Jean-Marc Nollet (Ecolo): 'Scheurtjes, sabotage, lekken, laksheid op alle niveaus. Inzake onbetrouwbare kerncentrales is ons land wereldkampioen'

Zes van de zeven kernreactoren in ons land liggen deze herfst stil. Jean-Marc Nollet waarschuwde deze zomer al voor de onbetrouwbaarheid van de centrales, voor de lakse controles en onderhoud en voor de geniepige rol van Electrabel.

Jean-Marc Nollet, de fractieleider van Ecolo en Groen in de Kamer, lijkt wel een onheilsprofeet uit het Oude Testament. Sinds hij zich vier jaar geleden vastbeet in het dossier van de kernenergie, waarschuwt hij voor apocalyptische rampspoed: ooit zullen we de prijs betalen voor het gepruts met onze kerncentrales. Het slechte nieuws is dat niemand het dossier zo goed kent als Nollet. ‘Onze kernuitstap verloopt in de grootst mogelijke chaos.’

'Electrabel wil ervanonder muizen vóór het ware kostenplaatje van onze kerncentrales uitkomt. Dan draaien wij op voor de ontmanteling'

Niemand is evenwel sant in eigen land. De pertinente vragen die Jean-Marc Nollet (48) in het parlement stelt over de beroerde staat waarin onze kerncentrales verkeren, krijgen vaak meer weerklank in het buitenland dan in België. Mede daarom hebben actiegroepen uit Duitsland, Nederland, Frankrijk en België twee weken geleden een petitie met vijfhonderdduizend handtekeningen overhandigd aan het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC), met als eis: de onmiddellijke sluiting van de kernreactoren Doel 3 en Tihange 2. Volgens de ondertekenaars zijn die reactoren niet meer veilig. Ter herinnering: Doel 3 en Tihange 2 zijn de installaties met scheurtjes in de wand van het reactorvat.

HUMO Hebben de ondertekenaars gelijk?

Jean-Marc Nollet «De ondertekenaars weten dat het FANC de twee reactoren nooit in die toestand zou laten draaien als ze nieuw waren. Alleen omdat ze al zo lang in bedrijf zijn, mogen ze actief blijven tot hun sluiting in 2022 en 2023. Dat is niet geruststellend.

»Toen de reactoren dichtgingen vanwege de scheurtjes, zei men dat ze pas heropend zouden worden als alles in orde was. De reactoren gingen open, maar ze moesten in allerijl wéér gesloten worden. Tests in het Studiecentrum voor Kernenergie in Mol (SCK) hadden slechte resultaten opgeleverd. De wetenschappers hadden de scheurtjes vergeleken met de situatie in een Franse reactor. Maar die vergelijking was niet representatief, zeiden ze. Daarna vergeleken ze met een Duitse reactor, wat wel geruststellende resultaten opleverde. Conclusie: ‘Díé vergelijking was wél representatief.’»

HUMO Is er een verklaring voor de scheurtjes?

Nollet «Officieel zijn ze al vanaf het begin aanwezig. Een constructiefout: door afkoeling zouden in de wand van het reactorvat luchtbellen zijn ontstaan. Véél luchtbellen, en hun aantal neemt toe: intussen zo’n dertienduizend in Doel, zo’n drieduizend in Tihange. Als een luchtbel zich bij een andere voegt, kan er een domino-effect ontstaan. Maar het FANC zegt: ‘De scheurtjes vergroten of verkleinen niet: wij geven groen licht.’»

HUMO De scheurtjes worden wél groter.

Nollet «De meetapparatuur is in de loop der tijden verfijnd, beweert het FANC. Vandaar de verschillen. (Blaast) We hebben het over scheurtjes van 18 centimeter. Het verschil zou je ook zonder verfijnde meetapparatuur moeten kunnen zien.»

HUMO Walter Bogaerts, professor aan de KU Leuven, schreef in De Standaard: ‘Russische roulette lijkt niet veraf.’

Nollet «Eén kans op zes dat het fout gaat? Dat is érg veel. We nemen een enorm risico, dat staat vast.»

