'Kijken in de ziel: wetenschappers': als je snel resultaat wilt zien, is de wetenschap geen goede keuze.

Terwijl het hier ’s zomers zoeken is naar twee zinnige woorden na elkaar op de televisie, weten onze Noorderburen wel beter: ’t is niet omdat de temperatuur stijgt, dat daarom het niveau plots als een pudding ineen moet zakken. Zie bijvoorbeeld ‘Zomergasten’ – of ook ‘Kijken in de ziel’, het aardige interviewprogramma dat vanavond aan zijn tiende seizoen toe is. Coen Verbraak sprak in het verleden al met psychiaters, voetbaltrainers, politici en rechters, en vraagt deze keer twaalf wetenschappers de labjassen van het lijf.

'Coen Verbraak: 'De wetenschap is een enorm competitieve wereld.'

Coen Verbraak «Het aardige aan de wetenschap vind ik hoe ze overal in het dagelijks leven opduikt, terwijl we ons daar nauwelijks bewust van zijn. Ik bel jou nu bijvoorbeeld met mijn gsm. Zo’n mobieltje alleen al bevat meer dan 2.000 wetenschappelijke patenten aan technologie!

»Al heb ik tijdens deze reeks ook minder mooie kanten ontdekt. Tevoren zag ik wetenschappers als nobele geesten die namens de mensheid werken aan de grenzen van het weten. Maar met die nobele inborst blijkt het toch wat tegen te vallen. De wetenschap is een enorm competitieve wereld en de druk op de onderzoekers is torenhoog. Ze moeten voortdurend vechten om geld binnen te halen. Niet helemaal verwonderlijk dus dat sommigen hun toevlucht nemen tot frauduleuze praktijken. In 2011 hadden we in Nederland de zaak-Diederik Stapel. Stapel was een befaamde hoogleraar sociale psychologie wiens onderzoeksresultaten over de hele wereld werden geciteerd. Tot aan het licht kwam dat hij jarenlang zijn data had vervalst. Maar goed, de twaalf mensen die ik voor ‘Kijken in de ziel’ heb gesproken, zijn gelukkig zuiver op de graat.»

HUMO En erg divers: ik kan me voorstellen dat u met een historicus een heel ander gesprek voert dan met pakweg een bioloog of een econoom.

Verbraak «Dat klopt, en toch hebben ze ook veel gemeen met elkaar. Elk van mijn gasten vertoonde een ongelooflijk doorzettings- en incasseringsvermogen. Het kan soms jaren duren eer je onderzoek in een wetenschappelijk tijdschrift wordt gepubliceerd. Als je snel resultaat wilt zien, is de wetenschap dus geen goede keuze. Een wetenschapper heeft ook een bovengemiddelde opmerkingsgave. Het bekendste voorbeeld is Alexander Fleming, die de penicilline uitvond omdat hij toevallig opmerkte hoe een schimmel die in zijn laboratorium aan het groeien was, bacteriën uitschakelde. De meeste mensen zouden gewoon denken: weg met die troep (lacht).»

HUMO Van wetenschappers wordt weleens gezegd dat ze wereldvreemd zijn. Hebt u daar iets van gemerkt?

Verbraak «Tja, sommige onderzoekers houden zich schuil in de ivoren toren van de wetenschap en komen zelden hun laboratorium uit, maar dat geldt heus niet voor iedereen. De twaalf wetenschappers in ‘Kijken in de ziel’ zijn stuk voor stuk gewend om hun werk op een bevattelijke manier uit te leggen. Robbert Dijkgraaf, bijvoorbeeld, is hoofd van het Princeton-instituut in de Verenigde Staten en één van de meest vooraanstaande wetenschappers van Nederland. En toch praat hij op een heel toegankelijke manier over zijn wetenschappelijk vakgebied.»

HUMO Onder journalisten: was het niet hard werken, al die verschillende wetenschapstakken bestuderen?

Verbraak «Deze ‘Kijken in de ziel’-reeks vereiste inderdaad de meest intensieve voorbereiding tot nu toe. De ene keer praatte ik met een econoom, dan weer met een bioloog, dan met een wiskundige... Al moet je er ook vrede mee nemen dat je als interviewer de leek bent in het gesprek. Je kunt de essentie van de wiskunde simpelweg niet één-twee-drie doorgronden. Zeker als je, zoals ik, dat vak al in het vierde middelbaar hebt laten vallen (lacht).»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234