null Beeld

Jonathan Safran Foer - Hier ben ik

Elf jaar: zo lang was het wachten op de derde roman van Jonathan Safran Foer, het wonderkind van de Amerikaanse literatuur. Op je 25ste debuteren met een geniale roman doe je natuurlijk niet ongestraft. De verwachtingen waren ondertussen zo hoog als de Klaagmuur in Jeruzalem. Maar Foerfanaten kunnen opgelucht ademhalen, want ‘Hier ben ik’ stelt niet teleur.

mke

Foers derde verkent weliswaar geen nieuwe thema’s. De auteur heeft het – opnieuw – over zijn Joodse wortels, en de vloek en zegen die het gezinsleven is. Speerpunt van ‘Hier ben ik’ is een ongelukkig Joods-Amerikaans gezin, waarbij Foer zijn licht vooral laat schijnen op de vaderfiguur Jacob, die het Joodse geloof in de dubbele ontkenning belijdt: hij gelooft nooit niet. Jacobs hele leven verloopt eigenlijk in de dubbele ontkenning. Hij is diep ongelukkig, maar te laf om een affaire te beginnen, en houdt het dus bij enkele geile sms’jes naar een collega.

Waar al dat gezinsongeluk vandaan komt, beschrijft Foer zo geweldig goed dat we ons afvragen of de schrijver zelf in gezinstherapie zit. De leden van het gezin Bloch zitten elkaar constant op de lip, maar zijn uiteindelijk gaan zwijgen over wat echt telt, ‘niet omdat ze elkaar hun woorden opzettelijk onthielden, maar doordat de pijpleiding tussen hen te verstopt zat met verkeerde woorden, misverstanden en kleinzielige wraakoefeningetjes voor zoveel moed’.

Maar Foer wil meer, véél meer, dan de zoveelste familieroman schrijven. Meer dan ooit lijkt hij erop gebrand het Joodse vraagstuk te fileren, te analyseren, te doorgronden – en de briljante manier waarop hij dat doet, herinnert de lezer eraan waarom we indertijd allemaal zo massaal voor hem door de knieën gingen. Hij bekijkt het Joodse vraagstuk door de ogen van verschillende generaties: de stamvader Isaac die naar Amerika vluchtte, de grootvader Irv die al wat niet-Joods is wantrouwt, de vader Jacob die worstelt met zijn Joodse identiteit, en zoon Sam, die zijn nakende bar mitswa met lede ogen aanziet. Halverwege zijn dikke boek giet Foer nog wat olie op het vuur, met een nieuw Joods vraagstuk: de schier totale verwoesting van Israël, het beloofde land voor Joden overal ter wereld.

Foer is dus goed op dreef in ‘Hier ben ik’ en toch: wie zich door de meer dan 600 pagina’s van zijn roman ploegt, kan na een tijdje last krijgen van emotionele indigestie. Durfde Foer na tien jaar niet meer beknopt uit de hoek te komen? De auteur heeft het zelf ergens over de Joodse nood om alles te verklaren: ‘Het verklarende materiaal verplettert alles wat het probeert te verklaren. Zo Joods.’ Ter verduidelijking: Foer wijdt in zijn boek zeven – zéven – pagina’s aan een verklaring van meubelgigant Ikea. ‘Zo Joods’, zou hij vast zelf zeggen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234