HUMO Het International Review Board, een team van vooraanstaande experts, heeft wel zijn goedkeuring voor heropening gegeven.

Nollet «Eén van de experts heeft tegengestemd.»

HUMO Eén van de negen.

Nollet «Oké, maar de regel was dat alle experts het eens moesten zijn. Toen die man na verder onderzoek nóg bij zijn standpunt bleef, hebben ze gewoon de meerderheid laten beslissen.»

HUMO Het blijft: één op negen.

Nollet «Negen experts aangeduid door het FANC. Wij hebben een contra-expertise gevraagd. De conclusie was: ‘Het risico is te groot.’ De oud-voorzitter van de nucleaire veiligheid in Duitsland heeft in het parlement iets soortgelijks verklaard: ‘Er zijn voldoende elementen om de reactor niet meer op te starten.’ Rene Boonen, professor aan de KU Leuven, beweert hetzelfde: niet doen. Dat zijn vier experts die twijfelen. Inzake nucleaire veiligheid moet je zo voorzichtig mogelijk zijn.»

HUMO Helpt u mij even: hoeveel van onze zeven kernreactoren zijn op dit moment in bedrijf?

Nollet (denkt diep na) «Doel 1 is gesloten vanwege een lek in het nucleaire gedeelte. Doel 2 is tijdelijk dicht voor onderhoud. In Tihange 3 zijn problemen met het beton vastgesteld in het niet-nucleaire gedeelte. Doel 4 en Tihange 2 worden begin augustus gesloten voor onderzoek. Op dat moment zullen Doel 4, Tihange 2, Tihange 3 en Doel 1 dicht zijn, vier van de zeven centrales, meer dan de helft. Onze kernuitstap verloopt in de grootst mogelijke chaos.»

HUMO Laten we even de voorbije jaren overlopen. In 2015 beslist de regering-Michel de levensduur van de oude reactoren Doel 1 en Doel 2 te verlengen. Over het even oude Tihange 1: geen discussie. Waarom niet?

Nollet «De regering-Di Rupo II had in 2013 al beslist Tihange 1 tien jaar langer open te houden. Doel 1 en Doel 2 zouden, na veertig jaar dienst, sluiten in 2015. Electrabel (eigenaar van de Belgische kerncentrales, red.) was zelfs al begonnen met het plan voor stopzetting. Maar eind 2015 besliste de regering-Michel ze tóch nog tien jaar langer open te houden. Dat moest op een drafje, dus heeft men de vereisten verlaagd. Doel 1 en Doel 2 zijn, in tegenstelling tot Tihange 1, níét grondig aangepast. Ze zijn níét bestand tegen grote aardschokken zoals in Fukushima. Men heeft gewoon een nieuw juridisch kader gecreëerd voor reactoren die te oud waren.»

'Een vuile bom, of een bomauto naast een kerncentrale: dat was het oorspronkelijke plan van IS. We zijn daar totaal niet op voorzien'

HUMO Sinds die verlenging heeft zich een tsunami aan incidenten voorgedaan. 2015: panne in Tihange 1, net nadat de reactor is nagekeken; automatische stop in Tihange 3, explosie in Doel 1. 2016: een alternator begeeft het in Doel 1, water lekt weg in Doel 3, brand in Tihange 1, en later in dezelfde reactor: scheuren in het beton. Dat zijn zeven problemen in twee jaar tijd.

Nollet «Dat laatste heb ik met eigen ogen gezien. De kelder had bewogen en er waren scheuren ontstaan: de vloer lag niet meer gelijk. Maar tegelijk bleek ook dat, op vijf meter diepte, de ondergrond niet compact was zoals hij hoorde te zijn. Hij was friable, bros en brokkelig. Bij de bouw van de centrale, veertig jaar geleden, hadden ze er bouwafval in gestort.

»Het waren overigens meer dan zeven incidenten. Telkens als zich iets ongewoons voordeed, stelde ik een vraag in de parlementaire commissie van Binnenlandse Zaken. Bijna elke maand was het raak.»

