Johan Vande Lanotte (SP.A), burgemeester van Oostende: 'De mensen hebben zo'n angst voor de toekomst dat ze alles slikken'

Het is guur in Oostende. Windvlagen, striemende regen, gesloten restaurants en cafés. Je zou er een metafoor in kunnen zien voor de toestand van de partij van burgemeester Johan Vande Lanotte. Al 24 jaar is SP.A onbedreigd de grootste partij van Oostende, maar niets is voor altijd. ‘Men zet vandaag alles op alles om de socialisten uit de grote steden te weren.’

'Ik weet niet of de democratie gediend is met een overvloed aan nepnieuws en inhoudsloos gescheld. Dat versterkt de haat en maakt het maatschappelijke debat kapot'

De affaire rond de Gentse Ghelamco Arena en burgemeester Daniël Termont was nog niet verteerd, of in Antwerpen werd SP.A-kopstuk Tom Meeuws vakkundig gefileerd. De socialistische oppositie krijgt dezer dagen meer klappen dan ze er kan uitdelen. Johan Vande Lanotte heeft alvast een papiertje klaargelegd.

Johan Vande Lanotte «Ik heb het speciaal voor u opgezocht.»

HUMO Hadden we u gevraagd iets op te zoeken?

Vande Lanotte «Nee, maar je kunt tegenwoordig niet transparant genoeg zijn, heb ik begrepen. Dus: ik heb vorig jaar in totaal 1.872 euro uit de stadskas gespendeerd om drie keer te gaan eten, in totaal met 27 personen. Een delegatie van het consulaat van Monaco, waarmee Oostende gejumeleerd is. Een werkvergadering met de voorzitter van het stadsatelier. En tot slot een delegatie van de Internationale Wielerunie, die hier twee dagen was omdat we kandidaat zijn voor het WK wielrennen van 2021. Een gemiddelde dus van 69,33 euro per aanwezige. Zo, dat weet u ook weer.»

HUMO Dank, maar van iemand die alleen graag pannenkoeken eet, verbaast het me niet echt.

Vande Lanotte (schatert) «Juist, ik ben een culinaire analfabeet, ik smaak niet eens de helft van wat ik eet. Wie had kunnen denken dat we hier ooit verantwoording zouden moeten afleggen? Maar een politicus moet vandaag alles kunnen uitleggen.»

HUMO Legt u dit dan eens uit: Ignace Vandewalle, oud-medewerker van Jean-Marie Dedecker en auteur van het boek over de Ghelamco Arena, zei vorige week in Humo dat u aandeelhouder van Electrawinds bent, en dat u zich persoonlijk hebt verrijkt met overheidsgeld dat naar dat bedrijf is gegaan.

Vande Lanotte «Ik ben geen aandeelhouder van Electrawinds, en ik ben dat ook nooit geweest.»

HUMO U was vertegenwoordiger van Electrawinds in het Belgian Offshore Platform, en dat kon alleen als u een werknemer was, lid van de raad van bestuur of aandeelhouder. Volgens Vandewalle werkte u er niet en was u geen lid van de bestuursraad, dus moet u wel aandeelhouder geweest zijn.

Vande Lanotte «We hebben meneer Vandewalle al met een verklaring van een professor vennootschapsrecht uitgelegd dat die redenering niet klopt. Je kunt perfect vertegenwoordiger zijn in een vzw zonder één van die drie te zijn. Die voorwaarden gelden alleen voor bedrijven. Hij weet dat ook, maar het weerhoudt hem er niet van roddels te blijven herhalen. Ik heb dat hoofdstuk afgesloten. Er zijn in totaal acht onderzoeken geweest naar aanleiding van dat boek, ook van de Bijzondere Belastinginspectie, en geen enkel onderzoek heeft iets opgeleverd.»

HUMO U hebt hem aangeklaagd voor laster, en tot twee keer toe is hij vrijgesproken. De rechters vonden toch dat hij voldoende aanwijzingen had?

Vande Lanotte «Nee, ze vonden dat dergelijke aantijgingen deel uitmaken van de politieke vrije meningsuiting, en van het politieke debat. Je hoeft je beschuldigingen dan niet te bewijzen. Ik vind dat je minstens de moeite moet doen om je beschuldigingen hard te maken.»

