‘Duyster’ en de gelijknamige Ayco, en van Ilse Liebens. Is er misschien toch een heel klein beetje crisis?

Jan Van Biesen (48) had op 1 april 1983 alleen een lorrig onderbroekje aan toen Studio Brussel plechtig voor geopend werd verklaard: hij hoorde als 16-jarige de eerste woorden van Paul De Wyngaert in de badkamer van zijn ouders. Een meevaller, want wanneer de passie je aantikt, kan je maar beter proper gewassen zijn. Van Biesen zou uiteindelijk zelf bij Studio Brussel belanden – eerst als programmamedewerker van Chantal Pattyn, later als voorvechter van elektronische muziek in ‘Switch’, en sinds 2007 als nethoofd.

‘Tiens,’ zegt Floris Nieuwdorp (38), ‘dan zijn we op dezelfde manier begonnen: bij Chantal.’ Nieuwdorp stuurde op goed geluk een mail naar toenmalig nethoofd Jan Hautekiet: of hij niet eens mocht langskomen? Dat mocht, maar Hautekiet was de afspraak vergeten. ‘Waarop hij met mij de gang afliep: ‘Heeft iemand nog een stagiair nodig?’ Chantal Pattyn zat in het laatste bureau, en vloog me net niet om de hals: ‘Een stagiair, wat een godsgeschenk!’ Ik mocht meteen meewerken aan ‘Club Brussel’.’ Nieuwdorp zou bij Studio Brussel uiteindelijk zowat alles doen behalve presenteren en de lege flessen naar de glascontainer dragen, tot hij netcoördinator werd – de man die over all things radio gaat.

HUMO Heren! Studio Brussel heeft op dit moment een marktaandeel van 13,7 procent, het hoogste aller tijden voor de zender.

Jan Van Biesen «Het betekent dat we elke dag meer dan 700.000 luisteraars hebben. Dat zijn heel veel klanten, hè: ik ben blij dat ze er zijn, maar het legt de druk ook hoog, want het voelt aan als een gigantische verantwoordelijkheid.»

Floris Nieuwdorp «Ik kan me voorstellen dat een artiest zenuwachtig is wanneer hij op de Main Stage van Rock Werchter voor 60.000 mensen moet spelen. Wel, onze presentatoren praten elke dag tegen tíén festivalweides.»

HUMO Moet het buitenbeentje Studio Brussel wel zoveel luisteraars hebben?

Van Biesen «Ik heb de tijd nog meegemaakt waarin we een zender van 5 procent waren. Plezierig was dat niet, hoor.»

Nieuwdorp «We willen impact hebben. We kunnen morgen perfect een Studio Brussel maken voor 2.000 man, en die zullen het fantastisch vinden. Maar wat beteken je dan? Vergeet het dan maar om iets als ‘De nieuwe lichting’ te organiseren, waarbij je jonge, nieuwe groepjes op de kaart wilt zetten. Als je 700.000 luisteraars hebt, kun je wél een steen in de rivier verleggen.»

HUMO Weten jullie wie die luisteraars zijn?

Nieuwdorp «Het is een heel diverse groep, blijkt uit alle onderzoeken.»

Van Biesen «En dat zien we ook zelf als we op de festivals of op onze eigen evenementen ons publiek in de ogen kijken. Mannen en vrouwen, ouders en kinderen, stilaan ook jongeren van buitenlandse origine. Mensen die zich om heel uiteenlopende redenen goed voelen bij Studio Brussel, maar er is wel een rode draad.»

Nieuwdorp (knikt) «Liefde voor muziek.»

HUMO Ik begon in 1999, op mijn 14de, naar Studio Brussel te luisteren. Tot wanhoop van mijn vader, die de muziek pokkenherrie vond. Maar onlangs stapte ik bij hem in de wagen, en jullie mogen één keer raden welke zender hij op had staan.

Nieuwdorp «Misschien zegt dat gewoon iets over je vader?»

'Nu blijven mensen hun hele leven uitgaan en worden ze fan van de muziek waar hun kinderen naar luisteren'

HUMO Misschien wel, ja – ik had onraad moeten ruiken toen hij voor z’n 50ste verjaardag dreadlocks wilde. Maar ernstig: is Studio Brussel z’n rellerigheid niet kwijt? En z’n daarbij horende muzikale smoel?

