null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Het einde van een bronzen tijdperk

Koude douche in de woestijn: hoe Roberto Martínez zijn groep in de steek liet

Na het EK en de Nations League vorig jaar draaide nu ook het WK op een teleurstelling uit. Roberto Martínez was de grip op een verdeelde kleedkamer kwijt en neemt afscheid van zijn bronzen gouden generatie zonder spetterende apotheose. Jammer, want Martínez’ verdiensten voor het Belgische voetbal zijn groot, zo leert een balans van zijn bewind.

Jan Hauspie

‘Mensen hebben een kort geheugen’, sprak Roberto Martínez toen hem werd gevraagd waarom Axel Witsel in het elftal stond dat in het beslissende WK-groepsduel tegen Kroatië zou starten. Het klonk als een sneer uit Martínez’ mond, na een week waarin hij al niet als zijn allervriendelijkste zelf uit de hoek was gekomen na berichten over verdeeldheid in de Belgische kleedkamer. De Franse sportkrant L’Equipe schreef zelfs dat Romelu Lukaku Jan Vertonghen en Eden Hazard uit elkaar had moeten halen na de nederlaag tegen Marokko. Fake news en een Frans complot, noemde Martínez dat, terwijl het toch al langer een publiek geheim is dat deze Rode Duivels niet meer de vriendengroep van weleer zijn.

Tijdens het eerste groepsduel tegen Canada kwamen de barsten open en bloot te liggen. Na het doelpunt van Michy Batshuayi vierde Kevin De Bruyne niet mee. Hij stoof naar de zijlijn, waar ook Toby Alderweireld verhaal kwam halen. Martínez had alle moeite om de kemphanen uit elkaar te houden. In zijn analyse achteraf deed De Bruyne veel moeite om het niet op de spits te drijven, en ook volgens Alderweireld was alles snel bijgelegd. Maar overtuigend klonk het niet, en de toeschouwer kon alleen maar vaststellen dat dit WK voor de Belgen begonnen was zoals het ook al zo treurig verlopen EK was geëindigd: met een De Bruyne die op zijn lip beet. In de verloren kwartfinale tegen de latere Europees kampioen Italië was al te zien geweest hoe de Belgische ploeg op twee gedachten had gehinkt: de aanvallers zetten druk vooruit, de rest leunde achteruit. De Bruyne liet daar op het veld met weidse armgebaren zijn onvrede over zien. Anderhalf jaar later bleek dat Martínez er niet in was geslaagd om zijn spelers op één lijn te krijgen.

‘We hadden niet verwacht dat ze zo hoog druk zouden zetten,’ zei Courtois over de Canadezen. Dat klonk niet als een team dat goed voorbereid aan de start van een WK was verschenen. Tegen Marokko paste Martínez zijn veldbezetting aan en was er een helft lang beterschap te zien, maar was het uitgerekend Courtois die de mist inging. De beste doelman ter wereld, die tegen Canada nog de meubelen had gered, verkeek zich op een vrije trap en van die misser herstelde het Belgische elftal zich niet meer. Zo gaf van de twee overgebleven Belgische wereldtoppers er niet één thuis tegen Marokko, want De Bruyne speelde opnieuw een draak van een wedstrijd. Stond hij in de verloren EK-kwartfinale tegen Italië gefrustreerd te molenwieken, en deed hij daar tegen Canada een schepje theater bovenop, tegen Marokko liet De Bruyne de boel ostentatief de boel. ‘Er gaan veel dingen door mijn hoofd nu, die ik beter niet zeg,’ stond Jan Vertonghen na Marokko net niet op ontploffen voor de Sporza-camera.

Lees ook

De wedstrijd Kroatië-België: Het is jammer dat Martínez het standbeeld van al die Rode Duivels heeft besmeurd op dit WK ★★☆☆☆

‘Lukaku, weet je nog, van die kansen tegen Kroatië? Tsjonge’: internationale pers over uitschakeling Rode Duivels

Na een groepsgesprek waarin, aldus Courtois, ‘iedereen zijn mening had gezegd en alles uitgeklaard was’, leken de rangen gesloten. Martínez had zijn spelers ook over zijn vertrek ingelicht, een beslissing die hij kort voor het duel tegen Canada genomen had – volgens zijn advocaat wegens het uitblijven van de beloofde contractverlenging. De boze buitenwereld had leugens verspreid, het vertrouwen in een goede afloop tegen Kroatië heette groot te zijn.

De comeback van Lukaku in de tweede helft leek dat optimisme nog te wettigen ook. De spits kwam vier keer dicht bij een doelpunt, maar zeker de fase waarin hij de bal nogal knullig met de borst beroerde, maakte pijnlijk duidelijk dat hij wedstrijdritme miste.

Wat Martínez in 2018 in Rusland lukte met de geblesseerde Vincent Kompany en vorig jaar op het EK met de geblesseerden Witsel, De Bruyne en Hazard – hen fit krijgen in de loop van het toernooi – bleek niet voor herhaling vatbaar in Qatar. De oude Hazard komt nooit meer terug, de oude Lukaku wellicht wel, maar Qatar kwam te vroeg. Nadat hij op het EK al afstand had gedaan van de schoonheidsprijs, liet nu ook zijn toernooimanagement Martínez in de steek.