HUMO Ghelamco en Termont, De Lijn en Tom Meeuws: er gaat geen week voorbij of een SP.A-figuur komt in een schandaalsfeer terecht. Het kartel Samen ligt inmiddels aan diggelen.

Vande Lanotte «Is het niet heel merkwaardig dat het gaat om dossiers van vier jaar oud die nu plots boven water komen? Acht maanden voor de verkiezingen wordt dat opgerakeld. Ik ben geen grote complotdenker, maar is het niet een beetje te toevallig en opmerkelijk dat dat net in die steden gebeurt waar SP.A-mensen burgemeester zijn, of de ambitie hebben om de zetelende burgemeester te vervangen?

»Over de Ghelamco Arena verschijnt de aankondiging van een boek met beweringen waar de betrokken mensen niet eens over gehoord zijn. De aankondiging verschijnt twee dagen na elkaar op de voorpagina van de grootste krant van het land. In Antwerpen wordt een discussie tussen een socialistische kopman en zijn werkgever, daterend van vier jaar geleden, misbruikt om de lijst Samen te splijten. Overigens blijkt uit die discussie vooral de trage besluitvorming van De Lijn over projecten die nuttig en nodig waren. Inhoudelijk is er geen kritiek op de projecten, die overigens door de stad zelf werden gevraagd. De kritiek gaat alleen over de werkwijze, maar de teneur in de kranten is: gesjoemel. Op die manier wordt oud nieuws dat niet relevant is, toch relevant gemaakt. Werkt dat? Misschien, dat moeten we nog zien. Maar er blijft altijd iets van hangen – mentez, mentez, il en reste toujours quelque chose. Men zet alles op alles om de socialisten uit het bestuur van de grote steden te weren. Als dat gebeurt via verkiezingen, moet je daartegen kunnen. Maar als het gebeurt met verdachtmakingen, moddercampagnes en schandalen, vind ik dat ergerlijk, los van wie het slachtoffer is.»

HUMO Niet alleen SP.A-mensen worden geviseerd, of bent u het Fornuis-filmpje met het Antwerpse schepencollege al vergeten?

Vande Lanotte «Ook dat is een probleem, het is al een hele tijd bezig. Ook onder invloed van de sociale media, waardoor leugens niet alleen aan de toog, maar in het hele land verspreid worden. Daardoor zijn de traditionele media gaan denken dat die virtuele cafétoog het land vertegenwoordigt, en ze hebben die leugens en scheldpartijen nog versterkt. Ook politici gaan daarin mee. Theo Francken heeft, waarschijnlijk zonder het zelf te weten, een extreemrechtse tweet uit Duitsland overgenomen die onterecht beweert dat 92 procent van alle misdrijven door vluchtelingen zou worden gepleegd. Er ontstaat een klimaat waarin leugens en gebral de toon van het debat zetten. Ongebreidelde vrije meningsuiting in een tijdperk van sociale media vind ik discutabel geworden, want ik weet niet of de democratie gediend is met een overvloed aan nepnieuws en inhoudsloos gescheld. Dat versterkt de haat en maakt het maatschappelijke debat kapot. Vrijheid van meningsuiting is essentieel in een democratie, maar ze heeft ook grenzen. Waar we die grenzen moeten leggen en hoe je dat gaat afdwingen, wordt een debat voor de volgende jaren.»

'CD&V en Open VLD zijn blijkbaar doodsbang van het dreigement van Bart De Wever om de regering te doen struikelen, maar ik zou het als een cadeau beschouwen'


Zot van glorie

HUMO Zelfs al bent u geen grote complotdenker, wie verdenkt u ervan SP.A te viseren?

Vande Lanotte «Ja, wie? (lacht) Er is een gerichte strategie om SP.A uit de steden weg te duwen. Je voelt het overal. Er worden overal voorgesprekken gevoerd, dat hoort erbij, en je hoort hoe de teneur is. Waar het mogelijk is, zal men ons en misschien ook Groen uit de coalities houden. De N-VA staat vandaag lokaal nog het zwakst, ze zal dus alles uit de kast halen om zich in een aantal steden van ons te ontdoen.»

