null Beeld

Kan boeddhisme de wereld redden?

Eén op de vier Belgen krijgt vroeg of laat af te rekenen met ernstige psychische problemen. Voor u naar de apotheek rent voor een dosis Xanax: probeer het eerst even met een rolmatje.

'Na één keer mediteren vond mijn vrouw mij al een betere echtgenoot. Voor even toch'

Robert Wright «Er bestaan in het westen nogal wat misvattingen over het boeddhisme. De eerste is dat alle boeddhisten mediteren. Dat doen de meesten helemaal niet, zelfs de monniken in Azië niet. De tweede is dat boeddhisme een soort atheïstische levensbeschouwing is. Maar het boeddhisme kent net als alle andere religies diverse stromingen, en sommige daarvan aanbidden ook goden.»

HUMO U pleit vurig voor de westerse variant van het boeddhisme.

Wright «Precies. Het westerse boeddhisme legt meer de nadruk op meditatie in plaats van op het bovennatuurlijke. Ik probeer het zo wetenschappelijk mogelijk te houden. Ik hou me niet bezig met de vraag of reïncarnatie bestaat, want dat kúnnen we niet weten. Veel liever bekijk ik het boeddhisme door de bril van de moderne filosofie en psychologie. Het gaat over hoe de menselijke geest in elkaar zit.»

HUMO U hebt de wetenschap aan uw zijde. Uit een Harvard-studie blijkt dat het hersenvolume al na enkele weken meditatie toeneemt. Men omschreef het als ‘lichaamsbeweging voor de hersenen’.

Wright «Je kan het puur wetenschappelijk onderbouwen, maar ook gevoelsmatig. Meditatie kan mensen gelukkiger maken en bovendien is dat geluk echt iets waard. Het zuivert je blik op de wereld. Door iedereen op een heldere manier naar zichzelf en anderen te laten kijken, kunnen we veel problemen oplossen. Mensen zullen elkaar beter behandelen. Dat zag ik ook bij mezelf gebeuren.

»Ik had al eens geprobeerd om te mediteren, maar daar kwam nooit veel van terecht. In 2003 raadde een vriend me aan om me in te schrijven voor een zeven dagen durende retraite op het platteland in Massachusetts. Een openbaring! Toen ik terugkwam, was ik een geweldig persoon… Nou ja, voor even toch (lacht). Mijn vrouw vond me alleszins een zachtere en attentere echtgenoot. Ik ging beter om met anderen. Maar goed, zo’n weekje mediteren heeft geen blijvend effect. Daarom is het belangrijk om er een dagelijkse gewoonte van te maken.»

HUMO U wil eenentwintigste-eeuwse problemen het hoofd bieden met duizenden jaren oude technieken. Is de wereld niet te veel veranderd?

Wright «Veel van onze huidige problemen zijn au fond dezelfde als vroeger: genot is kortstondig en plezier vervliegt snel. Zulke problemen ervaart de mens al sinds hij als jager-verzamelaar over de aarde zwierf. Daarom zijn we voortdurend op zoek naar nieuwe prikkels die ons gelukkig maken. De mens moet blijvend doelen najagen, zoals eten of er aantrekkelijk uitzien voor het andere geslacht. Na het bereiken van een doel, belonen we onszelf in de vorm van dopamine, maar dat genot mag ook niet te lang duren want anders komen we niet meer uit onze zetel.

»Onze moderne omgeving heeft die klassieke problemen wel enorm verscherpt. Denk maar aan alle zaken die zijn uitgevonden om ons genot te verschaffen en zelfs verslaafd te maken: junkfood, Facebook, tabak...»

HUMO Nooit eerder in de geschiedenis werd ons brein zo onophoudelijk lastig gevallen door allerlei prikkels die om onze aandacht smeken

Wright «De technologische evolutie gaat steeds sneller en veel technieken zijn expliciet ontworpen om onze hersenen te manipuleren, om dingen te doen die niet noodzakelijk in ons voordeel zijn, maar wel in dat van het bedrijf dat de technologie heeft uitgevonden. Ik maak me daar zorgen over.

»Waarom is fakenieuws zo populair? Je ziet een tweet voorbijkomen die je wereldbeeld bevestigt – in mijn geval is dat bijvoorbeeld een negatief artikel over Donald Trump. Dat vind ik fijn, want ik hou niet van Trump. Ik ben dan geneigd om dat artikel te delen met mijn vrienden, zonder vooraf te checken of die informatie wel juist is. Dat gejaag op kortstondig genot kan op grote schaal voor maatschappelijke problemen zorgen. Mindfulness en meditatie kunnen helpen om de controle te bewaren. Na een tijdje word je je heel erg bewust van je eigen gevoelens en gedachten en bijgevolg kan je ook leren om die te sturen.»

HUMO We zijn experts in het om de tuin leiden van onszelf.

Wright «Natuurlijke selectie heeft het brein niet ontworpen om helder te zien. Zo overschatten we bijvoorbeeld de snelheid van objecten die op ons afkomen. Logisch: het is beter om iets te vroeg dan iets te laat een stap opzij te zetten. Natuurlijke selectie is niet noodzakelijk op zoek naar de waarheid, het wil vooral de overlevingskansen van het individu verhogen. Ons brein is bovendien niet ontworpen om de hele tijd gelukkig te zijn. De reden waarom we niet gelukkig zijn, waarom we lijden en waarom we anderen doen lijden, is omdat we de wereld niet altijd helder zien. Bijgevolg heb je een instrument nodig om de ruis te filteren. Dat is meditatie.»

HUMO Een vaak gehoord mantra in meditatie is: ‘Gedachten zijn als wolken, je kiest er zelf voor of je ze wil laten passeren of niet.’ Maar wat heeft een alleenstaande moeder met drie kinderen, twee leningen en een deadline daar aan?

Wright «Ik besef dat het niet eenvoudig is om van mediteren een dagelijkse gewoonte te maken. Ik spreek uit ervaring: zelfs wanneer je de techniek na lang oefenen onder de knie krijgt, is het nog moeilijk om het vol te houden. Maar toch, als ik erin slaag om ’s ochtends een half uur te mediteren, dan voel ik me doorheen de dag gewoon beter. Het is efficiënte zelfhulp. Als het écht de wereld kan redden, dan mogen we tenminste blij zijn dat we het op eigen houtje kunnen aanleren.»

HUMO Meditatie schrikt ook veel mensen af. Het zweverige taalgebruik alleen al: ‘We ondernemen nu de horizontale zoekbeweging naar het zelfloze zelf.’

Wright (lacht) «Het is inderdaad een hele uitdaging om mensen die eerste hindernissen te laten overwinnen. Gelukkig zijn er intussen tal van gebruiksvriendelijke apps, zoals Buddhify, Headspace of Mindwave. Je moet vooral op zoek gaan naar de manier die voor jou het beste werkt. Omdat ik van nature heel snel afgeleid ben en niet het karakter heb om het op eigen houtje te leren, moest ik me een week op het platteland afzonderen. Maar kijk, de resultaten waren zo verbluffend dat ik me sindsdien als een evangelist gedraag. Tegen iedereen zeg ik hetzelfde: probeer het, en je zal voelen dat het werkelijk iets voor jou kan betekenen!»

undefined

null Beeld

undefined

undefined

undefined

undefined

undefined

‘Waarom boeddhisme werkt’, Robert Wright, Prometheus

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234