null Beeld Marco Mertens
Beeld Marco Mertens

topman van de Nationale LoterijJannie Haek

Jannie Haek: ‘Ik ben een Vlaamse socialist, dus ik ben wellicht liberaler dan Georges-Louis Bouchez’

Het is niets minder dan een verborgen epidemie: het aantal gokverslaafden in ons land neemt jaar na jaar toe. Meer dan 360.000 Belgen staan vrijwillig of gedwongen op de zwarte lijst voor gokkers, dat is ruim een verdubbeling in tien jaar tijd. Daarom trotseerde minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD) afgelopen voorjaar de lobby van de gokkantoren met een ingrijpend wetsvoorstel: een verbod op gokreclame. Alleen de Nationale Loterij mag dan nog reclame maken. Zo krijgt CEO Jannie Haek (57) zijn zin: ‘Een gokverslaving begint met sportweddenschappen en online casinospelletjes, níét met de Lotto.’

Sam Ooghe

U kent Jannie Haek wellicht van zijn periode als baas van de NMBS Holding. Na jaren op socialistische kabinetten – van Louis Tobback tot Luc Van den Bossche – werd hij door compagnon de route Johan Vande Lanotte aan het hoofd van de overkoepelende vennootschap boven infrastructuurbeheerder Infrabel en de NMBS geplaatst. Sinds 2013 leidt Haek de Nationale Loterij.

HUMO Dat is volgens u geen gokbedrijf. Meent u dat?

JANNIE HAEK «Ja. Een loterij is geen kansspel zoals een sportweddenschap. Onlangs heb ik in Brugge met een man gesproken die in een krantenwinkel een deelnameformulier van EuroMillions had gekocht. ‘Waarom speelt u mee?’ vroeg ik. ‘Denkt u te zullen winnen?’ Hij antwoordde: ‘Nee, die kans is heel klein. Het is een spelletje, en ik kan die 5 euro best missen. Het geld gaat ook niet zomaar ergens heen, maar wel naar goede doelen.’ Die man vatte perfect samen waar de loterij voor staat: op een veilige manier een spelletje spelen en zo goede doelen steunen. We halen middelen op en financieren initiatieven waar de mensen iets aan hebben.»

HUMO Maar die spelletjes kunnen een dure verslaving worden. De Nationale Loterij telt 6 à 7 procent risicospelers, dat zijn 400.000 mensen.

HAEK «We bestaan sinds 1934 en hebben jarenlang veel agressiever reclame gevoerd dan nu: op de allereerste Lotto-affiche stond een mannetje met zakken vol biljetten. Dat zouden we nu niet meer doen. En dan nog is gokverslaving in België nooit een groot probleem geweest. Sinds wanneer stijgen de cijfers spectaculair, volgens u?»

HUMO Al zo’n tien jaar.

HAEK «Inderdaad. In 2013 heeft ons land de poorten wagenwijd opengezet voor de goksector. Buitenlandse bedrijven voeren agressief reclame en proberen spelers verslaafd te maken aan hun producten. Daarmee vergeleken zijn onze trekkingsspelen heel onschuldig. Uit onderzoek blijkt dat de tijd tussen het inzetten en de trekking bepalend is: hoe langer die tijdspanne, hoe kleiner de kans op verslaving. Wel, bij de Lotto moet je lang wachten op de trekking. Ik heb dit voorjaar met veel interesse het Humo-interview met ervarings- deskundige Arne Nilis gelezen: een gokverslaving begint met sportweddenschappen en online casinospelletjes, níét met de Lotto.

»Oké, wie eenmaal gokverslaafd is, is als een alcoholverslaafde: die consumeert alles. Zo iemand komt dan ook bij onze spelen terecht. Maar hebben wij het probleem veroorzaakt? Nee.»

HUMO U adverteert wel meer dan alle private gokbedrijven in België samen. Zet u dan niet aan tot gokken?

HAEK «Nee. Wie ‘Lotto’ op het truitje van Union Sint-Gillis of op het stadion van Anderlecht (Lotto Park, red.) ziet staan, zal niet meteen zijn gsm nemen en vier keer na elkaar Lotto spelen – nogmaals: daarvoor gaat een Lotto-spel niet snel genoeg. Maar als je in een stadion reclame ziet voor sportweddenschappen, is dat risico er wél. Je kunt wedden op de volgende hoekschop, de volgende kaart, het volgende doelpunt: het stopt niet.»