HUMO U zei in die periode: ‘We hebben de minst betrouwbare kerncentrales ter wereld.’

Nollet «Die hebben we nog altijd. (Diept een document van het Internationaal Atoomenergieagentschap op) Kijk, voor de periode 2015-2017 staan wij nog altijd aan de top, bijna twintig procent ‘ongeplande onderbrekingen’. Dat heeft niets met onderhoudsbeurten te maken, hè. Die zijn niet opgenomen in deze statistieken. Niemand doet het zo slecht, zelfs Iran niet. In dit kampioenschap zijn we wereldkampioen, niet derde (lacht).»

HUMO Jan Bens, tot voor kort de directeur-generaal van het FANC, zei ter verdediging van die slechte cijfers in 2016: ‘We scoren slecht omdat we zo voorzichtig zijn. Wij controleren vaker dan andere landen.’

Nollet «De controlenormen zijn voor iedereen dezelfde. Sommige landen treden misschien strenger op, maar België is daar zeker niet één van. Jan Bens heeft nog andere domme dingen beweerd: ‘Een kerncentrale is minder gevaarlijk dan een windmolen.’ Zulke mensen zouden alles zeggen om een sector te verdedigen die ze, als waakhond, zouden moeten controleren. Bens verwarde zijn rol bij het FANC met die bij zijn voormalige werkgever.»

HUMO U bedoelt: Electrabel?

Nollet (knikt) «Vóór Bens directeur-generaal van het FANC werd, was hij bij Electrabel verantwoordelijke voor de kerncentrale in Doel. In een intern rapport dat ik in mijn bezit heb, verklaarde hij toen: ‘Ons doel is de politieke wereld ervan te overtuigen dat de levensduur van de reactoren met tien of twintig jaar verlengd moet worden.’ En die man moet later, als directeur-generaal van het FANC, nagaan of de reactoren in bedrijf mogen blijven? Natuurlijk vond hij van wel.

»Kernenergie is een gesloten wereldje. Op congressen kom je, bij gebrek aan experts, steeds dezelfde mensen tegen. Dezelfde mensen die expertiseverslagen schrijven na een incident. Het wemelt van de incestueuze relaties.»

HUMO In 2016 mengen andere landen zich in het Belgische kernenergiebeleid. Duitsland, Nederland en Luxemburg zijn er niet gerust op en willen controles houden in onze centrales.

Nollet «Dat is normaal, toch?»

HUMO Doen wij het bij hen?

Nollet «Natuurlijk niet, anders komen zij bij ons kijken (lacht). Het spreekt voor zich dat die landen bang zijn: een kernramp kent geen landsgrenzen. Daarom bouwt elk land zijn kerncentrales zo dicht mogelijk tegen de grenzen aan: met een beetje geluk drijven radioactieve wolken dan de andere richting uit. Kijk naar de Franse centrale van Chooz, die is als het ware in een Franse enclave in België gebouwd. De Nederlandse centrale van Borssele staat ook dicht bij de Belgische grens. En omgekeerd ligt Doel op een boogscheut van Nederland, en is Tihange niet zo gek ver bij Frankrijk, Duitsland en Luxemburg vandaan.»

HUMO Komen de Duitsers, Nederlanders en Luxemburgers intussen bij ons controleren?

Nollet «De Duitsers zijn de drijvende kracht. Ze bestuderen onze verslagen, rapporten en onderzoeken, maar er is geen fysieke controle. Ze komen niet bij ons over de vloer.»

HUMO De stad Aken is naar de rechtbank getrokken.

Nollet «En Maastricht is gevolgd. Intussen hebben tachtig gemeenten zich achter het initiatief geschaard. De klacht is nog altijd in behandeling, daar zijn we nog niet klaar mee.»

HUMO In 2016 liet zelfs het FANC weten dat het twee klachten had ingediend tegen Electrabel. En twee waarschuwingen voor ‘een gebrek aan veiligheidscultuur’.

