Joost De Vries, De Gouden Boekenuil, 2014, De RepubliekBeeld Thomas Sweertvaegher

Boek★★★★☆

Joost De Vries - ‘Rustig aan, tijger’: Een zweem van tijdloosheid

Joost de Vries zou aan een Grote Nieuwe Roman bezig geweest zijn toen hij, aldus zijn uitgever, ‘merkte dat wat hij te zeggen had, eigenlijk veel beter in het kort kon’. En dus komt de Nederlandse schrijver, die in 2014 met zijn roman ‘De republiek’ de Gouden Boekenuil won, nu met zijn eerste verhalenbundel, ‘Rustig aan, tijger’.

Een auteur met in zijn bibliografie drie bejubelde romans, een essayboek en een 164 pagina’s tellend pleidooi voor meer echte pretentie zet zich niet aan een verhalenbundel om het schrijversvak te leren. De verhalen in De Vries’ tweede boek bij uitgeverij Das Mag zijn dan ook geen aftastende vingeroefeningen, maar slim in elkaar hakende kortverhalen van een schrijver die iets te vertellen heeft en dat het liefst met verhalende fictie doet.

Hoewel er door enkele pagina’s van ‘Rustig aan, tijger’ een personage sluipt dat Joost heet – en dat net als de auteur bij zijn deelname aan de Nederlandse versie van ‘De slimste mens’ even vergat wie de Rotterdamse zanger Gerard Cox ook alweer was – bezondigt De Vries zich niet aan het soort autobiografisch schrijven waar veel van zijn generatiegenoten zo gretig in grossieren. De 37-jarige Amsterdammer is één van de weinige hippe hedendaagse schrijvers die erin slagen om iets wezenlijks te vertellen over onze tijd, zonder daarvoor terug te vallen op de vandaag zo populaire mengvorm van memoireschrijverij, fictie en essayistiek. De Vries verzint.

De door millennials, boomers en sociale netwerkers bevolkte vertellingen in ‘Rustig aan, tijger’ zijn geen episodes uit het zoveelste levensverhaal van een jonge grootstedeling die een boek probeert te schrijven, maar vindingrijke verhalen die onderzoeken wat het betekent om te leven en lief te hebben in tijden waarin ‘je echte biologische ik aanvoelt als de geest van je online ik’. De personages komen in Overveen, Riga of Abu Dhabi terecht, en hun carrières, affaires, huwelijken en begrafenissen spelen zich zowel in het hier en nu als in de nabije toekomst af. Joost de Vries zou Joost de Vries niet zijn als hij zijn vertellers daarbij nooit even met een slimmig stukje metacommentaar uit het verhaal zou laten stappen, maar de literaire listen zijn meer dan postmoderne spielerei en ze staan de vertelkracht, het leesplezier en de emotionaliteit nooit in de weg. De schrijver etaleert graag zijn kennis en intellect, maar gebruikt ze niet om er zijn verantwoordelijkheid als verteller mee te ontlopen. De onbeschaamde intellectueel mikt op brein én buik en spant zijn met Instagramposts, klimaatuitdagingen en hikikomori-kloosters geweven vertelstof op klassieke kaders als onbeantwoorde liefde en in de kiem gesmoorde ambitie. Het geeft de volstrekt eigentijdse bundel meteen een zweem van tijdloosheid.

Joost de Vries drenkt een verhaal als ‘Creatief schrijven’ in melancholie, en kleurt ook andere met variërende gradaties van weemoed en verlangen, maar de goocheme dertiger verplaatst zich net iets makkelijker in de geest van een andere goocheme dertiger dan in die van een door kanker verteerde lesbische reclamemaakster. Niet elke pagina uit ‘Rustig aan, tijger’ komt even hard binnen, maar dankzij de subtiele samenhang tussen de verhalen – sommige personages en titeltijgers springen weleens van het ene vertelsel in het andere – is het geheel meer dan de som der delen. Op die manier bewijst De Vries, zelfs met een bundel waarin niet elk verhaal op dezelfde manier weet te overtuigen, opnieuw dat hij één van de opwindendste schrijvers van zijn generatie is. Bovendien begint het erop te lijken dat hij een echte oeuvreschrijver wordt, en daar hoeft niemand rouwig om te zijn. Nu maar hopen dat hij zich snel weer aan die Grote Nieuwe Roman zet.

Joost de Vries - rustig aan, tijgerBeeld Das Mag
Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234