HUMO Jullie organiseren ook sportweddenschappen met Scooore. Tot vorige zomer heette de voetbalcompetitie voor vrouwen de Scooore Super League.

HAEK «Die naam hebben we nu in Lotto Super League laten veranderen. We willen de factor toeval benadrukken, om niet de indruk te wekken dat we op de één of andere manier winst garanderen.»

HUMO Bij een promocampagne voor Scooore vorig jaar, naar aanleiding van het EK voetbal, toonden jullie een cartoon van het iconische doelpunt van Nacer Chadli op het WK tegen Japan, met de tekst: ‘Volg je instinct. Scooore’. Verslavingsexperts vonden dat niet kunnen.

HAEK «We hebben lang nagedacht over die campagne. Je instinct volgen betekent net: niet te veel nadenken over het spelletje. Je hebt als speler je lot niet in eigen handen, en néén, je bent geen expert.

»Als bijkomende bescherming storten we de winst vanaf een bepaald bedrag rechtstreeks op de bankrekening van spelers, en niet op hun account op de website. Zo voorkomen we dat ze hun winst meteen weer verspelen. Daar kunnen veel gokbedrijven van leren.»

HUMO Waarom moet de Nationale Loterij ook risicovolle gokspelletjes aanbieden? Volstaan de trekkingsspelen niet?

HAEK «Onze opdracht is: spelers naar de ongevaarlijke spelletjes van de loterij leiden. We moeten tegelijk ook sportweddenschappen en onlinespelletjes aanbieden, omdat daar vraag naar is en omdat spelers anders bij minder scrupuleuze bedrijven terechtkomen. Maar 95 procent van ons advertentiebudget gaat naar de klassieke trekkingsspelen.»

HUMO Jullie onlinespelletjes zijn de zogenaamde woohoo-games. Ze ogen erg kleurrijk, bijna kinderlijk, maar je kunt er wel honderden euro’s mee verliezen. Het is toch logisch dat daar kritiek op komt?

HAEK «We moeten íéts doen om de spelers naar onze producten te lokken. Kijk, de klassieke Lotto is heel onschuldig. Met online trekkingsproducten schuif je op richting een kritieke zone, en met de woohoo-games en sportweddenschappen nog meer, dat klopt. Daarom hebben we ook zoveel aandacht voor de omkadering: bij wie te veel spelletjes na elkaar speelt of ’s nachts blijft doorgaan, blokkeren we de toegang tot onze website.»

OPERATIE KERMIT

HUMO Volgens een lid van de raad van bestuur van de Nationale Loterij hebben jullie onlangs steekproefgewijs nagegaan hoe laks sommige gokbedrijven zijn. Operatie Kermit heette dat.

HAEK «Bij de Nationale Loterij kun je alleen een speelrekening aanmaken met je naam en je rijksregisternummer. Onze man ontdekte dat hij bij een gokbedrijf onder om het even welke naam een rekening kon openen. Kermit, bijvoorbeeld, of Miss Piggy. Woonplaats: Modderpoel (lacht). Je vult in wat je wilt en je kunt beginnen te gokken.

»We ontdekten nog meer illegale praktijken. Je mag wettelijk gezien per week maar 500 euro op je speelrekening storten, maar je kunt dat speelbedrag aanpassen: niemand controleert dat. Op sommige websites kon onze onderzoeker met één muisklik 17.000 euro inzetten op casinoslots.

»Sommige bedrijven kennen spelers ook een vipstatus toe. Als iemand veel speelt, krijgt die via een mailtje of een telefoontje extra krediet aangeboden. Zo jagen ze kwetsbare mensen in de schulden.»

HUMO Waarom controleert u de concurrentie op valsspelen?

HAEK «Zo leren we de gokmarkt in België beter kennen. Het lijkt misschien raar dat we dat doen, maar we moeten toch weten waar onze concurrenten mee bezig zijn? Iedereen kijkt altijd naar de Nationale Loterij als het gaat over het groeiende aantal gokverslaafden, maar blijkbaar gaat het bij andere bedrijven verkeerd, niet bij ons. We hebben onze bevindingen ook overgemaakt aan de Kansspelcommissie. Hopelijk beseft die nu hoe ernstig de situatie is.