Nollet «Wellicht heeft het FANC onder druk van de internationale pers zijn stem verheven. Ze hadden de indruk dat Electrabel weinig deed met hun vragen over de brandveiligheid in de reactoren. De antwoorden van Electrabel waren abracadabresque, wetenschappelijk sloegen ze nergens op. Dat heeft inderdaad tot twee klachten geleid. Met als gevolg: een boete voor Electrabel.»

HUMO Ging het om een cultuur van laksheid?

Nollet «Laksheid op alle niveaus. Als gevolg van die waarschuwingen en klachten zijn topmensen in Tihange ontslagen, maar er is niets veranderd. Jan Jambon, minister van Binnenlandse Zaken, heeft dat laatst nog gezegd naar aanleiding van één van mijn parlementaire vragen: ‘Het is weer zoals vroeger.’ Hij heeft de verantwoordelijken van Engie Electrabel (Engie is het Franse moederbedrijf van Electrabel, red.) naar zijn kantoor geroepen.»

HUMO Wat betekent laksheid in de praktijk?

Nollet «Een oud-verantwoordelijke voor de veiligheid heeft me dat uitgelegd. Toen hij vijftien jaar geleden om aanpassingen voor meer veiligheid vroeg, werden zijn verzoeken meteen ingewilligd, zonder discussie. Nu maakt men een afweging: is de kost wel gewettigd gezien de geringe levensduur van de centrale? Het is een financiële kwestie geworden.»


Amateurisme

HUMO Een incident in 2017 dat ternauwernood de nieuwssites haalt: in Fleurus stelt men een verhoging van het aantal kankergevallen vast in de omgeving van het Nationaal Instituut voor Radio-elementen (IRE), dat isotopen voor nucleaire geneeskunde vervaardigt.

Nollet «Er is aanzienlijk meer schildklierkanker bij kinderen in de onmiddellijke nabijheid van het instituut. Maar het was te vroeg om conclusies te trekken, verklaarde de minister. Ik heb gepleit voor gratis medisch onderzoek, maar ook dat kon nog niet.

»In de omgeving van de onderzoeksreactor van het SCK in Mol heb je trouwens een soortgelijk fenomeen: drie keer meer leukemie.»

HUMO Nog meer incidenten in 2018: aangetast beton in Doel 3. Lek in het nucleaire gedeelte van Doel 1.

Nollet «Ze beweren dat ze het kunnen fiksen. Ik ben benieuwd. Het is een lek van zesduizend liter.»

HUMO En tot slot: de plannen van Tihange 3 zijn zoek. U zegt: ‘Ofwel is het een misdaad, ofwel is het amateurisme.’

Nollet «De plannen as built zijn zoek. We weten niet hoe de reactor is gebouwd, alleen dat de wapening niet deugt, en dat er beton overheen is gegoten. Het is hoe dan ook amateurisme.»

HUMO Wat is uw conclusie na die bijna eindeloze lijst van incidenten en mankementen?

Nollet «Nogmaals: de chaos regeert. De nucleaire sector heeft een jaar of dertig een respectabel bestaan geleid bij gratie van de wet van de stilte. Maar als je vragen gaat stellen, zoals ik de afgelopen jaren heb gedaan, krijg je beetje bij beetje zijn ware gelaat te zien.

»Voor mij is de conclusie helder: laten we zo snel mogelijk uit de kernenergie stappen. Weliswaar met overleg, niet holderdebolder in het spoor van Engie, dat zich zo snel mogelijk van zijn nucleaire park wil ontdoen.»

'Scheurtjes, sabotage, lekken, laksheid op alle niveaus. Inzake onbetrouwbare kerncentrales is ons land wereldkampioen'

HUMO U hebt het bestaan van het plan-Bianca naar buiten gebracht. Engie zou zijn Belgische kerncentrales met spoed willen dumpen.

Nollet «Engie wil af van zijn nucleaire tak, die verlieslatend is. Die moet zo snel mogelijk worden afgestoten, als was het een bad bank. Parijs krikt de cijfers op, minimaliseert de kosten voor de toekomstige ontmanteling van de centrales en de verwerking van het kernafval, zoekt een Belgische overheidsinstelling die het nucleaire park overneemt, et fini: Engie wast zijn handen in onschuld. Dat was het plan-Bianca. Door het uit te brengen hebben wij de Belgische politiek gewaarschuwd: dat dossier zou België weleens véél meer geld kunnen kosten dan we denken.»

