John Williams - Butcher's Crossing

‘Stoner’ is traag, zwaar en meeslepend als het gelijknamige rockgenre. De herontdekte roman van de twintig jaar geleden overleden John Williams begon in september 2012 in het Nederlands aan een veroveringstocht die nog altijd niet ten einde is. Nu de teller op tweehonderdduizend verkochte exemplaren en ongeveer evenveel vermeldingen in eindejaarslijstjes staat, komen de literaire goudzoekers van uitgeverij Lebowski met een tweede vertaling: ‘Butcher’s Crossing’, uit 1960.

De setting herinnert in niets aan het vijf jaar later geschreven ‘Stoner’: ‘Butcher’s Crossing’ speelt anno 1870 in het Wilde Westen, natuurlijke habitat van goed, slecht en lelijk. De roman is genoemd naar een pril dorp in de weidse prairie van Kansas, dat een glorierijke toekomst in de steigers heeft staan zolang de vrije markt de bubbel van de handel in bizonhuiden blijft oppompen. De jonge twintiger Will Andrews, even groen achter de oren als van gedachten, wil de boekenwijsheid van Harvard ruilen voor levenslessen uit de natuur. Hij sluit zich aan bij een drietal westwaarts trekkende avonturiers, op bizonjacht in de uitlopers van de Rocky Mountains in Colorado.

Onderweg brengt Will ijverig de lessen van Ralph Waldo Emerson, kompaan van Henry David Thoreau, in praktijk: ‘Ik word een doorzichtige oogbal.’ De natuurtocht als lsd-trip, met alle verhevigde zintuiglijkheid van dien. Will hoort in het bos op een bergflank ‘een zacht bonzen van een reusachtig hart’, laboreert aan ‘het gevoel dat hij samenviel met het land en geen eigenheid of vorm had’ en doorgrondt werkelijk alles, ‘zijn eigen verborgen natuur incluis’. Maar de vrije natuur is een lastig lief; wispelturig als een roofdier, veranderlijk als eb en vloed, grillig als de seizoenen. En dus wordt zacht gaandeweg steeds ruwer – van gelaatsuitdrukkingen tot omgangsvormen – en neemt de eelt op handen en zielen gestaag toe.

Tijdens het doden en villen van zijn eerste bizon voelt Will ‘de vernietiging van iets wat in hem zat’. Met die bizon sterft ook de onschuld, ongetwijfeld, van de jongen die man wordt, maar tegelijk ervaart hij een ongrijpbare verandering in zijn zelfbeeld. Die doet onderhuids zijn destructieve werk tijdens de maanden aanslepende expeditie, waardoor Will na afloop van de niet geheel volgens plan verlopen bizonqueeste een fluïde en unheimliche leegte rest. ’t Is diezelfde leegte die William Stoner vijf jaar later tot de vaststelling zou dwingen ‘dat op lange termijn alle dingen, zelfs het inzicht dat hem dit deed inzien, vergeefs en onbetekenend waren, en uiteindelijk oplosten in een leegte waaraan ze niks veranderden’. Maar Williams’ existentialisme, flirtend met nihilisme, mokert in ‘Stoner’ met zijn diepmenselijke lijdzaamheid minder ongenadig dan in het krachtige ‘Butcher’s Crossing’, een existentialistische western waarin vooral het noodlot sneller schiet dan zijn schaduw. In de verte weerklinkt het weemoedigste van Ennio Morricone.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234