Jihadisme-expert Hind Fraihi: 'Zonder vrouwen geen terreur'

Zegedronken trok Humo naar jihadisme-expert Hind Fraihi, want in 2019 viel het IS-kalifaat, en dus is de gruwel voorbij, toch? Niets van, zegt Fraihi. Sneller dan we denken vormt zich misschien een nieuw kalifaat in de Sahel, mogelijk opnieuw met steun uit België. ‘De jonge boefjes van vandaag zijn de jihadisten van morgen. Dat gold in 2000, maar ook in 2020.’

Hind Fraihi «Voor mij was het sleutelmoment van 2019 ongetwijfeld de aanslag in Sri Lanka, op paaszondag – een zeer goed gecoördineerde actie waarbij 250 doden vielen. Dat was een duidelijk signaal van IS: ‘We zijn nog niet uitgeteld’.

»Het kalifaat in Syrië is gevallen in 2019, maar dat betekent niet dat IS is verdwenen. We beleven een evolutie naar een nomadisch jihadisme, dat niet per se gekoppeld is aan natievorming. De niet-territoriale strijd zal weer primeren, de strijd zonder grenzen, en in zekere zin ook zonder echte leiders. De Amerikanen kunnen zich op de borst kloppen met de dood van IS-leider Al-Baghdadi, maar daarmee is de terreurbeweging geenszins uitgeschakeld.»

HUMO Zal er een nieuw kalifaat gevormd worden in Zuidoost-Azië?

Fraihi «Dat kan. Radicale islamisten hebben dat de laatste jaren wel vaker geprobeerd. In 2014 is op drie plaatsen een kalifaat uitgeroepen. In Irak en Syrië, in Oost-Libië en in West-Afrika.

»De laatste maanden is in de Sahel opnieuw een brandhaard ontstaan. Niet IS maar Boko Haram speelt daarbij een hoofdrol. Boko Haram is nog steeds de dodelijkste terreurgroep ter wereld. In Europa worden ze onderschat, omdat Afrika een vergeten continent is, maar vooral omdat Boko Haram geen aanslagen pleegt in Europa. Nóg niet. Jaren geleden zagen we dat er terreur heerste in Afghanistan en Tsjetsjenië, maar in onze ogen waren dat nu eenmaal ‘conflictgebieden’. We hebben met de aanslagen in Europa een boemerangeffect ondervonden.»

HUMO Vreest u nieuwe aanslagen in 2020?

Fraihi «Ik ben niet echt bang voor gecoördineerde aanslagen zoals die in Parijs of Brussel. Zulke aanvallen vereisen coördinatie, netwerken, safehouses, connecties in de wapenhandel en ontsnappingslijnen. Dat vergt veel tijd en middelen.

»Er zijn de voorbije jaren veel doden gevallen, maar de slachtoffers zijn voor terroristen niet het belangrijkste. Wat mij bang maakt, is de achterliggende doelstelling van terreur: angst zaaien. Terroristen willen een wij-zij-maatschappij creëren, ze willen groepen uit elkaar drijven. De naweeën van de ontploffingen zijn nog steeds niet voorbij. Dat zie je ook aan het debat over de IS-vrouwen en hun kinderen.»

HUMO Dat debat is toch het voeren waard?

Fraihi «Ik vind het mensonwaardig dat wij zelfs dúrven te discussiëren over de terugkeer van de kinderen. Verdorie, het zijn kínderen. Zij hebben niet gekozen voor wat hun moeder en vader gedaan hebben. De IS-vrouwen moeten in Irak en Syrië berecht worden.»

HUMO Dan moeten we de kinderen scheiden van hun moeders, wat in strijd is met het Kinderrechtenverdrag.

Fraihi «Het jihadisme is dynamisch, de wetgeving moet dat ook zijn. IS is een terroristische organisatie, en de vrouwen zijn louter door hun lidmaatschap al terroristen. Ze hoeven zelfs niet gevochten te hebben. We hebben te veel oog voor de harde criminaliteit: de executies en aanslagen. Die zijn hoofdzakelijk mannelijk, maar de organisatiestructuur wordt gedragen door vrouwen. Zonder vrouwen geen terreur. Ze waren onmisbaar voor het rekruteringsproces, voor de huwelijkspolitiek, voor de vertaling van strijdteksten, voor het onderhoud van internetfora... Het is trouwens voldoende gedocumenteerd dat de IS-vrouwen ook gewelddadig waren.»

'De executies en aanslagen gebeuren door mannen, maar de organisatiestructuur wordt gedragen door vrouwen. Zonder vrouwen geen terreur'

HUMO Zij zullen verklaren dat ze naïef in een val zijn gelopen.

Fraihi «Voor sommigen klopt dat ook, voor anderen helemaal niet. We zijn in het Westen héél goed in het onderschatten van moslimvrouwen. Het hardnekkige beeld van de onderdanige moslima klopt niet, integendeel. De vrouwen uit Europa die naar Syrië vertrokken, hebben de oerconservatieve islam ter plaatse volledig veranderd. Ze poseerden in boerka met een machinegeweer, waarmee ze minstens lieten uitschijnen dat ze deelnamen aan de strijd. Ze kregen er gevechtstraining, en de zedenpolitie bestond uit vrouwen. Dat alles past in een soort vrouwenemancipatie binnen de islam.»

HUMO Paradoxaal genoeg claimen experten dat net de geëngageerde en overtuigde vrouwen kunnen openstaan voor deradicalisering.