»Er is ook een probleem met de handhaving van de wet. Het Grondwettelijk Hof heeft al drie keer geoordeeld dat gokbedrijven hun onlinespellen moeten splitsen: sportweddenschappen op één website, casinospelletjes op een andere. Dat is nog altijd niet gebeurd. In het Verenigd Koninkrijk kreeg Ladbrokes vorige zomer een boete van 17 miljoen pond omdat een speler na een inzet van 150 pond niet correct was getraceerd. Zoiets is hier schering en inslag, maar de Kansspelcommissie laat het passeren.»

HUMO Ze hebben te weinig controleurs, zegt de commissie.

HAEK «Er is ook een gebrek aan wilskracht. Het gokbeleid is scheefgegroeid: de maatregelen zijn er niet op gericht om de consument te beschermen, wel om de sector levensvatbaar te houden. De gokbedrijven moeten bijvoorbeeld een minimaal bedrag van de inzet uitkeren als prijzengeld: dat is alsof je consumenten wilt beschermen door een miminumpercentage aan suiker in jam op te leggen. Een minimale pay-out werkt verslaving in de hand, terwijl je toch maatregelen zou verwachten die die tegengaan, zoals regels tegen te hoge inzetten, tegen weddenschappen op events die door hetzelfde merk worden gesponsord...»

HUMO Enkele leden van de Kansspelcommissie moesten in 2020 een stap terugzetten omdat ze nauwe contacten met de goksector zouden hebben. Ambtenaren en toplui zouden geschenken van gokbedrijven aanvaard hebben. Het gerechtelijk onderzoek loopt nog.

HAEK «Je voelt dat de lobbyisten aan het werk zijn in de politieke wereld, ze lopen de kabinetten plat. Dat komt intimiderend over. Die gokbedrijven zijn geen onschuldige start-ups: hun winsten versluizen ze naar belastingparadijzen. En weet u hoeveel belastingen ze gemiddeld betalen op de inzetten? 1,7 procent.»

Humo Hoe groot is de goksector in ons land?

HAEK «In het parlement heb ik eens gezegd dat er naar schatting 10 miljard euro per jaar werd ingezet. ‘U liegt!’ riepen parlementsleden. Wat blijkt uit een recent verslag van de Kansspelcommissie? Het is 20 miljard euro. Als ik minister van Begroting was, zou ik daar toch eens naar kijken.»

‘Het gokbeleid is scheefgegroeid: de maatregelen zijn er niet op gericht om de consument te beschermen, wel om de sector levensvatbaar te houden.' Beeld Marco Mertens
‘Het gokbeleid is scheefgegroeid: de maatregelen zijn er niet op gericht om de consument te beschermen, wel om de sector levensvatbaar te houden.'Beeld Marco Mertens

HUMO Worden de mensen van de Nationale Loterij soms bedreigd?

HAEK «Als iemand van de privésector overstapt naar ons, wordt die weleens geïntimideerd, ja. Maar ikzelf word niet bedreigd.»

HUMO Een journalist die het waagt iets over een gokbedrijf te schrijven, heeft meteen een jurist aan de lijn.

HAEK «Zulke dreigtelefoontjes krijg ik ook. Ik ben daar niet van onder de indruk.»

HUMO Echt?

HAEK «Oké, het weegt soms op me. Maar ik werk uit plichtsbesef. Dat helpt.»

HUMO Alleen MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez verzet zich tegen een verbod op gokreclame. En zie: zijn schoonzus Geraldine Demaret, kabinetsmedewerker van minister David Clarinval (MR), werd dit jaar voorzitter van de raad van bestuur van de Nationale Loterij.

HAEK «Iedereen in onze raad van bestuur is erg professioneel en doet zijn job naar behoren.»

HUMO Begrijpt u het protest van Bouchez? Hij is voorzitter van een voetbalploeg, en die kan het geld van de gokbedrijven wel gebruiken.

