null Beeld

Juli Zeh - Corpus Delicti

'Een goede gezondheid is het allerbelangrijkste': het is een zinnetje dat u - het schijnt bij een nieuw jaar te horen - de komende dagen ongetwijfeld nog vaak zult horen. Tot voor kort waren we het daar volmondig mee eens geweest, maar nu we 'Corpus delicti', de nieuwe roman van de Duitse Juli Zeh, gelezen hebben, plaatsen we daar voortaan een knoert van een vraagteken bij.

'Corpus delicti' speelt zich af in 2057: de wetenschap is er eindelijk in geslaagd om de samenleving zo goed als ziektevrij te maken. Utopia? Vergeet het: samen met de kleenexen werd ook de spontane levensvreugde in de vuilnisemmer gemikt. De overheid kent namelijk geen genade voor al wie zijn eigen gezondheid toch nog in gevaar brengt en zo van de ziekenkas dreigt te profiteren. Wandelen in het bos is taboe: té veel bacteriën in het struikgewas. Koffie, alcohol en tabak zijn verboden, en wie er toch heimelijk van geniet wordt even zwaar gestraft als wie een bank overvalt. Het regime verbiedt zelfs relaties met iemand die niet over hetzelfde immuniteitssysteem beschikt. 'Dadelijk zal Kramer Mia kussen, zoals gebruikelijk was in films waarin mensen nog niets wisten over de besmetting van de mondflora.' De liefde wordt in goede banen geleid door een centraal bureau: 'De grootste hoerenmadam ter wereld. De corrupte bewaakster van de poort naar het paradijs.'

Het zijn bepaald grote schoenen die Zeh hier tracht te vullen, en de maat 43 van taalgenoot Franz Kafka is veruit het prominentst aanwezig: als de biologe Mia Holl wordt aangeklaagd voor onder meer 'de ondermijning van de staatsveiligheid', viert de bureaucratische absurditeit hoogtij. De ondertitel 'Een proces' staat daar niet zomaar. En dankzij het precieus beargumenteerde discours over, yep, schuld en boete zijn ook de Russen nooit ver weg. Het zijn slágschepen van schoenen, maar ze vallen Zeh niet van de voeten.

Ze weet één en ander bovendien zo beklemmend te beschrijven - met een stijl die, toepasselijk, clean en klinisch blijft - dat je na al dertig pagina's de neiging moet onderdrukken om van de weeromstuit een pakje Groene Michel door je longen te jagen en de chihuahua van de buren een tong te draaien, gewoon om af te kicken van zoveel gezondheidsterreur. Maar het wordt pas écht akelig als de schrijfster onze eigen maatschappij quasi achteloos in het verhaal laat doorschemeren. De uitholling van de vierde macht, machtsmisbruik en onverdraagzaamheid allerhande: 217 pagina's lang drukt ze haar scherpe pen genadeloos in de wonde.

Bij momenten weet je niet of je een roman dan wel een pamflet in handen hebt, maar so what? Wie Orwells '1984' ondertussen toch écht wel een tikje achterhaald vond, heeft er meteen een update bij.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234