HUMO In de Wetstraat hoor ik net de roddel dat de N-VA zou worden gewipt waar het kan, omdat Bart De Wever te machtig is geworden en te veel vijanden heeft gemaakt. En als dat lukt, ligt in 2019 de weg vrij voor een klassieke tripartite.

Vande Lanotte «Het klopt dat de grote liefde tussen de N-VA en CD&V aan het tanen is, ook in sommige gemeenten. Maar waar het mogelijk is, zullen de kopstukken druk uitoefenen om de regeringscoalitie ook lokaal te vormen. Zelfs al hebben ze een afkeer van de N-VA en zien ze dat die partij stilaan zot van glorie is, dan nog durven ze er voorlopig geen afstand van te nemen.»

HUMO De N-VA is ondertussen wel onaantastbaar, zoals de rel over Soedan en Theo Francken bewijst.

Vande Lanotte «Mag ik daar eerst iets inhoudelijks over zeggen? Ik ben ook bevoegd geweest voor asiel en migratie. Ik weet dus hoe moeilijk het is. Natuurlijk moeten we sommige Soedanezen kunnen uitwijzen, maar dan moeten we wel eerst goed bestudeerd hebben wie ze zijn en hoe we dat gaan doen. Een algemene uitwijzingsstop is niet wat we nodig hebben.»

HUMO Hoe zou u ze dan identificeren?

Vande Lanotte «In ieder geval niet met de geheime dienst van een staatshoofd dat, als hij morgen op Zaventem landt, gearresteerd moet worden en naar het Internationaal Strafhof in Den Haag moet worden verwezen. Je werkt niet samen met zo’n regime, punt, ook niet als andere Europese landen het wel doen.

»De vraag is ook niet of die mensen gefolterd zijn of niet. Je weet nooit met absolute zekerheid wat er met teruggestuurden zal gebeuren. Maar je moet wel zo zorgvuldig mogelijk afwegen wat er zou kunnen gebeuren. Zweden is ooit vrijgesproken door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens na een klacht over uitgewezen vluchtelingen. Het hof zei dat Zweden al het mogelijke had gedaan om dat te vermijden. Was die intentie hier ook aanwezig? Ik betwijfel het. Francken zei in de commissie dat hij daar niet toe in staat is. Dat is niet zijn schuld, want de hele regering is verantwoordelijk voor die aanpak. Ook daarom is de CD&V-kritiek hypocriet. Als je Francken iets kunt verwijten, is het zijn al te triomfantelijke stijl van communiceren. Uit misplaatst eergevoel zet hij de premier voor schut, die dan op zijn beurt moet reageren. Enfin, is dat nu de manier om beleid te voeren?»

HUMO Het werkt wel. Francken staat op nummer één in alle polls, en de N-VA had er zeshonderd nieuwe leden bij in een week tijd.

Vande Lanotte «Toen de Volksunie de regering deed vallen, steeg ze 6 procent in de peilingen, en verloor ze veertig dagen later 5 procent in de verkiezingen. Wie de regering laat vallen, zelfs over Soedan en Francken, zal dat cash betalen. Laat De Wever de regering maar doen struikelen, het zal zwaar tegenvallen, geloof me. CD&V en Open VLD zijn blijkbaar doodsbang van dat dreigement, maar ik zou het eerder als een cadeau beschouwen.»

HUMO Puur cijfermatig komen er onder Francken meer vreemdelingen ons land binnen dan onder Elio Di Rupo. Toen waren het er 125.000 per jaar, nu 134.000, een stijging van 7 procent. Toch gelooft de publieke opinie dat Francken ze allemaal eigenhandig tegenhoudt en dat Di Rupo indertijd een opengrenzenbeleid voerde.

Vande Lanotte «Dat is natuurlijk onzin. Als er meer conflicten in de wereld zijn, heb je meer vluchtelingen, wie er ook minister of staatssecretaris is. Nu die cijfers gebruiken zou even schandelijk zijn als sommige mededelingen van Francken dat zijn. Wat ik verfoeilijk vind, is dat er een negatief beeld wordt opgehangen van iedere nieuwkomer, die zogezegd alleen maar voor problemen zorgt, als hij al geen crimineel of een aanrander is. Dat is crimineel fout, want het bemoeilijkt de lokale opvang van die mensen. Het verhindert dat we hen als potentieel zien. We zullen hun werkkracht nog nodig hebben. Je moet als politicus durven te doen wat juist is. Wij hebben voor het migrantenstemrecht gekozen, terwijl we goed wisten dat het ons 4 procent van de stemmen zou kosten. Soms moet je doen wat je overtuiging is, en niet alleen wat je stemmen oplevert. Daarvoor doe je toch aan politiek?»

