null Beeld

John Williams - Augustus

‘Stoner’ was een wonder – een opgedoken parel van bijna vijftig jaar geleden verovert de wereld – maar dus geen onehitwonder. Begin dit jaar was er ‘Butcher’s Crossing’ en nu brengen de literaire goudzoekers van Uitgeverij Lebowski ook de laatste roman van John Williams in Nederlandse vertaling: ‘Augustus’, zonder meer een literaire krachttoer.

Bart Vanegeren

‘Augustus’ is een historische briefroman over het leven van de gelijknamige (eerste) Romeinse keizer, geboren als Gaius Octavius. Na de moord op zijn oom Julius Caesar verovert hij gestaag de macht, en wordt na vijftien jaar bikkelen de wereldheerser die het Romeinse Rijk een lange periode van voorspoed schenkt. ‘Augustus’ is Williams’ meest ambitieuze greep. Het keizerlijke levensverhaal wordt verteld middels een patchwork van gefingeerde brieven, memoires, senaatsdecreten en dagboeken, met een levendigheid die de lezer midden in het Oude Rome dropt. Bovendien heeft elk van de vaak historische personages een eigen stem, strooit Williams met knipogen die geestiger worden naarmate de lezer de Romeinse geschiedenis en de verbuiging van ‘rosa’ beter beheerst, en is de roman zo leep opgebouwd dat Augustus zélf pas aan het eind aan het woord komt om al het voorgaande in perspectief te plaatsen.

Het zicht op de volledige productie van John Williams toont een gestage schaalvergroting: ‘Butcher’s Crossing’ gaat over vier mannen op bizonjacht, ‘Stoner’ speelt in de cocon van een universiteitscampus, ‘Augustus’ evoceert de opbouw van een wereldrijk. En toch hebben de naïeve student, de melancholische boekenwurm en de superieure wereldheerser veel gemeen: Williams stript zijn personages tot de naakte kern van hun condition humaine en verkent telkens de kloof tussen droom en daad, hoop en werkelijkheid, verlangen en vervulling. Stoners inzicht ‘dat op lange termijn alle dingen uiteindelijk oplosten in een leegte waaraan ze niks veranderden’ echoot in Augustus’ slotbeschouwing over het besef ‘van het angstaanjagende feit dat ieder mens alleen is en op zichzelf staat, en dat hij niets anders kan zijn dan het armzalige wezen dat hij zelf is’.

‘Augustus’ is de literair meest geraffineerde verwezenlijking van Williams, maar het eerste deel van de roman – met zijn veelstemmigheid en nadruk op historische feiten – is hoogdrempelig genoeg om de bestsellerlezer te doen knarsetanden en de roman van een plaatsje in het lijstje met de vaakst onuitgelezen gebleven meesterwerken te verzekeren. Williams’ publiekslieveling zal altijd wel ‘Stoner’ blijven, ’t is immers makkelijker om je te identificeren met de moed der wanhoop en de lijdzame aanvaarding van een Elckerlyc met een nobody’s life. Mijn favoriet is, vandaag, ‘Butcher’s Crossing’, de existentialistische western waarin het noodlot sneller schiet dan zijn schaduw en Williams’ uitgepuurde taalpracht het heftigst mokert. Maar dat kan morgen anders zijn, zoveel heb ik wel onthouden van John Williams’ drievoudige ode aan de al te menselijke veranderlijkheid.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234