Joris Luyendijk, journalist in het financiële hart van Londen

Joris Luyendijk streeft naar bescheidenheid. Als ex-correspondent in het Midden-Oosten schreef hij een kritisch boek over buitenlandjournalistiek, ‘Het zijn net mensen’, en verkocht er meer dan tweehonderdduizend exemplaren van.


Enkele quotes van Joris Luyendijk:


Luyendijk «Alleen door hier rond te lopen ben ik gaan beseffen dat de City echt een supermultinationale omgeving is. Op een hoop van die desks zit nog één Engelsman. Representatiever is iemand die half Indiaas, half Zuid-Afrikaans is, getrouwd is met een Française, en kinderen heeft die drie talen spreken en via de sociale media met hun peers over de hele wereld in contact zijn en overal kunnen gaan studeren. Het zijn mensen die in Spaceship Finance wonen, en die toevallig even in Londen geland zijn.
»Ze hebben dus ook niks met de Britse natiestaat hier, en dat is een element dat in discussies over de crisis te weinig wordt belicht. Als er vanuit de Britse natie een oproep komt: ‘Hé, we hebben jullie sector als geheel gered met een hoop belastinggeld. Het is niet eerlijk dat wij dat moeten opbrengen!’, dan denken die mensen van de City: ‘Wat hebben wij daarmee te maken?’ Het electoraat, de politieke regelgeving is nog nationaal, maar de financiële sector zelf is compleet geglobaliseerd.
»Banken kunnen vertrekken, en de mensen die ervoor werken evengoed. En dat betekent dat die banken landen tegen elkaar uit kunnen spelen. Van Pakistan hoor je weleens beweren dat het niet een land met een leger is, maar een leger met een land. Zo zou je ook kunnen zeggen dat het Verenigd Koninkrijk niet een land met een bank is, maar een aantal banken met een land: zo krachtig weegt de lobby van de City op de politiek, die ook wel weet dat ze gegijzeld wordt.»


HUMO De bankwereld ligt dan ook constant onder vuur. Allicht is het een klein aantal mensen dat voor excessen gezorgd heeft. Waarom komen er van al die anderen die er collateral damage van ondervinden nauwelijks klokkenluiders naar voren?
Luyendijk «Dat heb ik me ook al afgevraagd.
»Om te beginnen zijn ze overbetaald. Een hoop mensen doet werk waarvoor ze in andere sectoren dertig procent minder betaald zouden krijgen. Velen kúnnen trouwens niet naar een andere sector, omdat ze een heel specifieke taak hebben in een kleine niche - ook dat speelt mee. En het staat in hun contract dat ze niet mogen praten, en daar kunnen ze zich maar beter aan houden, want behalve overbetaald zijn ze ook onderbeschermd: iemand ontslaan is erg makkelijk.
»Je hebt er keiharde ontslagrondes. Wie zwanger is of ziek, gaat er het eerst uit. Dikwijls vallen de ontslagen aan het eind van het jaar, net voor de bonussen worden uitbetaald: dan valt er meer te verdelen onder wie overblijft.»
»Als de rechtszekerheid van de werknemers zo beperkt is, is dat trouwens aan Labour te wijten: op instigatie van de City hebben zij dat bij de Europese Unie bedongen. In feite is Labour een liberale partij met een wat vriendelijke gezicht. Ze hebben ook nauwelijks de Occupy-beweging gesteund.»


Luyendijk «Ik vind de Occupy-beweging wel interessant. Hoe ze zonder leiders proberen te opereren, de ruimte voor zich claimen. Er zitten goeie mensen bij, zeker in New York. Minder in Londen, wel, en in Amsterdam maakt de beweging al helemaal geen indruk. Qua impact hier valt me wel op hoe weinig van die ‘99 procent’ die ze zeggen te vertegenwoordigen tot nu toe naar hen toegekomen zijn om te zeggen: ‘Dank je wel. We zijn het met je eens.’ De mensen die ze aan het redden zijn, lijken dat niet door te hebben...
»Engeland is dan ook een vreselijk rechts land, hoor. Ook in de media. De kranten zijn allemaal rabiaat rechts - op de Daily Mirror na, die dom links is; en The Guardian, sociaal-democratisch links, maar die is in print heel klein.»


Luyendijk «We hebben dertig jaar geld geleend, dat geld hebben we uitgegeven, en dat noemden we economische groei. Dat is nu voorbij, en we beseffen dat we minder rijk zijn dan we dachten. Om te beginnen was het geleend geld, maar nu moeten we het ook nog eens terugbetalen: we zijn dus helemáál niet zo rijk als we dachten. Maar welke politicus wil dat verhaal brengen?
»Dan valt toch het scenario wel te voorzien dat íémand de schuld hiervan zal krijgen. In dat opzicht zou ik een alarmbelletje willen luiden: er gaat vast weer antisemitisme komen. Dat kan ik me heel goed voorstellen: ‘De Joodse bankiers hebben ons geld weggemaakt!’ Als je in de reacties op de Guardian-site elke ‘bankier’ vervangt door een ‘Jood’, dan zie je de stereotypen zo weer allemaal bij elkaar staan: ontwortelde, cynische lui die eropuit zijn ons uit te buiten, te vernietigen.
»Als mensen echt gaan ontdekken dat ze dertig, veertig jaar lang gewerkt hebben voor een pensioen dat er niet meer is, dat hun huis niet zo veel waard is als ze in volle huizenboom geloofd hebben, denk je dat ze zich dan vragen zullen stellen bij hun eigen gedrag? Nee, ik loop hier nu al bijna veertig jaar rond op aarde, en ik weet dat ze liever zullen roepen dat een ander het heeft gedaan. Iemand zal de schuld krijgen.»

Naar de Joris Luyendijk Banking Blog op de website van The Guardian »

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234