null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Mondmaskers

Kunnen mondmaskers mentale problemen veroorzaken?

Mondmaskers helpen tegen de verspreiding van het coronavirus. Maar zijn er ook nadelen?

Volgens sommige psychologen wel. In een artikel in Psychology Today zegt psychotherapeute Susanne Babbel dat het dragen of zien van een masker sterke gevoelens van angst, verdriet, irritatie of ontsteltenis kan oproepen. Dat zou komen door traumatische ervaringen uit het verleden die met mondmaskers geassocieerd worden. Babbel geeft zelf het voorbeeld van haar moeder, die van Duitse afkomst is, en door de maskers moet denken aan de tijd dat ze een klein meisje was, toen in het door de oorlog verwoeste Duitsland iedereen een mondmasker moest dragen tegen het stof en de giftige rook die uit het smeulende puin opsteeg.

Mensen kunnen ook ooit overvallen zijn door iemand met een masker, of voor een kankerbehandeling of met een gevaarlijk virus in het ziekenhuis hebben gelegen, waardoor iedereen in hun buurt een mondmasker moest dragen. Zo’n traumatische herinnering kan heel sterk zijn en het zenuwstelsel in vecht-, vlucht- of bevriesmodus brengen. Die stressreactie kun je onder controle proberen te houden door diep in en uit te ademen, naar rustgevende muziek te luisteren of vooraf een paar druppels etherische olie op je mondmasker te sprenkelen. Je kunt ook je gezichtsspieren laten werken door te zingen, neuriën of op kauwgum te kauwen, en zo je zenuwstelsel kalmeren.

Ook zonder traumatische ervaring kunnen mondmaskers ons een zeer ongemakkelijk gevoel geven: omdat we aan een vorm van claustrofobie lijden, of bang zijn om zelf ziek te worden of anderen ziek te maken, of omdat een mondmasker ons er voortdurend aan herinnert dat we even niet in een normale wereld leven. Jezelf bewust zijn van de oorzaak van die gevoelens kan, in combinatie met beproefde relaxatietechnieken, veel mentale problemen besparen, beweert Susanne Babbel.

Communiceren gaat ook lastiger

Bij de interpretatie van iemands emoties geven de ogen en de mond de meeste informatie, ook omdat die het expressiefst zijn. Zo kan de mond afkeer, pijn, schaamte, ongemak of angst uitdrukken. Maar we kunnen er ook mee lachen of glimlachen, een signaal dat aangeeft dat we de ander vriendelijk tegemoet treden en een grote rol speelt in de dagelijkse omgang. Wanneer ons gelaat bedekt is, valt met onze lach een zeer belangrijk non-verbaal communicatiemiddel weg. Zo worden de ogen nog belangrijker. Dat onze ogen krachtige instrumenten zijn om emotionele informatie over te brengen, blijkt uit een studie van de universiteit van Toronto, waarbij proefpersonen alleen op basis van de ogen zes basisemoties - angst, ontzag, achterdocht, walging, haat en interesse - moesten identificeren. De proefpersonen haalden allemaal een score van 90 procent of meer. Gelaatsuitdrukkingen maken deel uit van een heel pakket signalen waarmee wij communiceren: ook onder meer lichaamstaal, gelaatskleur en onze stem met al haar toonhoogten en intonatie helpen onze boodschap over te brengen. Misschien kunnen we ook wat leren van de wereldwijd miljoenen gesluierde vrouwen. Moslimvrouwen geven aan dat ze wat meer intonatie in hun stem leggen, drukker en weidser met hun handen gebaren en zelfs hun wenkbrauwen expressiever gebruiken wanneer ze een nikab of boerka dragen. Ze voelen zich ook niet belemmerd in hun communicatie, ook niet met andere gesluierde vrouwen.

Non-verbale communicatie zoals hoofdknikjes, lichaamstaal, een begripvolle blik of een geruststellende glimlach speelt ook een grote rol in het contact tussen zorgverleners en patiënten. Onderzoek heeft uitgewezen dat positieve non-verbale communicatie de angst bij een patiënt kan verminderen en de kans op een positieve uitkomst kan vergroten. Ze blijkt zelfs de pijngrens te verhogen. Omdat een deel van die non-verbale communicatie nu wegvalt, bevestigen sommige zorgverleners een smiley op hun pak om patiënten toch een beetje op hun gemak te stellen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234