HUMO Tenzij je ooit, net als de N-VA, hebt meegemaakt dat je één verkozene overhoudt, en dat de rest, onder wie Bart De Wever, niet boven de kiesdrempel uit komt. Dat nooit meer, denk je dan.

Vande Lanotte «Zelfs dan. Je probeert zoveel mogelijk stemmen te krijgen, oké, maar toch niet tegen elke prijs? Toch niet door iedere nieuwkomer negatief voor te stellen? Wij hebben ervoor gekozen om heel lang mee te besturen. Volgens alle internationale studies zijn we er in België in geslaagd de groeiende ongelijkheid beter tegen te gaan dan waar ook in Europa. Door beter te herverdelen en door de sociale zekerheid sterk te houden. Dat is waarom we aan politiek doen. En mogelijk heeft ons dat kiezers gekost.»

'Mijn ideologische vermogen is bijzonder beperkt, maar dit is het enige waar ik echt in geloof: als iedereen gelijke kansen krijgt, is dat beter voor iedereen'


Factuurregering

HUMO Zou het kunnen dat de N-VA betere marxisten in huis heeft dan jullie?

Vande Lanotte (verbaasd) «Ik weet het niet, ik was in mijn jonge jaren eerder een anarchist. Toen ik destijds kabinetschef was bij Louis Tobback, kwam de toenmalige rijkswachtbaas Willy De Ridder trillend binnen met een rapport van de Staatsveiligheid, waarin stond dat ik mogelijk banden had met de Baader-Meinhofgroep (Duitse anarchistische terreurgroep in de jaren 70, red.). Waarop Louis zei: ‘Als het dat maar is’, en het rapport in de papiermand deponeerde (lacht).»

HUMO Ik bedoelde eigenlijk dat ze heel goed de Italiaanse marxist Antonio Gramsci gelezen hebben. Wie de culturele en ideologische discussie wint, verovert de macht. Niet wie de economische hefbomen heeft.

Vande Lanotte «Gramsci heeft in zijn leven wel meer in de gevangenis gezeten dan succesvolle revoluties georganiseerd, maar goed. De N-VA heeft de geesten van een derde van de Vlamingen gewonnen, dat is juist. Proficiat. Maar twee derde heeft niet op de N-VA gestemd, onder wie ondergetekende. Ik ben ondertussen wat rijper geworden, en ik herinner me nog dat de CVP ooit 40 procent had en men het over de CVP-staat had. Ook dat is verleden tijd, nee? Ook toen hebben we niet toegegeven als progressieven. Vandaag hebben we het misschien wat moeilijk, maar moeilijk gaat ook.»

HUMO Nog een voorbeeld: volgens Eurostat is de economische groei in ons land lager dan in Griekenland. We zijn bij de slechtste vier landen in Europa, maar de regering toetert trots dat ze jobs creëert, en jullie bieden geen weerwerk.

Vande Lanotte «Ik dank u dat u me de kans geeft dat nu te doen. Had deze regering qua groei van de werkgelegenheid dezelfde cijfers als de regering-Di Rupo kunnen voorleggen – 0,33 procent meer dan het gemiddelde van de eurozone – dan waren er vandaag 102.000 jobs méér in ons land. Die heeft deze regering dus verkwanseld. Omdat ze de koopkracht van de mensen en dus de consumptie heeft afgebouwd door een factuurregering te worden. Dat remt de economische groei en de jobcreatie. Ze kiezen voor een algemene lastenverlaging en niet voor een selectieve verlaging voor moeilijke doelgroepen, waardoor het geld niet doelmatig gebruikt wordt. En ten slotte omdat ze op het gebied van de inburgering fenomenaal tekortschieten. Ik heb hier in Oostende vluchtelingen die al een half jaar op een taalcursus wachten, en die ondertussen niet kunnen of mogen werken. Ik bezoek hen bijna dagelijks, en ze worden gek van frustratie. En dan maar klagen dat we zoveel vacatures niet ingevuld krijgen. Dat zijn puur ideologische keuzes, waardoor we een stuk minder van de huidige economische groei profiteren dan de rest van Europa. Deze regering heeft aan de bevolking meer inspanningen gevraagd dan de regering-Di Rupo. Dit beleid kost ons 102.000 jobs. Dat is de waarheid, ook al valt die moeilijk te communiceren, en ook al heeft men daar minder belangstelling voor.»

