Knap staaltje futurologie uit 1967: 'Ik voorspel dat Anderlecht wordt overgenomen door een geflipte apotheker!'

In ‘Kan iedereen nog volgen’ deed Lieven Scheire amusante pogingen om in de toekomst te kijken. Maar waren de futurologen zelf blij met het resultaat? De beroemde Belgische toekomstwetenschapper Marcel Graevers, 91 inmiddels, was niet echt tevreden.

Marcel Graevers «Die meneer Scheire heeft er niks van begrepen. Futurologie is een wetenschap, en je moet daarbij heel nauwkeurig te werk gaan. De toekomst voorspellen is bijvoorbeeld not done in ons vakgebied. Dat heeft te maken met het onzekerheidsprincipe van Heisenberg.»

HUMO Hebben we het nu over de beroemde actrice Ursula Heisenberg?

Graevers «O, Ursula Heisenberg, wat een topwijf was dat toch! Die had bepaald geen last van het onzekerheidsprincipe, toch niet als het over haar lichaam ging. Nee, het gaat over haar echtgenoot Werner. Die stelde dat je de toekomst niet kunt voorspellen, omdat elke voorspelling de toekomst beïnvloedt. Als ik bijvoorbeeld voorspel dat over vijftien jaar iedereen met een gele auto zal rijden, dan weet je dat de meeste fabrikanten tegen die tijd de optie geel zullen schrappen. Omdat ze een hekel hebben aan futurologen.»

HUMO Vanwaar die hekel?

Graevers «Die is ontstaan in de jaren 60 in Berlijn. Op een avond ging ik iets drinken met Ursula Heisenberg, die toen erg populair was. Van het één kwam het ander, en het Duitse publiek reageerde furieus. Die moffen konden niet verdragen dat een buitenlandse futuroloog met hun lieveling lag te wippen. Haar man Werner werd daar ook niet fröhlich van. Vandaar dat onzekerheidsprincipe: hij riep iedereen op om ons te saboteren. Sindsdien is de futurologie een waardeloze wetenschap.»

HUMO Heb je gereageerd op die oproep?

Graevers «Ik heb toen mijn laatste voorspelling gedaan, live op de Duitse televisie. ‘Maak jullie geen zorgen,’ heb ik gezegd, ‘over een week of drie gaat Ursula weer braaf naar haar echtgenoot.’ Ik had daar goede redenen voor. Ten eerste was ik Ursula beu, en ten tweede wou ik mijn criticasters de mond snoeren met een rake voorspelling. En inderdaad, exact eenentwintig dagen later zei ik: ‘Ursula, het is uit tussen ons. Ga maar lekker terug naar je man.’ Dat heeft ze ook gedaan. Min of meer toch, want ze nam de metro. Als je de puntjes op de i wilt zetten ging ze dus niet terug naar haar man, maar reed ze terug naar haar man. Al is ook dat niet helemaal correct, want die metro stopte natuurlijk niet in de hal van hun appartement.»

HUMO En daarmee was je carrière als futuroloog ten einde?

Graevers «Eigenlijk wel. Ik deed nog wat voorspellinkjes omdat ik het niet kon laten, maar die hield ik voor mezelf. Ik heb het succes van Google voorspeld, de namen van de kinderen van Filip en Mathilde – in de juiste volgorde! – en de overname van Anderlecht door een geflipte apotheker. In 1967, hè, ik was dus geen prutser! Maar de futurologie werd niet meer ernstig genomen, en daarom heb ik een andere richting gekozen, namelijk het voorspellen van het verleden.»

HUMO Wat moeten wij ons daarbij voorstellen?

Graevers «Een loodzware taak! Een voorspelling maken is niet moeilijk, je zegt bijvoorbeeld: ‘Ik voorspel dat het eerste elektrische orgel in 1532 werd gebouwd, en wel in Izegem.’ Maar dan begint de ellende.»

HUMO Een elektrisch orgel in 1532? In Izegem? Dat slaat toch nergens op?

Graevers «Dat zegt je intuïtie. Maar intuïtie is geen wetenschap. Probeer maar eens te bewijzen dat de stelling niet klopt. Dat er geen overblijfselen van dat elektrische orgel zijn, wil niks zeggen. Misschien zitten die nog ergens onder de grond, of is het instrument verloren gegaan bij een brand. Heel complexe materie dus. In 1972 heb ik mij op die vraag gestort, en ik ben blij dat de universiteit van Berlijn mij de nodige fondsen heeft gegeven om die kwestie tot aan mijn pensionering te onderzoeken.»

HUMO En wat was de uitkomst?

Graevers «De kwestie is nog steeds niet opgelost, mijn opvolgers zijn daar nu volop mee bezig. Ze werken nu met de hypothese dat het ding misschien in Roeselare werd uitgevonden, dat is maar een paar kilometer verder.

»O, kijk eens wie daar komt binnengewandeld! Ursula Heisenberg, helemaal bloot en in de bloei van haar jeugd!»

HUMO Pardon?

Graevers «Ik ben 91, ik heb een tijdje geleden besloten om elke dag een halfuurtje te dementeren. Als futuroloog moet je vooruitziend zijn, je kunt dus beter zelf beginnen te hallucineren voor de ziekte je overvalt. Glaasje Spätburgunder, Ursula?»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234