HAEK «Betfirst, één van de grootste gokbedrijven in ons land, is in handen van één van de weinige mediagroepen in Wallonië: IPM Group, dat de kranten La Dernière Heure, La Libre en L’Avenir én het weekblad Moustique bezit. Je maakt mij niet wijs dat zo’n gokbedrijf, dat voor zoveel werkgelegenheid zorgt, géén invloed heeft op de overheid en de redacties. En dan kan ik begrijpen dat de voorzitter van de Franstalige liberalen de goksector met fluwelen handschoenen aanpakt.»

HUMO De MR-voorzitter kaatste de beschuldiging van een belangenconflict terug: ‘Politici financieren tientallen projecten in hun gemeenten dankzij de miljoenen van de Nationale Loterij,’ tweette hij.

HAEK «Wij financieren projecten die onze spelers na aan het hart liggen en die anders uit de boot vallen. Een goed voorbeeld is Bednet, dat zieke kinderen op afstand helpt te leren. Bednet is begonnen als pilootproject zonder overheidsfinanciering. Wij hebben het een startkapitaal gegeven, het werd een succes, en nu krijgt de organisatie onderwijsgeld. Zo gaat het altijd: wie verdient een steuntje in de rug? Wie brengt mensen samen? Als een kleine sportdiscipline een WK organiseert, zijn wij meteen partner.»

MILJONAIR OP DE LOOP

HUMO Niet alleen de goksector lobbyt naarstig. Vorig jaar lekte uit dat u een brief had geschreven naar de kabinetten van staatssecretarissen Sammy Mahdi (CD&V) en Eva De Bleeker (Open VLD): u wilde meer monopolierente betalen aan de overheid in ruil voor een verbod op gokreclame. En kijk, minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD) heeft een koninklijk besluit klaar om gokreclame aan banden te leggen. De trekkingsspelen van de Nationale Loterij vallen daar niet onder.

HAEK «Ik hoorde dat de federale regering de monopolierente wilde optrekken, en ik vond dat de waarde van ons monopolie dan óók moest stijgen. Het Europees Hof van Justitie zegt al jaren dat een nationale overheid haar monopolist de middelen moet geven om reclame te maken, én dat ze andere aanbieders moet afremmen. Omdat de gokproducten van de privégokbedrijven gevaren met zich meebrengen, zijn beperkingen op reclame gerechtvaardigd. Zo’n verbod bestaat al in Spanje, Nederland en Italië. Ik heb dat niet uitgevonden, hoor.

»Ik heb ook gevraagd om de krantenwinkels onder de loep te nemen. Sommige zijn halve gokkantoren geworden.»

HUMO Dat klopt. Toen de Kansspelcommissie in december 2020 53 dagbladwinkels controleerde, bleken vijftien ervan niet eens kranten of magazines aan te bieden.

HAEK «Voilà. Ik mag daar toch op wijzen?»

HUMO De manier waarop bleef niet onopgemerkt: als directeur van een overheidsbedrijf met connecties op ministeriële kabinetten stuurt u het monopolie van uw instelling bij.

HAEK «Ik ben aangeduid om een overheidsbedrijf te leiden. Ik zie wat er fout gaat in mijn sector, dus ik schrijf een brief naar mijn aandeelhouder, de regering. Zoiets kan men mij toch niet kwalijk nemen?»

HUMO Droomt u van een volledig monopolie op kansspelen?

HAEK «Een monopolie is niet ons doel. De Nationale Loterij heeft de voorbije jaren moeilijke momenten gekend, maar nu groeien we weer jaarlijks. Weet u, de meeste overheidsbedrijven zouden in een markt als deze dood zijn. In Finland heeft de regering trouwens gezegd: ‘Gedaan met dat gedoe. We hernationaliseren de kansspelen.’ En dat werkt.»

'Wie veel speelt, krijgt van sommige gokbedrijven extra krediet aangeboden. Zo jagen ze kwetsbare mensen in de schulden.' Beeld Marco Mertens
'Wie veel speelt, krijgt van sommige gokbedrijven extra krediet aangeboden. Zo jagen ze kwetsbare mensen in de schulden.'Beeld Marco Mertens

HUMO Speelt u zelf?

HAEK «Ik geef elke week 10 à 15 euro uit om na te gaan of alles werkt zoals het hoort.»

HUMO Wat zou u doen als u, zoals jullie campagnes het verwoorden, ‘schandalig rijk’ zou worden?

