Kunstenaar William Sweetlove: 'Kan het mij wat schelen dat ik in België minder bekend ben dan Delvoye, Quinze of Fabre'

Felgekleurde buldogs, konijnen en varkens in polyester: ’t moet een jaar of tien geleden zijn dat ze voor het eerst in deze contreien begonnen op te duiken, en in geen tijd uitgroeiden tot moderne klassiekers van de Vlaamse tuindecoratie, naast de gietijzeren Cupido, de glimlachende boeddha-in-kleermakerszit en het gemetselde waterputje.

'Sinds mijn been is verpletterd door één van mijn eigen poedels ontwerp ik groenten'

Zo goed als alle plastic beesten die in Vlaamse tuinen, parken en de occasionele bedrijfsaula staan uitgestald, zijn immers goedkope, veelal in het Verre Oosten vervaardigde kopieën of semi-kopieën van de originelen die Sweetlove – géén artiestennaam – al sinds 2002 in een fabriekje in Nieuwpoort laat fabriceren, en waarmee hij sindsdien zowat de hele wereld heeft veroverd. Van New York tot Venetië, van Hollywood tot Zuid-Afrika, van Uruguay tot Antarctica: overal willen ze de beesten van Sweetlove, en de kunstenaar zelf nemen ze er maar al te graag bij. Want William Sweetlove is wat men een Figuur noemt: een druk rebbelende, steevast in fleurige hawaïhemden gehesen, klaarblijkelijke bon vivant (‘Ik groei in de breedte in plaats van de lengte’), die op de koop toe een ecologische boodschap in petto heeft. Daarover later meer, eerst vragen we hem op de man af – men is journalist of men is het niet – hoe het komt dat hij in eigen land amper bekend is.

William Sweetlove «Ik ben als kunstenaar begonnen toen ik nog in de twintig was: ik ben er nu 67, en ze weten in België nog altijd niet wat ze met me aan moeten. Omdat ze me niet in een vakje kunnen duwen, zie je. Ik behoor niet tot één of andere kliek, en ik ben nooit het type geweest dat museumdirecteurs gaat paaien. Laat ik er niet om liegen: ik heb heel lang betreurd dat ik hier te lande nooit de bekendheid van Delvoye, Quinze of Fabre heb kunnen bereiken, maar ik maal er inmiddels niet meer om. In het buitenland loopt het voor mij al vele jaren als een trein: eigenlijk zet ik ze daar allemaal mee in hun blootje.»

HUMO Het grote buitenlandse succes is pas laat in uw carrière gekomen.

Sweetlove «In 2003, toen ik voor het eerst op grote schaal met die beesten in polyester ben begonnen, in een los-vast verband met Cracking Art, een Noord-Italiaans kunstcollectief.

»Pas op: ik werk al sinds het begin van mijn carrière met polyester, hoor. Om precies te zijn: sinds 1969, toen ik nog kunst studeerde in Gent, bij Octave Landuyt. In Oostende, de stad waar ik ben geboren en waar ik toen nog altijd woonde, waren in datzelfde jaar twee jonge Duitse ingenieurs aanbeland die kleine bootjes maakten van een nieuw product: polyester. Ik wilde sowieso iets anders doen dan de anderen, iets unieks, dus ik zei: ‘Dát is mijn materiaal.’ Ik smeerde een paar kledingstukken in met polyester en noemde ze sculpturen. Of ik stak een broodje in polyester en zei: ‘Dit broodje is nu bewaard voor de eeuwigheid.’»

HUMO Hoezo, de eeuwigheid?

Sweetlove «Polyester is niet afbreekbaar in de natuur, hè? Ik heb dat in 1977 bewezen met een performance in een alternatief galerietje in Aalst, New Reform Gallery. Ik had een aantal houten kisten in elkaar getimmerd, en daarin stak ik een stapeltje foto’s die ik eerst in polyester had gegoten. De kist ging dicht, en we begroeven ’m achter dat galerietje, in een put van een meter diep. Exact 10 jaar later heeft de archeologische dienst van de stad Gent die kist opgegraven, voor de ogen van de pers. Wat bleek? De kist was volledig vermolmd, maar de foto’s waren nog helemaal intact. Tien jaar is natuurlijk niet veel, maar hadden die foto’s daar 10.000 jaar gelegen, dan waren ze nog altijd in perfecte staat geweest. Ik noem zoiets: fossielen. Geen natuurlijke fossielen van planten en dieren, maar gecreëerde fossielen, bestemd voor de eeuwigheid.