Nieuwdorp «De muziekbeleving is de afgelopen twintig jaar erg veranderd. Kijk eens rond tijdens een concert in de AB: wat een diversiteit aan mensen! Of neem Tomorrowland: iedereen denkt dat het daar vol twintigers loopt, maar je ziet daar ook veel dertigers en veertigers.»

Van Biesen «Vroeger was Studio Brussel inderdaad een generatiezender – de megafoon van de jongerencultuur. Je was voor punk óf voor disco, je was een grunger óf een Radio Donna-fan – en na je 25ste liet je dat allemaal achter je, en begon je aan het gereguleerde, volwassen leven. Nu blijven mensen hun hele leven uitgaan, en worden ze ook fan van de muziek waar hun kinderen naar luisteren. De vrije tijd, het leven, de maatschappij: allemaal veranderd – en Studio Brussel dus ook. Het generatieconflict bestaat niet meer, en dus moeten wij dat ook niet manu militari proberen opnieuw in te voeren. Waarom zouden we ook: ik vind het tof dat jij en je pa allebei naar Studio Brussel luisteren.»

Nieuwdorp «De hokjes zijn ook helemaal weg. Check de iPod van een 18-jarige: alle mogelijke genres door elkaar.»

HUMO Dan wordt steevast het Pukkelpopvoorbeeld aangehaald: jongeren checken er in de namiddag een obscuur indiebandje, zien ’s avonds Editors op het hoofdpodium en gaan ’s nachts clubben in de Boiler Room. Maar ik zie in Kiewit ook nog altijd jongeren die louter voor de punk- of hardcoregroepen komen, of die drie dagen pendelen tussen de Boiler Room en de Dance Hall.

Van Biesen «Er zijn zeker nog scenes. Maar jongeren zitten niet alleen maar in hun scene, ze zitten ook midden in de wereld. Er is veel meer openheid. Als je naar Pukkelpop gaat voor de drum-’n-bass, ben je niet per definitie tégen Foo Fighters

HUMO Maar is met name de playlist van overdag niet heel mainstream geworden?

Van Biesen «Ik heb daarnet nog Bed Rugs, Tame Impala en Jamie xx na elkaar gehoord – is dat dan mainstream?»

Nieuwdorp «Neem er eens een playlist bij van het programma dat Otto-Jan Ham net nog drie weken lang voor ons gemaakt heeft, en probeer dan een radiostation te vinden met hetzelfde bereik dat die twintig platen in primetime durft te draaien.»

Van Biesen «Ik heb Zane Lowe (icoon van BBC Radio 1, nu bij Apple, red.) eens onze playlist van overdag laten zien. Die kon maar niet geloven dat we met zo’n alternatieve mix aan zo’n bereik raken: ‘That’s incredible!’ Maar ik vind het prima, die kritiek: laat ze ons maar een beetje opjagen.»

'Hier werkt niemand voor wie muziek niet eten en drinken is'

HUMO Goed dan: hoort Studio Brussel binnen het radioaanbod van de openbare omroep niet de nichezender te zijn? Voor het familiegevoel is er Radio 2, voor de vlotte hits MNM.

Nieuwdorp (schudt het hoofd) «Het is een misvatting dat wij een nichezender moeten zijn die alles signaleert wat nieuw is in de underground. Nee, onze taak is: aan cherry-picking doen. Wat de moeite is, uit de niches halen en naar de mainstream slepen – naar onze playlist van overdag. ‘Luister eens even, jongens, we hebben hier The War On Drugs gevonden, en we vinden die geweldig.’ Of iets als Alt-J, die nu toch ook niet bepaald kermishits maken: wij draaien dat, hè.»

Van Biesen «Wij zijn een muziekzender die niches onder de aandacht wil brengen. Maar net daarom moet je eerst wel die aandacht hébben.»

Nieuwdorp «Ik kan morgen het ene nieuwe nummer na het andere draaien – een hele dag verse singles uit de underground. Dan ben ik geweldig aan het signaleren, maar wat is mijn bereik nog? Mijn impact? De digitale media hebben voor zoveel gespecialiseerde websites, blogs en fora gezorgd. Studio Brussel kan het daar in geen honderd jaar van halen: wij zijn een massamedium.»