HUMO Je zou kunnen zeggen dat de aanslagen en het veiligheidsdebat het sociaal-economische naar de achtergrond hebben geduwd.

Vande Lanotte «Ja, en dat is niet abnormaal. Pas na de aanslagen in Zaventem is deze regering gestegen in de peilingen. Eerst was het de factuurregering die de index had overgeslagen en allerlei tarieven had verhoogd, nu is zij het die ons beschermt tegen de boze buitenwereld. Daardoor kan ze vandaag zelfs moeiteloos besparen op de sociale zekerheid, want het passeert toch. Maar ook dat is ideologie: wat je uitgeeft aan uitkeringen, komt als koopkracht terug in je economie. Maar wat je extra geeft aan mensen die al veel hebben, blijft op hun effectenrekening staan.»

HUMO De bevolking vindt die bezuinigingen in de sociale zekerheid niet al te dramatisch.

Vande Lanotte «Ik zie dagelijks tijdens mijn huisbezoeken wat het concreet betekent. Hier in Oostende heb je in sommige flatgebouwen bewoners met een zware verslavingsproblematiek. Dat zorgt in extreme gevallen voor zware en gevaarlijke overlast waar niemand iets tegen doet, tot het echt te erg wordt en er een collocatie volgt en die man of vrouw veertig dagen de psychiatrie in gaat. Daarna staat hij of zij daar terug, en begint alles van voren af aan. Waarom? Omdat er geen plaats is, en geen middelen om die mensen op te vangen en te helpen. Wat denk je dat dat met de sfeer in zo’n flatgebouw doet? Is dat dramatisch? Wel als je ernaast woont. Vroeg of laat wordt dat niet meer gepikt, daar ben ik van overtuigd.

»Het commercialiseren van de woonzorgcentra is ook niet oké. Mensen betalen daar meer dan hun pensioen voor zorg die soms ondermaats is. Vroeg of laat zal men daartegen revolteren. Maar mensen hebben zo’n angst voor de toekomst dat ze voorlopig alles slikken.»

HUMO Mijn dochters van 27 geloven me ook niet als ik zeg dat ze later hun pensioen wel zullen krijgen.

Vande Lanotte «Natuurlijk zullen ze dat krijgen, daar is hooguit een groei van 3 tot 4 procent in de uitgaven voor nodig. De afgelopen decennia zijn de uitgaven in de sociale zekerheid soms sneller gestegen. Dat hebben we ook overleefd, nee? Maar uit ideologische motieven jaagt men de mensen angst aan. Ik ben nooit een ideologische scherpslijper geweest, maar een pragmatische politicus: wat is het probleem en hoe pakken we dat het best aan? We hebben na de oorlog zonder problemen een grote sociale zekerheid én een grotere welvaart gecreëerd, waarom zou dat nu niet meer lukken?»

'De toenmalige rijkswachtbaas kwam trillend binnen met een rapport van de Staatsveiligheid: ik had mogelijk banden met de Baader-Meinhofgroep'


Leukere tijden

HUMO Nog iets waar jullie mee worstelen: het identiteitsdebat. Alles wat onze normen en waarden bedreigt, is goed voor een breed debat. Maar daarin komt SP.A amper aan bod.

Vande Lanotte «Daar ben ik niet zo pessimistisch over. 10 procent van de mensen vindt dat de vreemden het hier voor het zeggen hebben, en 10 procent vindt dat alle racisten kleinburgerlijk uitschot zijn. In die twee groepen zul je niemand met rationele argumenten kunnen overtuigen. Een burgemeester moet daar niet boven staan, nee, hij moet tússen die twee groepen staan. Hij moet ervoor zorgen dat het geroep van die twee extremen irrelevant wordt door met de overige 80 procent van de bevolking te proberen een stedelijke identiteit te creëren, en oprecht te proberen om samen leven en samen werken mogelijk te maken. Tot die 20 procent zelf vindt dat zijn positie toch niet zo prettig is, en bij de middengroep wil aansluiten.»