HAEK «De kans dat je zo’n jackpot wint, is extreem klein. Daarvoor hoef je niet mee te spelen, wél om aan gemeenschapsopbouw te doen.»

HUMO U trok in 2018 naar het verkooppunt in Schaarbeek waar een EuroMillions-winnaar zijn lotje had gekocht. Zo wist iedereen waar die woonde. De man, een straatveger, moest met zijn gezin naar Duitsland vluchten om aan de aandacht te ontsnappen.

HAEK «Mensen in de buurt wísten al welk verkooppunt het winnende lotje had verkocht. Er werd daarna beweerd dat die man zijn geld niet goed kon beheren. Onze begeleiders hebben nog altijd contact met hem, en hij stelt het goed.»

HUMO U vindt de Lotto geen belasting op domheid, zoals weleens wordt gezegd?

HAEK «Ik word daar kwaad van. Lotto-spelers zijn mensen die het geld kunnen missen en voor het plezier willen spelen. Dat merken we zeer goed als er een crisis dreigt, zoals nu: het aantal spelers daalt. Wij voelen perfect aan wanneer mensen hun 5 euro drinkgeld niet meer kunnen missen. Ik ben daar trots op, want het betekent dat de doorsnee-Belg met gezond verstand speelt.

»Ik vind onze trekkingsspelen ook zo mooi omdat ze de meest onderschatte factor in het leven benadrukken: het toeval. Als die straatveger een villa met een zwembad koopt, zou hij dat zogezegd niet verdienen omdat hij er niet voor heeft gewerkt. Maar veel succesverhalen in het bedrijfsleven zijn toch óók een kwestie van geluk en toeval? En omgekeerd vinden we dat iemand die failliet is gegaan en moet gaan stempelen, het zelf heeft verprutst. (Schudt het hoofd) Ik kan me daar enorm over opwinden.»

HUMO Straks ga ik het nog raar vinden dat mensen u een socialist noemen.

HAEK «Jack Dorsey, de medeoprichter van Twitter, tweette onlangs dat de grootste fout van Twitter is dat het een bedrijf geworden is. Dat vind ik mooi. De grote techbedrijven zijn oppermachtig, ze trekken zich niets aan van onze privacy en verdienen er grof geld mee: dat kan toch niet? Het valt moeilijk uit te leggen dat een aandeelhouder rijk wordt door een activiteit die eigenlijk niet klopt.»

NIET OP WIELTJES

HUMO Dit najaar is de Lotto-wielerploeg uit de UCI World Tour gedegradeerd, de belangrijkste internationale competitie. John Lelangue is vanaf volgend seizoen CEO af. Hebt u hem ontslagen?

HAEK «Nee, we zijn samen tot dezelfde conclusie gekomen: het is op. Ik vond veel kritiek op John Lelangue onterecht, maar door de druk van buitenaf en van binnenuit werd het voor hem onmogelijk om nog te kunnen functioneren.»

HUMO De resultaten waren te zwak voor een ploeg met zoveel geschiedenis en budget. Hoe komt dat?

HAEK «Onze leiders zijn door het ijs gezakt. We hebben gegokt en verloren met Philippe Gilbert, en ook Tim Wellens heeft minder goed gepresteerd dan verwacht. Caleb Ewan is één van de snelste sprinters ter wereld, maar hij raakte geblesseerd en is ook vader geworden. Als de drie grootste verdieners niet thuis geven, wordt het moeilijk.

»Veel World Tour-ploegen kijken wel jaloers naar het jonge geweld in onze ploeg, zoals Florian Vermeersch, Arnaud De Lie en Alec Segaert. Onze degradatie is geen drama, er is geen crisis bij Lotto.»

HUMO Wordt Philippe Gilbert de nieuwe CEO, zoals wordt gefluisterd?

HAEK «Nee. Een extern bureau bezorgt ons binnenkort een shortlist met kandidaten, maar zijn naam zal daar niet op staan. Hij heeft dat zelf beslist. Hij wil wat afstand nemen van het wereldje en heeft nog enkele contracten in de media.»

HUMO Door de degradatie rijzen er vragen over de bestaansreden van de wielerploeg. Wat hebben Belgen eraan dat de Australiër Caleb Ewan een stevig loon krijgt van een Belgisch overheidsbedrijf?