HUMO Het heikele punt is de ontmanteling en de afvalverwerking. De kost is berekend op 14 miljard euro, te betalen door Electrabel. Maar u noemt dat een schromelijke onderschatting.

Nollet «Een onderschatting van 10 à 20 miljard euro, boven op die 14 miljard.

»Een aanzienlijk deel van het berekende budget is bestemd voor het graven van een onderaardse opslagplaats voor radioactief afval. Gevaarlijk spul, dus.»

HUMO Die opslagplaats zou in de kleilagen onder Boom komen.

Nollet «Dat was het oorspronkelijke plan, maar daar is de regering van teruggekomen: het afval kan nu in elke gemeente in België worden begraven. Het is alleen nog niet beslist waar. De oorspronkelijke prijs bedroeg 3,2 miljard euro voor een opslagplaats op tweehonderd meter diepte. Alleen, geen enkel land ter wereld begraaft zijn kernafval op tweehonderd meter diepte. Ze doen het op minstens vierhonderd meter, vaak zelfs op zeshonderd meter. Maar: hoe dieper je graaft, hoe hoger de kost. Die stijging is exponentieel.

»Ik heb de vergelijking met Zwitserland gemaakt, dat heel nauwkeurig heeft becijferd hoeveel de afvalverwerking het land zou kosten, op basis van het aantal reactoren, het soort afval, de diepte van de opslagplaats enzovoort. Op grond van die berekeningen kan ik zeggen: we onderschatten de reële kostprijs met 10 à 20 miljard euro.

»Electrabel wil ervanonder muizen vóór die extra miljarden aan de oppervlakte komen. Eind 2018 brengt de Nationale Instelling voor Radioactief Afval en Verrijkte Splijtstoffen (NIRAS) een rapport uit over de reële kostprijs van onze kernuitstap.»

HUMO Electrabel heeft jarenlang goed geld verdiend met kernenergie. Ze kunnen tegen een stootje, zou je denken.

Nollet «Ze beschikken over veel geld, maar dat is intussen grotendeels naar het moederbedrijf teruggevloeid. Hebt u ook gelezen wat een voormalige topman van Electrabel laatst in La Libre Belgique heeft verteld? Engie is de insolvabiliteit van Electrabel aan het organiseren. De man kon het niet meer aanzien en is eind 2017 uit Electrabel gestapt.

»De cashflow van Electrabel gaat steeds meer in de richting van Engie, zodat Electrabel binnenkort te weinig kapitaal in het fonds voor ontmanteling en afvalverwerking zal hebben zitten. Ik heb minister van Energie Marie-Christine Marghem het advies gegeven het scenario te laten becijferen waarbij het kernafval op zeshonderd meter diepte wordt begraven. Het geld daarvoor moet, als waarborg, in het fonds van Electrabel zitten – níét in dat van Engie.

»De voormalige topman van Electrabel zei dat het zijn taak was het Belgische fonds te laten leeglopen. En als het geld in Frankrijk zit, kunnen wij er niet meer aan – dat verbiedt de wet. Dan zal de Belgische staat het verschil moeten bijpassen. Dat betekent: wij, de Belgische belastingbetalers, dreigen de factuur van 10 à 20 miljard euro te moeten betalen.»

HUMO Is het een kwestie van weken?

Nollet «Maanden.»

HUMO Beseft de regering de urgentie van het dossier?

Nollet (knikt) «De eerste minister heeft het dossier van de ontmanteling en de afvalverwerking naar zich toegetrokken. Dat zou ons enigszins moeten geruststellen. Want als Marghem het alleen doet, laat ze zich ongetwijfeld rollen. Dat hebben we gezien met de onderhandelingen over de verlenging van de activiteit van Doel 1 en Doel 2. Voor die reactoren betaalt Electrabel telkens 20 miljoen euro taks per jaar, zoals de afspraak was na veertig jaar dienst. Alleen, Electrabel heeft hun productievermogen wel twee keer met 12 megawatt per jaar opgedreven. Die winst gaat rechtstreeks in hun zak. Netto. Omdat Marghem daar geen afspraken over heeft gemaakt. Vergeten!