GLADDE VERKOPER

Hoewel er van bij het begin twijfels waren over zijn tactische kwaliteiten – in Engeland, waar hij clubtrainer was geweest, liep men niet hoog met hem op – was er niks dan lof over Martínez’ people management toen hij in september 2016 in België aan de slag ging. De Spanjaard smeedde een mooie, diverse groep die zich comfortabel voelde bij het dominante voetbal dat hij voorstond. Maar gaandeweg werden zijn people skills ook zijn achilleshiel. Door Hazard als een prins te behandelen en ook anderen een voorkeursbehandeling te geven die hun prestaties al lang niet meer rechtvaardigden, tastte hij zijn eigen autoriteit aan. Spelers stelden de eerlijkheid van zijn keuzes ter discussie, al deden ze dat niet openlijk. Niet toevallig waren het anciens als Jan Vertonghen, Toby Alderweireld en Dries Mertens die het na de roemloze WK-aftocht voor Martínez opnamen.

Lees ook

Michel Preud’homme over job als bondscoach Rode Duivels: ‘Als je Michel Preud’homme wilt, kom je het hem vragen’

‘De voorbije zes jaar hebben we de ploeg rond Axel gebouwd,’ zei Martínez nog voor de wedstrijd tegen de Kroaten. ‘Hij is de speler die we allemaal willen zijn.’ Het eerste klopte, het tweede niet. Er is een tijd geweest dat menige voetbalkenner Witsel de meest complete Belgische voetballer vond, maar dat is hij al lang niet meer. Met zijn uitspraak gaf Martínez vooral zichzelf bloot: hij liet zien hoe hij in het verleden was blijven hangen. Dat hij mordicus vasthield aan spelers die geen internationaal niveau meer haalden, voedt de stelling dat Martínez in Qatar op geen enkel moment het sterkste België tussen de lijnen heeft gebracht en met zijn loyauteit ten onder is gegaan. Dat siert hem als mens, maar als bondscoach heeft hij er België op dit WK mee tekortgedaan.

‘We moeten realistisch zijn: we zijn maar België,’ wist Kevin De Bruyne na de EK-uitschakeling en het Nations League-debacle een jaar geleden al. De viceaanvoerder besefte dat de ploeg over haar top was en niet meer beter zou worden. Wat hij in een interview met The Guardian zei – dat deze selectie te oud was voor de wereldtitel – was dus niet nieuw. Toch vielen ploegmaats en bondscoach over die woorden. Martínez heeft zich er nooit mee kunnen verzoenen dat de mooie tijden voorbij waren. Met zijn uitspraak dat het Belgische elftal stérker was dan vier jaar geleden – toen het derde werd op het WK in Rusland – had hij vóór de aftrap in Qatar al zijn laatste restje geloofwaardigheid verloren en zichzelf gedegradeerd tot een gladde verkoper van iets dat niet meer te verkopen viel.

LOYAAL TEN ONDER

Het is een bitter einde, en dat terwijl Martínez’ verdiensten moeilijk overschat kunnen worden. Het is wel degelijk dankzij hem dat België definitief de rang der voetbaldwergen ontstegen is. Op dezelfde persconferentie waarop hij zo venijnig voor de dag was gekomen – venijniger dan zijn spelers in maanden op het veld waren geweest – had hij besloten met een opsomming die nu leest als zijn testament. Dat acht internationals meer dan honderd caps tellen. Dat 21 internationals hun trainersdiploma op zak hebben en ook na hun spelerscarrière de toekomst van het Belgische voetbal mee zullen blijven vormgeven. En dat ze dat vanuit een state-of-the-arttrainingscentrum in Tubeke zullen kunnen doen. ‘Dit ís de gouden generatie, no doubt,’ sprak hij met een verbeten trek om de mond. ‘De nalatenschap van een generatie gaat verder dan het winnen van een toernooi. Er zijn landen die een toernooi gewonnen hebben en géén legacy hebben nagelaten. Door deze gouden generatie zal het Belgische voetbal nooit meer hetzelfde zijn.’

Daar is geen woord van gelogen – of toch één: het is een bronzen generatie – en daarom is het zo jammer dat Martínez zelf het standbeeld van al die spelers heeft besmeurd door te lang met hen door te gaan. Daardoor heeft hij verzuimd deze unieke generatie voetballers een mooie aftocht te gunnen. Zijn opvolger zal nu moeten doorselecteren, spelers zullen zich beraden over hun toekomst als Rode Duivel. ‘In maart zullen we zien wie er nog allemaal is, en dan voor het volgende toernooi gaan,’ berustte Thibaut Courtois in het einde van een tijdperk, en daar was geen speld tussen te krijgen.

Ook op Humo

Burgemeesters Bart De Wever (Antwerpen) en Ahmed Aboutaleb (Rotterdam): ‘De war on drugs in een succes!’

‘The Voice’-kandidate Kaat Neefs over haar eetstoornis: ‘Toen ik borsten kreeg, begon ik maniakaal te diëten. Ik wilde geen vrouwenlichaam’

Endocrinoloog Guy T’Sjoen over de erbarmelijke staat van ons zaad: ‘Wie zijn sperma optimaal op peil wil houden, komt het best om de drie dagen klaar. Op doktersadvies’

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234