HAEK «Er is een verschil tussen onze winst en ons marketingbudget. En als wij de Belgen veilige kansspelen willen aanbieden, moeten we onze producten bekender maken.

»Wij hoeven heus niet de beste ploeg ter wereld te zijn. We zijn niet Real Madrid, wel Union Sint-Gillis: een sympathiek team waar de Belgen trots op kunnen zijn.»

HUMO De Nationale Loterij besturen is volgens velen een te makkelijke opdracht voor iemand als u, zeker na uw periode bij de NMBS. ‘Jannie Haek vindt nu vooral plezier in het leiden van de Lotto-wielerploeg,’ klinkt het.

HAEK «Dat is overdreven. De raad van bestuur komt één keer per maand bijeen, en dat is het enige orgaan waar we beslissingen nemen over de ploeg. Ik meng me niet in het sportieve aspect. Ik weet niet welke renners er komen en gaan, welke tactiek ze hanteren, wie welke koers rijdt. Ik verkoop lotjes, hè. Het is niet omdat het stadion van Anderlecht Lotto Park heet, dat ik bij Wouter Vandenhaute (de voorzitter van Anderlecht, red.) ga klagen over de kwaliteit van de grasmat.»

HUMO Volgens Dirk Coorevits, de CEO van uw vorige cohoofdsponsor Soudal, bent u de échte ploegbaas.

HAEK «Ik heb dat ook gelezen en ik heb Dirk meteen een mail gestuurd. Ik heb geen idee waar dat vandaan komt. Ik heb dit seizoen pas in augustus voor het eerst een renner gezien en ik heb geen enkele koers live meegemaakt.»

(Jannie Haek en Dirk Coorevits) ‘We hebben gegokt en verloren met Philippe Gilbert, ook Tim Wellens heeft minder goed gepresteerd en Caleb Ewan raakte geblesseerd. Als de drie grootste verdieners niet thuis geven, wordt het moeilijk.' Beeld Jan De Meuleneir / Photo News
(Jannie Haek en Dirk Coorevits) ‘We hebben gegokt en verloren met Philippe Gilbert, ook Tim Wellens heeft minder goed gepresteerd en Caleb Ewan raakte geblesseerd. Als de drie grootste verdieners niet thuis geven, wordt het moeilijk.'Beeld Jan De Meuleneir / Photo News

HUMO U zou vorig jaar nochtans ploegmanager Marc Sergeant de laan uit gestuurd hebben.

HAEK «Op een bepaald moment heb ik gezegd: het heeft lang genoeg geduurd met Marc. Maar is dat overdreven veel bezig zijn met de wielerploeg? Is dat een sportieve beslissing? Nee: dat is de CEO van de Nationale Loterij die in samenspraak met de raad van bestuur een managementbeslissing neemt.»

PENSIOENGOLF

HUMO U gaf na uw vertrek bij de NMBS toe dat u liever was gebleven. Als de federale regering straks belt met het aanbod om weer spoorbaas te worden, wat zegt u dan?

HAEK «Ik zou bij de Nationale Loterij blijven. Mijn werk is nog niet af. Maar ik ga niet ontkennen dat ik me na mijn vertrek soms heb geërgerd aan het beleid. Ik had zwaar ingezet op de mobiliteit rond de treinstations: we zorgden voor deelfietsen in de stationsbuurten, we werden aandeelhouder van het autodeelplatform Cambio... En toen ik weg was, was dat geen prioriteit meer. Dat begreep ik niet: hoe raak je dan van het station naar je bestemming en terug? Mobiliteit gaat niet alleen over de trein, je moet verder denken.»

HUMO Van 1992 tot 2003 was u kabinetsmedewerker onder de socialistische ministers Louis Tobback en Johan Vande Lanotte. Hoe kijkt u terug op die periode?

HAEK «Ik was voornamelijk bezig met de overheidsfinanciën. Ik zag de staatsschuld jaar na jaar dalen, van 130 procent van het bruto binnenlands product tot 85 procent. Maar de schuld is de laatste twintig jaar weer fors toegenomen. Soms denk ik: heb ik daar nu mijn vrouw en kinderen voor verwaarloosd? Er komt een pensioengolf aan, hè. Misschien liggen niet alle mensen wakker van het begrotingstekort, maar ik maak me grote zorgen over de toekomst van mijn kinderen.»