»Het gevaar bestaat ook dat het dossier wordt gekoppeld aan andere Frans-Belgische dossiers, zoals dat van de aankoop van nieuwe gevechtsvliegtuigen.»

HUMO Waarin de Fransen, met hun Rafale, ongetwijfeld achter het net zullen vissen.

Nollet «Die kans is groot, ja. En dan zou Frankrijk weleens een compensatie kunnen eisen. Maar goed, dat is een hypothese.»


Syriëstrijders

HUMO Kernenergie is een industrie in crisis. Dat heeft veel gevolgen. Eén daarvan: de sector is niet toegerust voor terroristische dreiging.

Nollet «Men investeert daar te weinig in, ja (zucht diep).»

HUMO Even geduld, meneer Nollet, we zijn er bijna.

Nollet «Nee, ik zucht omdat ik dingen weet die ik niet kan vertellen.»

HUMO Dat zeggen de mensen van Greenpeace ook.

Nollet «Wij hebben de informatie van Greenpeace mogen inkijken in een zogenoemde black box, zonder smartphone bij de hand, for our eyes only.»

HUMO In de ARTE-docu ‘Le grand mensonge’ wordt melding gemaakt van die informatie.

Nollet «Van het publieke deel. Over andere elementen spreekt niemand in het openbaar, maar ze maken investeringen wel noodzakelijk (zwijgt).»

HUMO Oké, feiten dan maar. In augustus 2014 vond in Doel 4 sabotage plaats. De toenmalige directeur van het Coördinatieorgaan voor Dreigingsanalyse (OCAD), André Vandoren, gebruikte dat woord zelf.

Nollet «Op RTL-TVI zei hij: ‘Dit is van terroristische orde.’ Daarop heeft het federaal parket een onderzoek geopend.»

'Ik heb niet beslist een kerncentrale vlak bij Antwerpen te bouwen. Er wonen daar anderhalf miljoen mensen in een straal van dertig kolometer, tien keer meer dan in Fukushima'

HUMO De turbine van de reactor was onklaar gemaakt.

Nollet «Zestigduizend liter olie was door een manuele ingreep weggevloeid. Maar de turbine bleef wonderwel draaien zonder smering. Stel je voor: een gevaarte van ettelijke tientallen tonnen, dat draait aan drieduizend omwentelingen per minuut. Dat is een ongeleid projectiel als het van zijn as loskomt. De turbine had door de muur kunnen dringen en een catastrofe veroorzaken. Gelukkig is dat niet gebeurd, maar de turbine was wel helemaal stuk.

»Het was een aanslag. Volgens mij het werk van minstens twee mensen.»

HUMO Een inside job?

Nollet «Alleen een insider kan weten hoe je zoiets flikt. Maar de daders zijn nog altijd niet gevat. Terroristische sabotage, en niemand communiceert erover, al vier jaar lang: het ministerie van Justitie, het parket... een black-out op alle fronten.»

HUMO In Doel heeft jarenlang een Syriëstrijder gewerkt.

Nollet (knikt) «Hij had contacten met Sharia4Belgium en Abdelhamid Abaaoud. In 2012 is hij naar Syrië vertrokken, in maart 2013 is hij gestorven. Hij kan het dus niet geweest zijn in 2014. Maar misschien was er een link?

»Onmiddellijk na de mislukte aanslag heeft Jan Bens verklaard: ‘Ik open de reactor niet vóór we de daders hebben gevat.’ Ze hebben de reactor geopend zonder dat één verdachte is ingerekend.»

HUMO Erg.

Nollet «Het is minstens even erg als de scheurtjes in twee reactoren, het gebrek aan veiligheidscultuur, de financiële toestand van Engie. Alleen, hierover spreekt niemand.»