HUMO U denkt dus dat er een overgrote zwijgende meerderheid is die wel samen door een deur wil?

Vande Lanotte «Ik weet niet eens of het vandaag al een meerderheid is, maar je moet ze wel maken. Je moet een sociaal weefsel creëren door buurtvoorzieningen, straatbarbecues, kinderopvang en ontmoetingen te organiseren, tot de mensen het oprecht tof vinden. Dat werkt, hoor. Maar je mag elkaar niet bekogelen met argumenten, want dan versterk je de polarisering. Meer zelfs: tegenargumenten bevestigen mensen in hun denkbeelden.

»Ik vind dat je mensen moet kunnen laten investeren in stadsprojecten. Van een speelplein tot de restauratie van de Mercator, ons nautische museum: geef hun de kans daarin te investeren en bied ze een rente die iets meer is dan die op hun spaarboekje. Daarom wil ik met een stadspartij opkomen, en niet als SP.A alleen: als ik een grote groep wil samenbrengen en een positieve identiteit wil creëren voor alle Oostendenaars, dan zal het niet alleen met socialisten zijn.»

HUMO Louis Tobback, ooit uw baas, zei daar in zijn laatste interview het volgende over: ‘We zijn hier in Leuven zowat de laatsten die nog onder de naam SP.A met een eigen lijst opkomen. In de stad van onze voorzitter is er zelfs geen SP.A meer, daar maken ze de weg vrij voor een burgerpartij of zoiets.’ Vriendelijk, nee?

Vande Lanotte «Mijn respect en mijn loyauteit voor Louis zijn grenzeloos, net als zijn verdiensten. Je zult mij nooit een slecht woord over hem kunnen ontlokken, maar ik moet hem daarom nog niet gelijk geven (lacht).»

HUMO Is een burgerpartij ook geen antwoord op het gegeven dat het socialisme zijn beste tijd gehad lijkt te hebben?

Vande Lanotte «Nee, zeker niet op nationaal vlak, waar er grote ideologische verschillen zijn en de herverdeling een zeer belangrijk thema blijft. Maar op stedelijk niveau ligt dat anders. Onze stadslijst zal wel progressief zijn, maar niet exclusief voor socialisten. Steden zijn maar succesvol als ze alle talenten en mensen kunnen mobiliseren. Ik heb bovendien al gezegd dat ik geen ideoloog ben. Ideologen ontketenen oorlogen, pragmatici bouwen beschavingen. Onze stadslijst is ook geen politiek-electorale strategie, maar mijn oprechte overtuiging. We maken samen met zoveel mogelijk progressieve mensen een gemeenschappelijk stadsproject of we maken niets. Of ik daarin gelijk heb, zullen we in oktober zien.»


Stevaert-score

HUMO Nu nog een overtuiging om ook de teloorgang van het socialisme in Europa te stoppen. Eind jaren 90 haalden de socialisten in Europa gemiddeld 34 procent, vandaag nog 21 procent. De Franse PS ging van 331 naar 45 zetels, in Nederland houdt de PvdA nog 9 van de 38 zetels over.

Vande Lanotte «Er zijn leukere tijden geweest, akkoord. Maar alle klassieke partijen beleven dieptepunten, de christendemocraten zaten ooit boven de 40 procent, de liberalen rond de 25 procent. Die tijden zijn voorbij.»

HUMO Het socialisme zit ondertussen wel overal in de hoek waar de ergste klappen vallen.