HUMO België lijkt wel stil te staan. De federale regering zal bijvoorbeeld geen grote fiscale hervorming doorvoeren. Waarom lukt zoiets niet?

HAEK «Politici hebben het overal moeilijk, niet alleen in België. We leven in een onzekere wereld. Wie had de oorlog in Oekraïne kunnen voorspellen, de energiecrisis, de stijgende levensduurte? Mensen snakken naar leiders die hen zekerheid bieden, maar politici en partijen die hun hoofd boven het maaiveld uitsteken, worden door de mangel gehaald op de sociale media. Ik zie dat politici er het beste van proberen te maken, maar leiding geven is vandaag bijna onbegonnen werk.»

HUMO Politiek is een perceptiestrijd geworden, zo lijkt het wel. Was dat twintig jaar geleden anders?

HAEK «In mijn tijd als kabinetsmedewerker hoorde ik Louis Tobback op een dag zeggen: ‘We hebben op ieder kabinet een communicatie-expert nodig.’ Toen, in de jaren 90, is de woordvoerder geboren. Vandaag lijkt politiek soms alléén nog rond communicatie en taal te draaien. Het politieke debat gaat bijna alleen nog over symbooltjes. Partijen willen ‘iets binnenhalen’, zoals dat dan heet. Terwijl je knopen moet doorhakken. Ga naar de kern van de zaak.»

HUMO Hoe deed u dat?

HAEK «Ik herinner me urenlange vergaderingen over het homohuwelijk, waarin we nauwelijks vooruitgang boekten. Ik had als enige een wetboek mee en zei: ‘En wat als we nu eens ‘man en vrouw’ schrapten uit het hoofdstuk ‘Huwelijk’?’ Het werd stil in de zaal. Ik wist: het homohuwelijk is geboren (glimlacht). Soms moeten politici en woordvoerders afstand nemen van de waan van de dag en zich afvragen: waar gaat dit debat eigenlijk over? Er kan zoveel in dit land, want de inhoudelijke verschillen tussen partijen zijn ook maar relatief. Ik zei onlangs tegen Georges-Louis Bouchez: ‘Ik ben een Vlaamse socialist, dus ik ben wellicht liberaler dan jij.’ (lacht)»

HUMO Na uw periode als cabinetard werd u topman bij de NMBS en daarna bij de Nationale Loterij. Is geld een drijfveer?

HAEK «Nee. Als rijk worden mijn doel was, zou ik me niet goed in mijn vel voelen. Ik wil een bijdrage leveren. Ik stoor mij aan de blinde adoratie voor ondernemers. Brengt hun onderneming de samenleving iets bij, of schaadt ze die? Dat maakt allemaal niets uit, zolang ze maar veel geld verdienen.»

HUMO Maar u werkt ook niet gratis. Voor hoeveel dan wel?

HAEK «Dat staat in ons jaarverslag, u kunt het daarin vinden (326.000 euro per jaar, of 27.000 euro bruto per maand, red.).»

HUMO Het bedrag interesseert u niet zo?

HAEK «Iedereen wil correct betaald worden. De vraag is: zou ik daarvoor om het even wat doen? Nee.»

HUMO In uw periode als spoorbaas was uw jaarloon van 484.000 euro een veelbesproken voorbeeld van de torenhoge vergoedingen van overheidsmanagers.

HAEK «En ik was de eerste die de regering aanspoorde om die vergoeding te plafonneren. Toen heb ik óók een brief geschreven, maar daar was minder om te doen.»

HUMO U kon wel uw eigen salaris bepalen bij de NMBS Holding.

HAEK «Dat was delicaat. Ik ben er als laatste van de drie topmannen aangekomen, na Marc Descheemaecker en Luc Lallemand. Ik heb mezelf precies tussen hun twee salarissen in geschoven om geen problemen te creëren.»

HUMO U had er ook net onder kunnen gaan.

HAEK «Ja, zo is het altijd wat. Wat mij drijft, is iets voor de medemens kunnen betekenen. ’s Nachts goed kunnen slapen. En dat lukt best. Alleen gisteren niet, want ik wist dat er een Humo-journalist op bezoek zou komen.»

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234