HUMO Een ander feit: kort voor de aanslagen in Brussel op 22 maart 2016 bleek dat leden van IS een camera hadden geplaatst voor de woning van een directeur van het SCK in Mol.

Nollet «En wie is die camera komen ophalen? De broers El Bakraoui. De ene heeft zich laten ontploffen op de luchthaven van Zaventem, de andere in het metrostation Maalbeek.

»De politie had de video-opnames al teruggevonden in november 2015, maar ze hebben niet meteen militairen naar de nucleaire sites gestuurd. Dat heeft me erg boos gemaakt. Vlak na de aanslagen in Parijs op 13 november 2015 vroeg de burgemeester van Huy, Christophe Collignon, al om militaire aanwezigheid op nucleaire sites in België: hij kreeg geen gehoor. Op 30 november 2015 vindt de politie de video van de SCK-topman. Op 13 januari 2016 vraag ik in de parlementaire commissie naar de noodzaak van militairen op nucleaire sites. Op 18 februari 2016 antwoordt Jan Jambon: ‘Er is geen specifiek risico.’ Even later brengt La Dernière Heure het verhaal van de video uit. Op 24 februari 2016 stel ik mijn vraag opnieuw. Nu antwoordt Jambon: ‘We hebben maatregelen getroffen na de ontdekking van de video, maar we kunnen niet alles naar buiten brengen.’ Er zijn nog steeds geen militairen op de nucleaire sites. Op 15 maart 2016 vindt de schietpartij in Vorst plaats, drie dagen later wordt Salah Abdeslam gevat. Met grote haast worden zeven accreditaties ingetrokken van mensen die op nucleaire sites in België werken. Op 18 maart 2016 worden er militairen geplaatst. Op 22 maart 2016 vinden de aanslagen van Zaventem en Maalbeek plaats.»

HUMO Jonathan G., een teruggekeerde Syriëstrijder, verklaarde volgens een recent artikel in L’Express aan de Franse politie dat leden van IS zich oorspronkelijk zouden opblazen in wagens voor een Franse kerncentrale. Maar door de arrestatie van Abdeslam is alles in een stroomversnelling gekomen, en zijn Zaventem en Maalbeek het doelwit geworden.

Nollet «Dat waren zijn woorden, ja.»

HUMO Wat was de bedoeling van de camera’s voor de woning van de directeur van het SCK in Mol?

Nollet «Vermoedelijk wilden ze een tigerkidnapping organiseren om nucleair materiaal te bemachtigen voor een vuile bom. Met zo’n bom zou de paniek totaal zijn geweest: ook hulpverleners zouden besmet worden. Maar goed, die directeur is een gewetensvol man. Ik betwijfel of hij zich had laten chanteren.»

HUMO Een man met vrouw en kinderen?

Nollet (knikt)

HUMO Dat is delicaat.

Nollet (zwijgt)

HUMO Er is nog een tweede Syriëstrijder als arbeider in Doel gesignaleerd, een man uit Borgerhout.

Nollet «Een lid van IS, het is niet duidelijk of hij intussen overleden is.»

'De vorige baas van het FANC werkte vroeger voor Electrabel. Natuurlijk vond hij dat de centrales mochten openblijven'

HUMO Twee Syriëstrijders, sabotage, de video en de intrekking van zeven accreditaties: dat zijn, voorzichtig gerekend, vijf feiten.

Nollet «Als je nog verder teruggaat, kom je uit bij Nizar Trabelsi, die een zelfmoordaanslag met een vrachtwagen voorbereidde op de luchtmachtbasis van Kleine Brogel, waar kernwapens liggen opgestapeld. Zés feiten dus.»

HUMO U hebt, in een ontmoeting met een commissie van de Franse Assemblée nationale, beweerd dat onze nucleaire sites niet voorbereid zijn op aanvallen zoals je die na 9/11 kunt verwachten: zelfmoordaanslagen met grote vliegtuigen.

Nollet «Er zijn tests uitgevoerd met sportvliegtuigjes en F-16’s, in niets te vergelijken met de veel grotere en snellere toestellen die landen op Bierset, tien kilometer voorbij Tihange. Nu goed, op zulke aanslagen kún je niet voorbereid zijn. Je kunt je beter voorbereiden op de risico’s waarover ik het daarnet niet wilde hebben.»