Van Biesen «Je moet van ons niet verwachten dat we freejazz gaan draaien, of kleinkunst – dat is simpelweg niet onze opdracht. Pop, rock en dance: daar ligt onze missie. En binnen die genres maken we soms echt geëngageerde keuzes, hoor. Zo hebben we onszelf een quotum opgelegd: een kwart van de nummers in onze playlist moet Belgisch zijn. We willen met Studio Brussel de plaatselijke muzieksector en het livecircuit een duwtje in de rug geven – en dat lukt ons.»


Ayco, Eppo, Otto

HUMO Ilse Liebens trok onlangs naar Radio Nostalgie, Ayco Duyster stapte net bij Radio 1 binnen. Twee presentatoren met een uitgesproken muziekprofiel en een laag yolo-gehalte.

Van Biesen «Klopt, maar daar hoef je niets achter te zoeken: beiden zijn gewoon op min of meer hetzelfde moment op een logisch nieuw hoofdstuk in hun carrière gelopen. Ik zie overal in de Vlaamse media mensen die ooit bij Studio Brussel gewerkt hebben. Vroeg of laat eindigt een verhaal, en dat is de logische gang van zaken. Zo is het ook bij die twee mensen gebeurd: er was geen conflict, ze kregen een aanbod van een andere radio en we zijn in alle vriendschap uit elkaar gegaan. Het is niet zo dat ze bij Studio Brussel weggelopen zijn omdat ze vinden dat muziek hier onbelangrijk is geworden. We hebben nog altijd presentatoren met een uitgesproken muziekprofiel, en er zijn er nieuwe op komst – dat zal wel duidelijk worden in september. Wees gerust: hier werkt niemand voor wie muziek niet eten en drinken is.»

Nieuwdorp «’t Zijn allemaal heel verschillende mensen met een heel verschillende uitstraling. Dat moet: Studio Brussel heeft Lefto én Siska Schoeters nodig.»

HUMO Door het vertrek van Ayco kwam er na vijftien jaar ook een einde aan ‘Duyster’, het zondagavondprogramma vol ‘tomeloze weemoed en oorverdovende zoetheid’. Het programma was een zeldzaamheid in het radiolandschap, en had een devote aanhang. Met welk sentiment hebben jullie naar de laatste aflevering geluisterd?

Van Biesen «Veel meer dan treurnis voelde ik dankbaarheid: dat programma had dankzij Ayco een indrukwekkende grandeur. Bij het begin van elk radioseizoen zei ik Ayco dat ‘Duyster’ op Studio Brussel zou blijven lopen zolang zij er zin in bleef hebben. ‘Duystermuziek’ is intussen een genre geworden, en dat moet z’n plaats blijven krijgen.»

HUMO Er komt dus een vervanger?

Van Biesen «Ik geloof niet in een kopie. We mogen nu geen surrogaat-Duyster maken, want dat programma was uniek, en helemaal van Ayco en Eppo (Janssen, de samensteller, red.).»

HUMO Ligt er al een blauwdruk voor het nieuwe radioseizoen in september?

Nieuwdorp «Onze sterkhouders komen terug. Siska Schoeters, Stijn Van de Voorde, Vincent Byloo, Kirsten Lemaire, Sam De Bruyn, Linde Merckpoel: you name it.»

Van Biesen «Er komen ook nieuwe stemmen en nieuwe programma’s. ‘Goe vur in den otto’ bijvoorbeeld: twee zware rockers die met hun soundsystem veel lawaai in de radio gaan pompen.»

Nieuwdorp «En ’s avonds blijven we 100 procent voor muzikaal avontuur gaan.»

HUMO Blijft ‘Select’ bestaan, het muziekmagazine met Kirsten Lemaire?

Nieuwdorp «Of het programma dezelfde titel zal hebben en z’n vorm behoudt, weten we nog niet – maar daar hebben we gelukkig nog even tijd voor.»


Mannenbastion

'Wij een machobende? Ik begrijp echt niet waar dat vandaan komt: de vrouwen zijn hier in de meerderheid'

HUMO Twee jaar geleden vertrok Lisa Smolders bij Studio Brussel. Zonder afscheidsfeestje, vermoed ik: ‘De sfeer was er vaak killig en oppervlakkig, en ik kwam er iets te veel onaangenaam dominante mannen tegen,’ zei ze in Humo.

Van Biesen «Ik heb heel veel gesprekken gehad met Lisa, maar op een bepaald moment bleek er echt geen match meer te zijn en is ze toch weggegaan. Soms lopen dingen gewoon fout – dat moet je aanvaarden. Ik vind het dan wat flauw om zóiets in de pers te gaan zeggen.»

