null Beeld

Kristien Hemmerechts - Het verdriet van Vlaanderen: Op pad met Hein en Toon, tweeling van de collaboratie

De ondertitel van ‘Het verdriet van Vlaanderen’ doet aanvankelijk vermoeden dat het om een olijk kinderboek gaat, maar de bijstelling ‘tweeling van de collaboratie’ smoort die verwachting in de kiem.

Sam De Wilde

Aandachtige lezers en kijkers zullen de tweelingbroers met wie Kristien Hemmerechts op pad ging, nog kennen van hun getuigenissen in Humo en in de reeks ‘Kinderen van de collaboratie’ op Canvas. Hein en Toon Van den Brempt zijn telgen uit een familie die de auteur van ‘De vrouw die de honden eten gaf’ en ‘Taal zonder mij’ treffend omschrijft als ‘zwart, zwarter, zwartst’. Voor hun deelname aan het Canvas-programma hebben de zonen van een voormalig lid van de Waffen-SS zich achteraf bij hun familie verontschuldigd. Ze vonden dat ze die oneer hadden aangedaan ‘door een eenzijdig en ongenuanceerd beeld op te hangen’. Voor deze integere reconstructie van het familiale oorlogsverleden zijn echter geen excuses nodig.

Waarom de 70-plussers Hemmerechts vrijelijk toegang tot hun familiegeschiedenis hebben verschaft, wordt niet expliciet vermeld, maar de tweeling heeft geen enkele reden om het zich te beklagen. Zoals de jongste zus van Toon en Hein het in een mail aan de schrijfster verwoordt: ‘Ik vind het goed dat ik nu een verhaal krijg met een achtergrond en met vergelijkingen van uitspraken die naast elkaar geplaatst worden. En dat gebeurt door iemand die het volledige plaatje bekijkt, die emotioneel niet betrokken is bij onze familie en daardoor in staat is ons de info op een zo neutraal mogelijke manier door te geven.’

Dat betekent geenszins dat Kristien Hemmerechts een koele of afstandelijke geschiedenis serveert. Ze is bescheiden genoeg om te beseffen dat het verhaal niet om haar draait en blijft zich doorgaans op de achtergrond ‘een weg banen door halve waarheden, hele leugens en flagrante tegenstrijdigheden’. Waar nodig treedt ze naar voren en stelt ze zich in de plaats van de lezer, die onvermijdelijk met ongemakkelijke vragen zit. Op die momenten is de vakvrouw even kritisch voor zichzelf als voor haar onderwerpen. Haar eigen vooroordelen weerlegt ze even vlot als de excuses en vergoelijkingen van de mensen met wie ze spreekt. Gesprekken waar de romancière steeds het juiste detail en de typerendste zinsnede uit weet te lichten.

undefined

null Beeld

Vanuit de overtuiging dat de kinderen van collaborateurs evenveel nood hebben aan geschiedkundige klaarheid als de kinderen van verzetsstrijders, volgt Hemmerechts Hein en Toon van het Belgische Rijksarchief naar Duitsland en Israël. De pijnlijkste waarheden over de familieleden, die de twee broers gekend hebben als ‘lieve, menselijke en warme wezens’, ontdekken ze samen. Bij haar poging om te achterhalen ‘wie wat wanneer en waarom had gedaan’ toont Hemmerechts dat ze een kundige geschiedschrijfster is, die beseft dat je ook verhalen over zwarten en witten alleen maar in grijstinten kunt vertellen.

‘Het verdriet van Vlaanderen’ is een complexe en fascinerende geschiedenis, neergeschreven in de – jammer genoeg wellicht ijdele – hoop dat de mensheid er iets uit kan leren.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234