»Enfin, in die tijd kon ik nog niet leven van mijn kunst, en gaf ik om den brode les – voordat ik kunst ben gaan studeren, heb ik een onderwijzersdiploma gehaald. Meer dan dertig jaar heb ik lesgegeven, op wel twintig scholen en academies. Maar zoals ik zei: sinds 2003 is het alsmaar beter beginnen te gaan, in die mate dat ik ben kunnen stoppen met mijn leraarschap.»

'Op een gegeven moment zei ik: 'Mevrouw de koningin, ik ga mij laten klonen.' 'Maar meneer Sweetlove,' zegt ze, 'dat kan toch niet!''


Made in china

HUMO Sindsdien beweegt u zich in de kringen van de rich and famous. U hebt werk verkocht aan onder anderen kroonprinses Victoria van Zweden, en ik las dat u voor een expositie in Beverly Hills het bed van Madonna mocht gebruiken.

Sweetlove «Madonna heeft véél bedden, dus stel je daar niet al te veel bij voor (lacht). Ik heb haar ook niet mogen verwelkomen op die expositie, of zo. Paris Hilton is wél opgedaagd, met haar chihuahua. Leuk om een keer mee te maken, maar verder hecht ik er niet veel belang aan.

»Met de Cracking Art Group hebben we trouwens ook werk verkocht aan Paul Allen, de associé van Bill Gates. We zijn toen een keer op een feestje uitgenodigd, op één van zijn drie gigantische jachten. Stel je voor: er stonden drie helikopters op die boot. De vierde verdieping was ingericht als basketzaal, en ze kon desgewenst worden omgevormd tot bioscoop. Hij had een groot feestmaal voor zijn gasten aangericht, en de hele nacht lang heeft-ie samen met z’n ouwe makkers rock-’n-roll voor ons gespeeld. Onnoemelijk rijk is die man, maar nog altijd heel down-to-earth: ‘Hi Sweetlove, how are you?’ (lacht)»

HUMO Met Cracking Art maakt u vaak erg grote installaties. Honderden blauwe schildpadden op de G8-top in Syracuse, tientallen gele pinguïns op een pier in Praag, 5.000 kikkers in een kanaal in hartje Milaan: jullie draaien er je hand niet voor om.

Sweetlove «Vorig jaar hebben we in een winkelcentrum in Bergamo in totaal 7.000 dieren neergepoot: dat waren meer dan 200 opleggers.»

HUMO Wat is de meerwaarde van zulke grote aantallen?

Sweetlove «7.000 polyester dieren, in de felste kleuren die je je maar kunt voorstellen: dat valt op, hoor! ’t Was dan ook nog eens in een shoppingcenter te doen, een plek waar Jan en alleman passeert. Dat kun je van een museum niet zeggen.»

HUMO Houdt u veel over aan zo’n megalomaan project?

Sweetlove «Niets. We zijn allang tevreden als we uit de kosten raken. Het transport alleen al kost stukken van mensen, en we moeten ook een ingenieur betalen die alles berekent, zodat er bijvoorbeeld geen beesten van een gebouw kunnen donderen als het hard waait. En dan zwijg ik nog over de productiekosten! ’t Is te zeggen: het plastic kost bijna niks – pakweg 3 euro voor 50 kilo – maar voor zo’n mal van een krokodil tel je algauw tussen de 30.000 en de 40.000 euro neer. Dat winkelcentrum betaalde wel huurgeld, en nadien konden we nog een aantal stuks verkopen aan particulieren, maar rijk word je er toch niet van. Mij om ’t even: geld interesseert me amper. Ik ben bijna 70, en mijn huis is aan de voorkant nog altijd niet afgewerkt (lacht)

HUMO Een paar jaar geleden hebt u nochtans niet minder dan 750.000 euro schadevergoeding geëist van uw buurman, wegens plagiaat.

Sweetlove «Geen cént heb ik gekregen; ik heb enkel geld moeten betalen aan advocaten. Terwijl het toch overduidelijk plagiaat wás. Die man is helemaal geen kunstenaar, maar hij dacht: ‘Als die Sweetlove geld kan verdienen met plastic beesten, dan ik ook.’ Ondertussen is hij gelukkig wel gestopt.»