HUMO Ik heb ook al andere mensen horen zeggen dat de werksfeer bij Studio Brussel te macho is.

Van Biesen «Ik begrijp echt niet waar dat vandaan komt. Ik zal je straks rondleiden: de vrouwen zijn hier in de meerderheid. Dit is écht geen mannenbastion.»

HUMO De afgelopen jaren zijn er ook achter de schermen mensen verdwenen. Wanneer voldoet iemand niet meer voor Studio Brussel?

Van Biesen (denkt na) «Wanneer je niet meer de openheid hebt die we nu verwachten. Iemand kan ongelofelijk waardevol geweest zijn in 2005, maar niet meegeëvolueerd zijn naar de medialogica en het Studio Brussel van 2015. Het gebeurt – net zoals in élk bedrijf – dat we vaststellen dat iemand niet langer fit of geschikt genoeg is om bij Studio Brussel te werken. Maar als we dat vaststellen, signaleren we dat meteen: ik ben heel eerlijk in mijn carrièreplanning met mensen. Ik reik mijn professionele inzicht aan en vraag mensen hoe ze het zelf zien. Bijna altijd verloopt dat smooth en raken we er samen uit. En als het niet smooth loopt, vind ik dat een mislukking. Want haast altijd zijn er intern alternatieven: de VRT is een bedrijf waar je veel kanten uit kunt qua professionele toekomst. Soms moet ik de ogen van medewerkers openen: ‘Je hóéft niet je hele leven voor Studio Brussel te werken.’ En dan probeer ik mee te denken, en ongevraagd maar goed advies te geven. Ik wil het moment vóór zijn waarop ik moet zeggen: ‘Het gaat niet meer.’»

HUMO Een andere oprisping: er moet steeds meer met steeds minder gedaan worden.

Van Biesen «Op een aantal vlakken hebben we onze grenzen bereikt, dat klopt. We zijn een kleine organisatie. Vraag je aan een luisteraar met hoeveel mensen hij denkt dat we hier werken, dan krijg je weleens ‘Tweehonderd!’ als antwoord. Wel, het zijn er dertig. Dat is toch redelijk waanzinnig, als je ziet wat wij hier allemaal doen? Dat klaarspelen in een sfeer van verbittering, met luie mensen zonder visie, lukt gewoon niet. We vragen dus veel van onze mensen. Maar: ze doen het graag, en ze zijn de besten. Ik schrijf de grote verhalen en ik los de shit op – dat is mijn job. De rest is geheel en al de verdienste van die dertig mensen hier op de vloer.»

Nieuwdorp «Zij staan op het veld, leggen de mooie combinaties op de mat en maken de goals. Een trainer is maar een trainer.»


Toekomstmuziek

'Jan Van Biesen en Floris Van Nieuwdorp zijn niet bang van Spotify, Apple Music en co.'

HUMO Laten we het even over de toekomst van radio hebben. In het Verenigd Koninkrijk is de afgelopen vijftien jaar de gemiddelde luistertijd per week gedaald van 22 naar 21 uur – dat valt dus wel mee. Maar bij de 15- tot 24-jarigen is die gemiddelde luistertijd van 20 naar 15 uur teruggevallen.

Van Biesen «Bij ons kleuren de cijfers veel positiever. Radio is hier ook bij jongeren nog heel populair – het verval is echt minuscuul. Gemiddeld spendeert onze luisteraar 3,5 uur per dag bij Studio Brussel: dat is intensief, hè.»

HUMO Valt er iets te vrezen van streamingdiensten als Spotify en het nieuwe Apple Music?

Van Biesen «We zijn daar niet bang voor.»

Nieuwdorp «Studio Brussel is meer dan radio, meer dan muziek. We zijn ook een community, een way of life zelfs. De lokale gehechtheid aan Studio Brussel is enorm groot.»

Van Biesen «Zane Lowe gaat nu iets doen voor Apple Music. Ik ga zeker eens luisteren, maar ik betwijfel dat veel luisteraars van Studio Brussel zullen volgen. Als Christophe Lambrecht – die om privéredenen even niet op de radio te horen is – iets zegt, is dat nog iets anders dan Zane Lowe. Die lokale connectie is toch heel belangrijk voor onze luisteraars.»

Nieuwdorp «Uit alle onderzoeken blijkt dat jongeren radio nog altijd belangrijk vinden om nieuwe muziek te ontdekken – samen met YouTube.»

