null Beeld

Jarhead

'Eigenlijk is het onmogelijk om een anti-oorlogsfilm te maken: het is nu eenmaal plezánt om naar schietende en vechtende mannetjes te kijken.' Het zijn woorden van de grote François Truffaut - of was het Joyce Van Nimmen? Anyway, Sam Mendes, de reg...

Redactie

'Eigenlijk is het onmogelijk om een anti-oorlogsfilm te maken: het is nu eenmaal plezánt om naar schietende en vechtende mannetjes te kijken.' Het zijn woorden van de grote François Truffaut - of was het Joyce Van Nimmen? Anyway, Sam Mendes, de regisseur van 'American Beauty', heeft een film gemaakt die Truffaut heel slim tegenspreekt. De soldaten in 'Jarhead' komen namelijk niet eens aan schieten of vechten tóé.

De film, die is gebaseerd op de memoires van Anthony Swofford, een veteraan van de eerste Golfoorlog, dropt ons in een militair opleidingskamp, waar een groepje kaalgeschoren rekruten - we herkennen Jake Gyllenhaal en Peter Sarsgaard - in je reinste 'Full Metal Jacket'-stijl worden gedresseerd tot bikkelharde vechtrobots. 'Ha, Mendes volgt het stramien van de klassieke oorlogsfilm,' denk je dan, 'Eerst krijgen we de sadistische drillsergeant te zien, maar straks zal het wel van tak-tak-tak-boem-boem zijn!' Vreemd is wel dat het gezelschap niet naar Saudi-Arabië wordt overgevlogen in rammelende C-130's, maar in comfortabele passagiersvlieguigen die worden bemand door lieflijke stewardessjes: de toon is gezet, dit wordt géén normale oorlogsfilm. De jongens worden afgezet in de Arabische woestijn, waar ze dienen af te rekenen met de alomtegenwoordige dreiging van een gifgasaanval, roodgloeiend zand (voor de eerste keer sinds 'Lawrence of Arabia' voel je aan den lijve dat het verdomd heet kan zijn in de woestijn), en vooral met een branderige verveling, die ze trachten te verdrijven met feestjes, vechtpartijtjes of afrukmomenten. Samen met de soldaten verlang je naar een Iraakse aanval, een treffen, of tenminste een schot, maar het enige echte gevaar komt van twee aangebrande worstjes, of van friendly fire: straaljagerpiloten die per vergissing hun eigen infanteristen onder vuur nemen. De échte oorlog wordt hoog boven de hoofden uitgevochten, door hightech-satellieten en computergestuurde langeafstandsraketten. De op actie beluste landsoldaten mogen alleen even opdraven in een voor een televisieploeg opgezette combat-training. Yep, oorlog kan een hel zijn.

Het probleem is dat, door zo de nadruk te leggen op het eindeloze wachten, 'Jarhead' in zijn eigen staart bijt: de film zélf wordt een beetje eentonig. Maar dat is nou net het punt, natuurlijk: eigenlijk zit je te kijken naar Becketts 'Wachten op Godot', met Saddam in de rol van Godot. En nog voor je kan geeuwen, zie je weer een scène die voor een geweldige stroomstoot zorgt: de van olie druipende merrie die door een vlammenzee galoppeert; de soldaten die tegen de achtergrond van de brandende oliebronnen een slaaphol uitgraven terwijl de moorzwarte olie als regen op hen neerdaalt. Op die momenten weet je 't wel: de eerste Golfoorlog was een bevreemdend, doorgetript, bespottelijk evenement. Dat wisten we al, maar 'Jarhead' drukt er ons nog eens met de neus op, en daarom is het een essentiële film.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234