null Beeld

Klaus Van Isacker, producer van 'Terug naar eigen land', getuigt: 'Politici, investeer in menswaardige opvang ter plaatse en de massale toestroom zal vanzelf afnemen'

‘Verminder de toestroom van vluchtelingen naar Europa aanzienlijk door hun een tijdelijk maar menswaardig bestaan te bieden in de kampen of in de naburige landen. Het is een oplossing die realistisch is en politiek verkoopbaar voor iedereen,’ zo schrijft gewezen hoofdredacteur van De Morgen én van VTM Nieuws Klaus Van Isacker in onderstaande getuigenis. Als televisiemaker reisde hij zopas met een tv-ploeg en zes bekende Vlamingen langs de vluchtelingenroutes voor het VIER-programma ‘Terug naar eigen land’.

klaus van isacker


'Terug naar eigen land', een emotionele reis langs de routes die vluchtelingen volgen, wordt binnenkort uitgezonden op VIER.

‘Leaders of Europe, it’s not the polls you should worry about, it’s the history books’. Amnesty International stelt het scherp: politici kunnen of durven in deze historische vluchtelingencrisis niet de juiste, humanitaire beslissingen nemen uit angst om electoraal afgestraft te worden. Ze zitten gevangen tussen het kiespubliek dat vreest voor overlast en de vluchtelingen die vrezen voor hun leven. Caught between a rock and a hard place. Gekneld tussen hoofd en hart. Wel, ze dwalen. Er is wel een oplossing. Eéntje waarbij het hart het politieke hoofd helpt.

Ik ben het grootste gedeelte van januari met Martin Heylen, zes relevante Vlamingen en een televisieploeg van veertien mensen op pad geweest om te ervaren wat vluchtelingen meemaken op de belangrijkste routes naar het Westen. We trokken vanuit de oorlogsgebieden in Somalië en Irak, via de vluchtelingenkampen en de smokkelroutes, naar het Westen. We zagen de extreme terreur in Mogadishu en de aanvallen van IS nabij Mosul, we staken de zee tussen Turkije en Griekenland over, stapten samen met duizenden mannen en vrouwen doorheen de ijzige vlaktes in de Balkan, waar de deportatiebeelden die we kenden van foute kampen in de Tweede Wereldoorlog weer bittere realiteit zijn.

We hebben die reis gemaakt omdat we wilden begrijpen waarom mensen alles achterlaten om met gevaar voor eigen leven in Europa te raken. En ja, we zijn allemaal gekraakt. Onder de psychische terreur van en de rauwe angst voor brute oorlog. Bij het zien, binnen één uur, van de zevende kaduke boot vol koude en bange kinderen die aankwam op het strand van Lesbos. En bij het helpen van uitgeputte vaders en moeders die niet meer de kracht hadden om hun kinderen door een ijzige Servische steppe te sleuren.

undefined

Let wel: dit is geen tijdelijke, emotionele reactie op geïsoleerde, telegenieke beelden. Want vergis u niet: dit lijden is massaal. Honderdduizenden leggen op dit ogenblik dezelfde routes af, en zodra de lente komt, zal die stroom aanzwellen tot een nog grotere exodus . In álle kampen waar we zijn geweest, luidde het afscheid: ‘Tot binnenkort in Brussel, Parijs of Berlijn.’

Met andere woorden, heren en dames politici, uw politieke probleem zal nog groeien. Want dit is alvast de eerste les die ik de voorbije weken leerde, een les waarvan ik vermoed dat jullie de omvang ervan nog niet helemaal doorhebben: met honderdduizenden zullen ze de komende maanden blijven komen, miljoenen zelfs, als er niets gebeurt.

Wachten op vrede in de regio is geen optie omdat het kluwen van betrokken grootmachten, lokale regimes en verzetsbewegingen op het terrein een snel en effectief vredesproces nog maanden zal ophouden. De vluchtelingen allemaal opvangen blijkt nu al logistiek, politiek en sociaal onmogelijk, en in de lente zal de stroom alleen maar toenemen. Strengere controles zullen niets opbrengen, want het overgrote deel zijn Syriërs, Irakezen en Afghanen die wel degelijk in aanmerking komen voor asiel.

Het Nederlandse plan om vluchtelingen van Griekenland terug naar Turkije te brengen en er vervolgens 250.000 met een luchtbrug over Europa te spreiden, zal een maat voor niets blijken. In heel Turkije verblijven meer dan 2.500.000 vluchtelingen, het merendeel Syriërs. Honderdduizenden zullen dus blijven proberen illegaal naar Europa te komen, en zullen een speelbal blijven van de Turkse en de Russische maffia, die van mensensmokkel – met medeweten van de Turkse overheid – een gestructureerde business hebben gemaakt.