HUMO Tiësto heeft voor Spotify songs gemaakt voor tijdens het joggen: de beat past zich aan je looptempo aan. Dat geeft te denken: valt er een Netflixscenario te vrezen, waarbij artiesten rechtstreeks aan streamingdiensten leveren en de klassieke radio buitenspel wordt gezet?

Van Biesen «Leuk, dat idee van Tiësto, maar bang maakt het me niet. Hoe meer er gebeurt, hoe plezanter. Maar ik ben er zeker van dat de emotionele band van mensen met radio altijd zal blijven bestaan. Via de FM-band of digitaal, dat maakt me niet uit.»

Nieuwdorp «Streamingdiensten teren op individualisme: je gaat zelf op zoek naar muziek en beluistert die wanneer je zelf wil. Maar mensen zullen altijd nood blijven hebben aan een gemeenschapsgevoel, aan de wetenschap dat ze tegelijk met heel veel anderen iets aan het doen zijn.

»We zetten bij Studio Brussel erg in op de drie-eenheid band, radiostation en publiek. Neem nu Editors: die zijn in België populairder dan elders. Dat heeft veel te maken met Studio Brussel, want we hebben die band snel opgepikt en veel airplay gegeven. Zo creëer je iets wat een streamingdienst niet kan creëren.»

HUMO Is het oude broadcastmodel – één persoon die op een afgesproken tijdstip tot de massa spreekt – nog wel van deze tijd?

Van Biesen «Het is een facet van radio dat nog steeds leuk wordt bevonden, maar inderdaad: Studio Brussel trekt al heel lang de kaart van de interactiviteit. We hebben de digitale revolutie vanaf dag één omarmd, en da’s de reden waarom we zijn blijven groeien.

»Ongeveer 5 procent van ons publiek luistert niet naar onze radio-uitzendingen. Ik vind dat fantastisch!»

HUMO Hoezo?

Van Biesen «Het gaat om mensen die op onze Snapchat-, Facebook- of Twitter-account zitten. Mensen die zeggen: ‘Wij luisteren niet naar Studio Brussel, maar we vinden jullie andere aanbod zo interessant.’ En die noemen zichzelf evenzeer Studio Brusselaar.

»Op Pinkpop hebben we heel bewust meer online dan on air gedaan. Als ik zie hoe enthousiast dat geconsumeerd werd, ben ik ervan overtuigd dat mensen op een heel goeie manier Pinkpop beleefd hebben.»

HUMO Hoe kijken jullie naar de saga rond het al dan niet opdoeken van FM Brussel?

Van Biesen «Ik ken het dossier niet ten gronde, dus ik hoed me voor grote uitspraken. Maar zonder boe of bah een radiozender met een trouwe fanbase afschaffen: dan heb je een paar dingen toch niet goed ingeschat.»

Nieuwdorp «Ze zijn daar de kraantjeswaterfunctie vergeten, denk ik.»

HUMO De kraantjeswaterfunctie?

Nieuwdorp «Radio is kraantjeswater: het is er altijd en overal, en je hebt de kraan maar open of dicht te draaien. Het is een makkelijke bondgenoot, iemand die er in de badkamer, in de auto en op het werk is. Daarom is de gehechtheid aan radio zo groot. En als je daar dingen aan verandert, als je iets afneemt, en zeker als je een hele zender gewoon opdoekt, dan raak je mensen.»

Van Biesen «Dat neemt niet weg dat Studio Brussel zal blijven veranderen. Het beste voorbeeld is Music For Life. De verbondenheid die dat creëerde, de warmte die eraan vasthing, de ontroerende radio die het opleverde: het is misschien wel datgene waarop ik het meest trots ben. Maar op het hoogtepunt hebben we wel de stekker uit Het Glazen Huis getrokken. Iedereen verklaarde ons gek, maar we vonden dat het event te veel de bovenhand nam en de relevantie verdween. En vervolgens hebben we helemaal from scratch ‘De Warmste Week’ uitgedokterd. Het publiek kiest zélf zijn goede doel, en zo is de relevantie er weer. We maken het onszelf graag moeilijk, maar de voldoening achteraf is des te groter.

»‘Panta rhei,’ zei mijn goeie toogmakker Herakleitos al: ‘Alles stroomt.’ Dat is altijd mijn leidmotief geweest.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234