HUMO Drones?

Nollet «Niet alleen drones.»

HUMO Cyberaanvallen?

Nollet «Er is nog een derde groot risico.»

HUMO Antitankwapens?

Nollet (voorzichtig) «Daar antwoord ik niet op.

»Je kunt een kernramp niet managen. Dat hebben we geleerd in Fukushima, Tsjernobyl en Three Mile Island. In een radioactieve omgeving kun je niemand dwingen slachtoffers te helpen. Ook de Japanners, het meest gedisciplineerde volk ter wereld, haakten af toen ze in Fukushima slachtoffers moesten zoeken.

»Ik vraag een grote rampenoefening in Tihange en Doel. Nu blijven dergelijke oefeningen beperkt tot Engie, de civiele bescherming, de politie, het leger, het crisiscentrum, de gouverneur. Nooit wordt de bevolking erbij betrokken. In Frankrijk gebeurt dat wel, en daarvan hebben ze heel wat opgestoken om het rampenplan te verfijnen. Maar minister Jambon weigert.»

HUMO Een grote oefening in Antwerpen, daarvoor zal veel volk opgetrommeld moeten worden.

Nollet «Et alors? Ik heb niet beslist die centrale vlak bij Antwerpen te bouwen.»

HUMO Er wonen nergens zoveel mensen in de nabijheid van een kerncentrale.

Nollet «Anderhalf miljoen mensen in een straal van dertig kilometer, tien keer meer dan in Fukushima.»


Aarde, zee en zon

HUMO U bent tegen kernenergie, zodat we zo snel mogelijk op hernieuwbare energie kunnen overschakelen. Hoe realistisch is dat? Op dit moment gebruiken we nog geen tien procent hernieuwbare energie.

Nollet «Ik geef toe: onmiddellijk alle centrales in België sluiten, dat is niet mogelijk. Maar zolang we gebruik maken van kernenergie, moeten we er zorgvuldig mee omspringen. In 2025 kunnen we eruit stappen. En met fossiele brandstof kunnen we stoppen in 2050.

»In mijn boek ‘Terre, mer, soleil’, gratis beschikbaar op het internet, becijfer ik drie scenario’s: ofwel gebruiken we de natuurlijke energiebronnen van de aarde, ofwel die van de zee, ofwel die van de zon.»

HUMO En de revolutionaire kernenergie van de vierde of vijfde generatie?

Nollet «Die technologie zal ten vroegste tegen 2040 op industriële schaal bruikbaar zijn, en zoveel tijd hebben we niet. In 2025 moeten we sluiten.»

HUMO En thorium?

Nollet «Dat zal ook niet zo gauw ontwikkeld raken. Maar ik breek me er het hoofd niet over: we hebben prima alternatieven die ongevaarlijk én haalbaar zijn. Duitsland gaat voorop in de energieomslag.»

HUMO De Energiewende, met haar stinkende bruinkoolcentrales?

Nollet «Fout! Lees het derde hoofdstuk in mijn boek: je hebt veel bruinkoolcentrales in Duitsland, maar hun aantal neemt af. De kerncentrales worden níét vervangen door bruinkool.»

HUMO Slaapt u nog goed met al die zware dossiers onder uw hoofdkussen?

Nollet «Ik slaap uitstekend, omdat ik oplossingen kan aanbieden. Zonder oplossingen zou ik niet doen wat ik nu doe.»

HUMO U bent een buitenbeentje als politicus, maar ook tijdens uw vakantie. U hebt net de Mont Blanc bedwongen.

Nollet «Voor de tweede keer, ditmaal met mijn zoon. Hij had me gevraagd zo het einde van zijn middelbaar te vieren. Twee maanden lang heb ik geen druppel alcohol aangeraakt, voor dag en dauw was ik op pad om te hardlopen. Je moet er wat voor over hebben om op 4.800 meter een foto te maken met een bordje: ‘Stop climate change’ (lacht).»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234