null Beeld

Jean Hatzfeld - De strategie van de antilopen

'In naam van mijn land buig ik het hoofd voor de slachtoffers van de volkerenmoord van 1994. In naam van mijn land, in naam van mijn volk, vraag ik u om vergeving.' Het zijn woorden van Guy Verhofstadt, uitgesproken in Kigali op 7 april 2000. In 'De strategie van de antilopen' (De Bezige Bij), het derde Rwanda-boek van de Franse journalist Jean Hatzfeld, zegt een zwarte vrouw: 'Er is geen blanke die een machete heeft opgeheven in Nyamata en niemand heeft de Hutu's verplicht hun machete op te heffen.'

Zeker, het was geen grote moed die de Belgische regering in april 1994 liet zien door onze para's meteen terug te roepen na de moord op tien manschappen. Maar de onvoorstelbare monsterachtigheid van wat in de weken daarna — zonder blanke inmenging — onder de Rwandezen is gebeurd, maakt Verhofstadts geste haast aanmatigend.

Jean Hatzfeld concentreert zich in dit boek op verhalen uit de streek van Nyamata, bezuiden Kigali, waar 50.000 doden zijn gevallen. Duizenden Tutsi's waren er weggevlucht in een bos en een groot moeras. Vijf weken lang gingen de Hutu's daar elke morgen op jacht, tot haast al het 'wild' was neergemaaid. Veel van de moordenaars uit die dagen zijn in 2003 voorwaardelijk vrijgelaten. Ze zijn teruggekeerd naar hun akkers en hun huizen en leven op de heuvels weer samen met de schaarse familieleden van hun slachtoffers. Eén van Hatzfelds gesprekspartners is zelfs getrouwd met een vrouw wier vader en broer hij heeft helpen afmaken. 'Verzoening' is het officiële ordewoord van de regering: Rwanda kon het zich niet permitteren om tienduizenden boeren opgesloten te houden en hun velden te laten overwoekeren. Maar van de overlevenden vraagt de verzoeningspolitiek een bovenmenselijke inspanning: hun leven is vernield, terwijl de moordenaars van hun geliefden de draad van het dagelijks leven weer opnemen.

'De strategie van de antilopen' is een interviewboek. We luisteren naar een twintigtal Rwandese stemmen. Die hebben vreemd genoeg dezelfde mooie, bijna literaire sonoriteit. Hatzfeld beseft dat: het is zijn werk. Die sonore toon is volgens hem de enige die de in wezen onuitspreekbare pijn van de overlevenden kan weergeven.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234