Kinderen van de collaboratie: 'Vlaanderen heeft de Holocaust lang onder de mat geveegd'

In de laatste reguliere aflevering snijdt het uitstekende ‘Kinderen van de collaboratie’ het heikelste thema aan: de Holocaust. Hoe kijken de kinderen aan tegen dat gruwelijke verleden? Nemen ze hun ouders iets kwalijk, of gaan ze ervan uit dat ze het nicht gewusst haben?

Geert Clerbout (eindredacteur) «Het was zeker de indringendste aflevering om te maken. We wisten vooraf dat het slot rond erfschuld zou draaien: hoe ga je om met de wetenschap dat je ouders met het naziregime hebben samengewerkt? Gaandeweg is dat thema alsmaar belangrijker geworden, omdat we uit onze gesprekken met experts geleerd hebben dat Vlaanderen de Holocaust lang onder de mat heeft geveegd. Dat er na de Tweede Wereldoorlog niet over werd gesproken in de gezinnen van collaborateurs, valt nog te begrijpen, maar ook daarbuiten was het tot ver in de jaren 80 geen thema. Vooral omdat de sfeer in Vlaanderen zo gepolariseerd was door de collaboratie en de repressie. Een kantelpunt was de uitzending van de miniserie ‘Holocaust’ in 1978, met Meryl Streep in de hoofdrol: daar hebben bijna twee miljoen mensen naar gekeken, een gigantisch cijfer. Daarna heeft ‘Panorama’ een documentaire gemaakt over de Jodenvervolging in België, en vanaf toen is het echt beginnen doordringen.

»In deze aflevering tonen we ook hoe Vlaanderen na WO II met het onderwerp is omgegaan, maar dan door de ogen van die kinderen. En allemaal zeggen ze: ‘Wij wisten daar niets van, er is thuis nooit over gesproken.’ Pas als ze op school over de Holocaust hoorden, of alleen gingen wonen en buiten die cocon kwamen, begon het thema bij hen te leven. Slechts één iemand heeft zijn vader – een SS’er tijdens de oorlog – de vraag gesteld of hij ervan wist. En die zei: ‘Pas toen ik in de gevangenis zat, heb ik ervan gehoord.’ Dat vond die persoon heel moeilijk om te geloven en te aanvaarden.»

HUMO Opmerkelijk: het is de enige aflevering die het label ‘16+’ heeft gekregen. Wegens de beelden uit de concentratiekampen?

Clerbout «Dat is één reden: je kunt dat thema niet aan bod laten komen zonder het ook aanschouwelijk te maken met die gruwelijke beelden na de bevrijding van de kampen. Maar er worden in de aflevering ook erg antisemitische uitspraken gedaan, door mensen die opgegroeid zijn in een omgeving waarin dat soort ideeën heel normaal was. Sommigen zetten zelfs vraagtekens bij de Holocaust. Dat soort uitspraken kun je niet zonder omkadering op tv laten horen.»

HUMO In de zevende aflevering discussiëren experts over hoe ons beeld over WO II is gevormd.

Clerbout «De getuigen in de reeks hebben indringende gesprekken opgeleverd, maar we voelden aan dat zo’n algemene aflevering een goede aanvulling zou zijn. Hoe komt het dat er nog steeds straten vernoemd zijn naar Cyriel Verschaeve? Waarom konden politici in de jaren 70 een krans leggen op het graf van Staf De Clercq zonder dat daar een haan naar kraaide? Hoe is het mogelijk dat de Dossinkazerne, vanwaaruit meer dan 25.000 mensen gedeporteerd zijn, in de jaren 80 omgebouwd kon worden tot een complex met luxeappartementen? Waarom kon iemand als Jan Peumans nog in 2009 (in een interview met Humo, red.) het verzet ‘puur straatkrapuul’ noemen en daarmee wegkomen? Genoeg materiaal dus, en ik kan je nu al zeggen: wat de experts in die laatste aflevering vertellen, zal stof doen opwaaien.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234