Vande Lanotte «De drie klassieke partijen hebben decennialang overal in Europa en in België ruim meer dan 60 procent gehaald, vandaag raken ze niet eens aan de helft van de stemmen. Het is niet alleen een probleem van de sociaaldemocraten. Er zijn overal nieuwe politieke krachten en personen opgestaan die de verhoudingen omgekeerd hebben: de N-VA, UKIP, Geert Wilders, Jeremy Corbyn zelfs, die vandaag beter scoort in de peilingen dan premier Theresa May, Emmanuel Macron in Frankrijk. António Costa verslaat met de Partido Socialista de conservatieven in Portugal. Je kunt er geen conclusies uit trekken, tenzij de nuchtere vaststelling dat je tegenwoordig na iedere verkiezing start met één kiezer, jezelf, en dat je al de rest opnieuw moet verdienen. Want er zijn haast geen trouwe kiezers meer. Dat is wél een terecht verwijt: we zouden ons als partij vaker moeten heruitvinden, en daar huiveren we te veel voor. Ik zeg dat met schroom, want als partijvoorzitter is het me destijds ook niet gelukt.»

HUMO SP.A heeft net zijn logo veranderd, het is een begin.

Vande Lanotte (grijnst) «Cynisme is niet uw mooiste kant. We houden in maart een congres over nieuwe oplossingen voor nieuwe tijden, en er staan echt goede dingen in de ontwerpteksten. Als je bijvoorbeeld vaststelt dat kinderen alleen al door hun afkomst of hun omgeving een voorsprong of een achterstand hebben als ze aan het eerste leerjaar beginnen, en dat ze dat verschil tijdens hun hele schoolloopbaan niet weggewerkt krijgen, dan is het een goed idee om de leerplicht te vervroegen, zodat we die ongelijkheid niet blijven reproduceren. De periode tussen je geboorte en je zesde levensjaar is waarschijnlijk zelfs belangrijker dan je lagereschooltijd. Zulke voorstellen moeten we meer doen.»

HUMO Jeremy Corbyn in het Verenigd Koninkrijk en Bernie Sanders in de VS doen het goed met radicaal-linkse standpunten. In eigen land zitten de PVDA en de PTB in de lift. Moet u niet gewoon linkser worden?

Vande Lanotte «Als ik in het Verenigd Koninkrijk of in de Verenigde Staten zou wonen, waar de ongelijkheid en de armoede sterk is toegenomen, zou ik dat een goed idee vinden. Maar België is één van de minst ongelijke landen in Europa, en dat is vooral onze verdienste. Moeten we dat dan verloochenen?

»Ik geloof niet in extreemlinks, anders zou ik bij de PVDA zitten. Bovendien, onze hoogste score onder Steve Stevaert haalden we toen we, onder meer met Spirit en Bert Anciaux, niet alleen de klassieke socialisten, maar veel meer progressieven konden aanspreken.»

HUMO Zo worden jullie wel de verdedigers van het verleden, van de verworven rechten van de vastbenoemde ambtenaren. Maar wat heeft een Deliveroo-koerier die tussen twee ritten door bij McDonald’s moet gaan plassen aan jullie?

Vande Lanotte «Dat is een terechte opmerking. Daar moeten we werk van maken: nieuwe oplossingen voor nieuwe tijden. Een modern statuut voor die mensen staat op de agenda. We kunnen ons minder dan anderen permitteren het verleden als maatstaf te nemen en op onze lauweren te rusten. Je moet inderdaad drastisch vernieuwen en inspelen op de ontwikkelingen, maar dat is nog niet hetzelfde als extreemlinks worden. Het zal tijd vragen, maar dat is nu eenmaal de eb en vloed van het politieke spel. Ik kwam in 1980 bij de partij en het heeft tot 1988 geduurd voor we uit de oppositie raakten. Dat kan nu ook.»

HUMO Zeker wanneer je een voorzitter hebt die zelf zegt dat hij niet weet hoe hij in 2019 de verkiezingen moet winnen.

Vande Lanotte (grijnst) «Iedereen heeft recht op een ongelukkige uitspraak op een slechte dag. John Crombez doet het zeker niet slecht, gezien de omstandigheden. Je mag een prachtig programma en goede mensen hebben, maar als de tijd niet rijp is, lukt het niet. Volgens de Britse onderzoeker Richard Wilkinson doen meer gelijke samenlevingen het op termijn altijd beter dan andere. Dat is de sokkel waarop de sociaaldemocratie altijd zal kunnen blijven bouwen. Mijn ideologische vermogen is bijzonder beperkt, maar dit is het enige waar ik echt in geloof: als iedereen gelijke kansen krijgt, is dat beter voor iedereen. Dat is de essentie. Als we dat inhoud geven, komen de kiezers vroeg of laat wel terug.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234