Wanhopige keuze

De druk op onze samenleving zal blijven toenemen. Maar de toevloed kan gestopt worden. Want, les twee: illegaal naar Europa komen, is voor de meeste vluchtelingen de laatste, wanhopige optie. Have, goed en geliefden verlaten om met vrouw en kind een mogelijke doodstocht over zee te wagen, is een ultieme beslissing. Als je doorvraagt – en abstractie durft te maken van de beloftes van Merkel – willen ze eigenlijk het liefst zo dicht mogelijk in de buurt van hun thuisland blijven. Klimaat, cultuur, taal en religie zijn daar vertrouwd. En er is de mogelijkheid om op een makkelijke manier terug te keren als de oorlog voorbij is.

Waarom maken ze dan toch die wanhopige keuze? Omdat ze in die omliggende landen geen kans maken op een fundamenteel menselijk bestaan. De naburige landen en de transitlanden op hun routes maken van het leven voor deze mensen een hel, en het bestaan in de eerstelijnskampen is mensonwaardig. Ondanks de heldendaden van de Verenigde Naties is er een gebrek aan voedsel, verwarming, hygiëne, medische verzorging en onderwijs. Corruptie en willekeur tieren er welig, vooral omdat de kampen bestuurd worden door de lokale autoriteiten. Men voelt er zich kansloos én onveilig: ‘In dit kamp kunnen we elke dag sterven, bij de tocht over zee kan dat maar één keer,’ zo zeggen ze.

Hier ligt een grote humanitaire én politieke kans. Want je kunt de toevloed aan asielzoekers fundamenteel verminderen – politieke boodschap! – door ze in de kampen en de naburige landen een tijdelijk maar menswaardig bestaan te geven. Met andere woorden: stop de vlucht naar het rijke Westen door te investeren in een menswaardig bestaan in de veilige zones in Irak en Syrië, en in de naburige landen zoals Turkije, Libanon en Griekenland.

Concreet: investeer in bestaande en extra kampen en plaats ze onder een internationale autoriteit, Europa of de VN. Maak afspraken met de verschillende regeringen ter plaatse om de kampen zelf te kunnen leiden en zodoende lokale corruptie en wanbeheer uit te sluiten. Je kunt er de registratie van de vluchtelingen rustig en degelijk doen, de asielprocedure daar voeren naargelang het land van keuze. Intussen kun je aan de Europese buitengrenzen een harder beleid voeren om beter grip te krijgen op economische vluchtelingen en terugkerende jihadi’s.

Zet de werkloze genietroepen van de Europese legers in om de kampen in te richten en leefbaar te maken, heroriënteer tijdelijk de budgetten voor ontwikkelingssamenwerking, whatever: die maatregelen moeten concreet door de verantwoordelijke politici uitgewerkt worden. Stel dat elk land van de Europese Unie instaat voor één degelijk, leefbaar kamp in de regio, dan zit je al vlug aan dertig kampen of degelijke opvang voor minstens een half miljoen vluchtelingen.


De rol van België

Enig idee wat dit moet kosten? Jazeker: een degelijk kamp voor 1.000 vluchtelingen een maand lang openhouden kost tussen de 30.000 en de 60.000 euro, dat is een gangbaar cijfer binnen de internationale hulpgemeenschap. Een half miljoen vluchtelingen een jaar lang opvangen, zal dus tussen de 150 en de 300 miljoen euro kosten. Aan Turkije is 3 miljard euro beloofd voor het aanpakken van de mensenhandel en betere opvang van de vluchtelingen. Wedden welk geld eerlijker en efficiënter besteed zal worden? Keuzes maken, zo heet dat.

Samengevat: de humanitaire actie – ‘investeer in menswaardige opvang’ – lost het politieke probleem – overlast door de massale toevloed – mee op. Iedere traditionele, politieke partij kan hiermee aan de slag zonder te hoeven vrezen voor stemmenverlies.

België kan hierbij een belangrijke rol spelen door zijn roemrijke diplomatieke geschiedenis eer aan te doen. Paul-Henri Spaak en Pierre Harmel stonden aan de wieg van zowel de Verenigde Naties, de NAVO als de EU. Als klein land zonder grote, geopolitieke belangen heeft België nu opnieuw de kans de internationale gemeenschap op sleeptouw te nemen naar een fundamentele en tegelijkertijd humanitaire oplossing voor dit historische vluchtelingenprobleem. Premier Charles Michel heeft het oor van zijn Europese ambtsgenoten, voormalig Europees president Herman Van Rompuy legt nog altijd een groot moreel gewicht in de schaal. Laat hen beiden een ambitieus, onderbouwd plan aan Europa voorstellen dat de grote vluchtelingenstroom stelpt door een ambitieus humanitair actieplan in de regio. Een warm hart tonen, maar tegelijkertijd bewijzen dat ze er bijzonder goed met hun hoofd bij zijn. Het zou getuigen van groot staatsmanschap.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234