null Beeld

Jennifer Egan - Het onzichtbare circus

In 2011 won Jennifer Egan met ‘Bezoek van de knokploeg’ – een experimentele en toch hyperleesbare roman – de Pulitzerprijs voor beste fictie. Haar vijftien jaar oudere debuut werd onlangs vertaald en deelt op het eerste gezicht nauwelijks DNA met haar recente prijsbeest. ‘Het onzichtbare circus’ (De Arbeiderspers) leest als een oerklassiek coming-of-ageverhaal over een meisje dat met vallen (veel) en opstaan (weinig) leert dat het leven één grote, prachtige paradox is, tegelijk groots en onbeduidend, eeuwig en in een wip voorbij.

Vooral in het eerste deel brengt Egan het circus uit de veelbelovende titel tot leven en hangt er magie in de lucht. Dat, en heel veel treurnis: het leven van Phoebe, het pas meerderjarige hoofdpersonage, is sinds de zelfmoord van haar oudere zus volledig tot stilstand gekomen. Die vrijwillige inertie beschrijft Egan nijpend goed: ‘Hoezeer Phoebe zich ook aan haar leeftijdsgenoten probeerde aan te passen, het bleef als bluf voelen, alsof ze de woorden nazong van een liedje dat ze helemaal niet kende en steeds een tel te laat was.’ We schrijven eind jaren 70, Jimi Hendrix en Janis Joplin zijn al enkele jaren dood – en met hen het euforisch optimisme van de flowerpowergeneratie. Phoebe gaat gebukt onder het verlies van haar zus en haar vader – die een paar jaar eerder aan kanker stierf – en is onderweg ook het contact met haar broer en moeder kwijtgeraakt. Egan vermijdt de klassieke val waarbij het contrast tussen het familiegeluk voor en na al dat onheil te scherp getekend wordt. Ook voor de kanker en zelfdestructie kwamen aankloppen, vormde Phoebes familie een behoorlijk fucked up-zootje. Zo is de verzengende liefde van Phoebes vader voor Faith, de gedoemde zus, op het randje van ziekelijk, al blijft ze netjes aan de juiste kant van de incestlijn. Classy. En ook: grote klasse.

Wanneer Phoebe eenmaal besluit dat het tijd is om haar leven uit de koelkast te halen en ze de laatste trektocht van haar zus door Europa zelf aanvat, moet de subtiele sfeer en weemoed uit het eerste deel plaatsmaken voor plot en catharsis. Zo’n louterende reis gaat blijkbaar gepaard met extreme gemoedsgrillen – véél extreme gemoedsgrillen. Ook in de naïeve, toeristische beschrijvingen van Europa toont Egan zich een luide Amerikaanse: ‘Eat Pray Love’ komt in sommige pittoreske passages wel heel dichtbij. Al bij al beginnersfoutjes, want de korte maar intense levenswandel van de vrijgevochten Faith – de kern van ‘Het onzichtbare circus’ – vat als een perfect prisma mooi de duizelingwekkende opwinding waarmee de jeugd eind jaren 60 aan het revolteren sloeg. ‘Alles wat we deden, voelde zo ongekend groot, zo onvoorstelbaar invloedrijk. Zo’n gevoel heb ik daarna nooit meer gekregen.’ Wij jaloers? Een klein beetje maar.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234