null Beeld

BOEK★★★☆☆

Jens Christian Grøndahl is een specialist in weemoedig terugblikken, maar vergeet te beklijven

‘Dagen als gras’ van de succesvolle Deense schrijver Jens Christian Grøndahl is een bundel van zes verhalen. Die zijn elk apart rijk genoeg om ze, zoals de uitgever doet, kleine romans te kunnen noemen. Ze zijn onderverdeeld in hoofdstukjes en beslaan meestal langere periodes van iemands leven, zoals het titelverhaal, waarin de jeugd wordt beschreven van een oudere man die zich op Jutland aan het einde van de Tweede Wereldoorlog over een Duitse soldaat ontfermt, of het verhaal over het liefdesleven van een oudere actrice.

Grøndahl is een specialist in weemoedig terugblikken op relaties en beslissende keuzes in mensenlevens, en hij doet dat ook hier. Mooi beschrijft hij hoe een huwelijk uit elkaar valt, terwijl de partners toch nog veel om elkaar geven, of het precieze moment waarop een vrouw beseft dat de relatie met haar vriend geen toekomst heeft.

Hij weet knap in een kort bestek – het langste verhaal telt 88 pagina’s, het kortste maar 36 – een hele wereld op te roepen, waarin veel ongezegd blijft. Er is geen nauw verband tussen de verhalen, al is in de meeste sprake van verlies – door een scheiding of de dood van een partner of een ouder. Maar wie verhalen bundelt, dwingt de lezer als vanzelf tot vergelijken. Dan valt op dat het vaak niet makkelijk is met de hoofdpersonen mee te leven. Grøndahl lijkt dat bewust na te streven door te kiezen voor vertellers die niet al te dicht bij hen staan. In het titelverhaal legt de huisarts vast wat zijn inmiddels bejaarde patiënt hem heeft verteld over de belevenissen in zijn jeugd. En het verhaal van de oudere actrice wordt verteld door een schrijver die haar niet persoonlijk kende, tot hij door haar werd uitgenodigd. Kennelijk, concludeert hij na haar overlijden, met de bedoeling dat hij haar verhaal zou optekenen.

Die vertellers zijn zo onnadrukkelijk aanwezig dat je kunt vergeten wie aan het woord is, terwijl je toch het gevoel hebt dat je de hoofdpersonen van een afstandje beziet en ze niet intiem leert kennen. Het is een aanpak die niet stoort als het lukt, maar die soms doorschiet naar het te onpersoonlijke, naar hoofdpersonen die je eigenlijk niet voldoende interesseren. Zoals, opnieuw, de oudere actrice wier verhaal de vakman Grøndahl vlot opschrijft, maar zonder dat je erdoor wordt geraakt.

Opvallend is ook de manier waarop Grøndahl de spanning opbouwt: door zijn vertellers expliciet te laten verwijzen naar iets wat de lezer nog niet weet, maar later wel zal horen, met zinnen als ‘Ik schrijf dit onder omstandigheden die niemand kon voorzien, ook Silvia niet’ of ‘Over drie maanden breekt de hel los. (...) Maar nu is het nog rustig en zomer.’ Het is een literair-technisch kneepje, maar op den duur gaat het als een trucje aanvoelen.

Het meest geslaagde verhaal is het langste, ‘Villa Ada’. Daarin vertelt een vader hoe zijn 15-jarige zoon ineens van huis in Rome is weggelopen, naar later blijkt om migranten in het stadspark Villa Ada te helpen. Dat zet een keten van gebeurtenissen in gang die ook tot het einde van het huwelijk van de Deense vader en zijn Italiaanse vrouw leiden. In dat verhaal lukt het Grøndahl goed de desintegratie van het huwelijk te beschrijven, de angst van de ouders om hun zoon, en hun liefde voor hem en, ondanks alles, voor elkaar.

null Beeld Meulenhoff
Beeld Meulenhoff

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234