Fraihi (knikt) «We spreken hier over mensen met een drive, vrouwen die gevoelig zijn voor onrecht. Als we zulke mensen inspireren, kunnen ze snel een nieuwe passie vinden in pakweg vrijwilligerswerk. Maar sommigen vallen nu eenmaal niet te reïntegreren. Dat moeten we gewoon durven inzien. We geloven sterk in de maakbaarheid van de mens, maar sommige mensen zijn niet meer te ‘her-maken’. Wat we dan met hen aan moeten? Levenslang opsluiten, vrees ik. Zo niet, zullen ze gevaarlijke ideeën blijven verspreiden en zich misschien opnieuw aansluiten bij een islamistische beweging.»

HUMO In 2006 ging u undercover in Molenbeek en ontwaarde u een broeihaard voor islamextremisme. Wat ziet u vandaag?

Fraihi «Ik zie parallellen. Uiteraard veroorzaakt de overgrote meerderheid van de Brusselse jongeren geen problemen, maar er zijn nog steeds groepjes casseurs die brand stoken, de politie belagen en relschoppen. Daar word ik bang van. De voorbije jaren hebben we gezien dat jihadisme en criminaliteit innig verbonden zijn. De aanslagplegers in Brussel waren aanvankelijk ook kleine boefjes. Ze vergoelijkten hun kruimelcriminaliteit met een islamitische moraal: ‘Het is oké om ongelovigen te bestelen.’

»Terroristen hebben expertise nodig in criminele milieus: mensen die weten hoe je wapens kunt bemachtigen, hoe je onderduikadressen vindt. De boefjes van nu zijn de jihadisten van morgen. Dat gold in 2000, maar ook in 2020. Als die jongens niet deftig worden aangepakt, geen beter perspectief krijgen, bevindt een deel van hen zich binnen tien jaar in de nieuwe brandhaard van de radicale islam.»

HUMO Welk antwoord kan onze samenleving bieden?

Fraihi «We moeten die jongens begéésteren. Het grote wapen van IS is de utopie die ze aanbieden: een religieuze wereld, een broederschap en een heerlijk hiernamaals. Wij zetten als maatschappij te vaak in op het rationele, en véél te weinig op de verbeelding, op kunst, op gevoel. Het is typerend dat de regering nu snoeit in cultuur. Terwijl IS-vertrekkers niet toevallig ook begeesterd werden door jihadpoëzie. Laten we die jongens in Brussel inspireren met straatprojecten. Ze moeten kunnen dromen.

»Velen voelen zich vergeten, vervreemd van de samenleving. Ze groeien op in een wereld zonder dromen. Ik heb zoveel gezinnen bezocht die géén mooie foto’s of schilderijen aan de muren hebben hangen, géén boeken in de kast hebben liggen. Er is enkel de televisie, die via de satellietzenders de hele dag het Midden-Oosten binnenbrengt. ‘Je bent niet van hier, je hoort bij je broeders en zusters in conflictgebieden.’ Dat is de boodschap, elke dag opnieuw.»

HUMO Bestaat er überhaupt een verhaal dat sterk genoeg is om de utopie van IS te counteren?

Fraihi «We hébben dat verhaal al: onze sociale zekerheid. Hoeveel IS-vrouwen zijn teruggekomen uit Syrië om hier te bevallen? De jihad sterft aan het kraambed. Dat is uiteraard uit opportunisme, maar dát is onze narratief: onvoorwaardelijke solidariteit over de hele samenleving. Wij hebben na de Tweede Wereldoorlog al een geweldige droom gerealiseerd. Laten we dat meer in de verf zetten, in plaats van steeds te hervallen in dat giftige wij-zij-denken.»

HUMO Vlaams Belang won er de verkiezingen mee.

Fraihi «Ik begrijp Vlaams Belang-stemmers, echt waar. Mensen zijn bang. Steeds meer moslims stemmen trouwens op Vlaams Belang. Vooral de gematigde moslims, de seculieren, de vrijgevochten vrouwen – zij die de gevolgen van het ongebreidelde islamisme direct voelen. Het is de verdienste van rechts dat we de problemen nu kunnen benoemen. Toen ik dat in 2006 deed met mijn boek over de opmars van de radicale islam, was ik een afvallige.

»Maar je moet verder gaan dan problemen benoemen. Dóé er ook iets aan. Laat die jongens voelen dat ze erbij horen, dat ze kunnen dromen. En dat doet Vlaams Belang níét. Door hun identitaire discours voel je je als moslim of ‘allochtoon’ een vreemde. Je wordt vandaag voortdurend geconfronteerd met je achtergrond. Ik ben geboren en getogen in Bornem, maar ik zal nooit ‘voldoende Vlaming’ zijn. Dat doet pijn, hoor. En wanneer een deel van de bevolking geïsoleerd raakt, loert radicalisering om de hoek. Zo beland je als samenleving in een cyclus.»

HUMO Is er dan werkelijk niets waarop we kunnen klinken?

Fraihi (lacht) «Het is hoopgevend dat de islamgemeenschap zich steeds meer afzet van de radicale stemmen, dat ze vocaler geworden is de voorbije jaren. Iemand als Yasmien Naciri draagt een hoofddoek en verkondigt sterke, onderbouwde meningen. Zo’n vrouwen heb ik graag, omdat ze mensen verwarren, ook traditionele moslims. Ze doorbreken het hokjesdenken. We denken dat alle allochtonen hetzelfde zijn, dat alle moslima’s schaapjes zijn, maar dat klopt niet. De stereotypen moeten eruit. Meer van dat in 2020.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234