HUMO In het Verre Oosten zijn ze intussen vrolijk doorgegaan met kopiëren. Je kunt hier in Vlaanderen geen tuincentrum binnenstappen of je struikelt over de knalrode buldogs – made in China, uiteraard.

Sweetlove «Jarenlang heb ik me er dóód aan geërgerd, maar uiteindelijk heb ik het maar opgegeven. Waarom je energie er nog insteken? Ze doen maar.

»Overigens heb ik de dieren ondertussen zo’n beetje vaarwel gezegd, want ik heb er mijn buik van vol. Zeker sinds ik vorig jaar een poedel van 150 kilo op mij heb gekregen, hier in de tuin. Mijn been was zowat verpletterd, ik heb maanden in het ziekenhuis gelegen. Nu hou ik me vooral bezig met groenten.»

HUMO Groenten?

Sweetlove «Bloemkolen en zo, in gerecycleerd aluminium.»

HUMO Iets zegt me dat de markt daar kleiner voor is.

Sweetlove (haalt de schouders op) «We zullen zien.»

'In België weten ze nog altijd niet wat ze met me aan moeten. Omdat ik niet tot één of andere kliek ­behoor, denk ik. En ik ben nooit het type geweest dat museum­directeurs gaat paaien' Sweetlove in zijn atelier


Kabouter fuck you

HUMO Uw woonkamer heeft iets van een museum: ik zie werken hangen van Keith Haring, Jan Fabre, Cindy Sherman en nog een dozijn andere kleppers, en het lijken me geen reproducties.

Sweetlove «Toen ik in 1972 afstudeerde, ben ik naar Documenta in Kassel afgereisd. Ik ontmoette daar Joseph Beuys, gangmaker van de conceptuele kunst, en in plaats van pinten te gaan drinken in het centrum van Kassel, kocht ik met bijna al het geld dat ik op zak had – 10 Duitse marken – één van zijn multiples, een houten kistje. Sindsdien ben ik op regelmatige basis werken blijven kopen van artiesten met wie ik feeling had: Chuck Close, Cindy Sherman, Basquiat…. Voor een appel en een ei, hè? Ik heb hier nog prints van Warhol liggen waarvoor ik indertijd 300 euro heb betaald – nu zou je er 30- à 40.000 voor neertellen. Maar ik ben geen handelaar: voor mij hebben ze een louter emotionele waarde.»

HUMO Hebt u zo’n fuck you-kabouter van Ottmar Hörl in huis?

Sweetlove «Nee.»

HUMO Zijn werk lijkt erg op het uwe.

Sweetlove «Ja, maar hij maakt zijn kabouters op tien- of honderdduizend exemplaren. Kunst? Ha! Dat is zoals die porseleinen hondjes van Jeff Koons, op 2.300 exemplaren. Onder de 10.000 euro vind je ze niet, hè?»

HUMO Vraagje tussendoor, mij ingefluisterd door Stijn Meuris: wat ís kunst?

Sweetlove «Tja. Iets dat uitstijgt boven het banale, of zo? (Denkt na) Ik weet het eigenlijk niet. Ik weet alleen dat ik met mijn werk inga tegen de kleinburgerlijkheid. Ik was 19 in mei ’68, de tijd van Che Guevara en make love not war: daar is die attitude ingezet. Ik studeerde toen in Gent, waar we naar het voorbeeld van de studentenrevoltes in Frankrijk en Duitsland drie maanden de school bezet hebben. Met de vuist in de lucht de barrières op!»

HUMO Waartegen protesteerden jullie zoal?

Sweetlove «Ah, tegen de autoriteiten natuurlijk.»

HUMO Uiteraard.

Sweetlove «De schrik dat we terug naar een rechts systeem zouden gaan, zat er goed in. Ik heb nooit potjes en pannetjes geschilderd, of lieflijke landschapjes. Dat kleinburgerlijke gedoe interesseert me niet.»

'Twee installaties van het kunstcollectief waar Sweetlove deel van uitmaakt: tientallen gele pinguïns op een pier in Praag (boven) en ­kikkers in een kanaal in Milaan (onder).'


Wolven op de dijk

HUMO Het lijkt me ook geen nadeel om Sweetlove te heten, zeker als je kunstenaar bent.

Sweetlove «Dat klopt. Hoewel ik ook de nodige miserie heb gehad met die naam. Zeker in de tijden vóór het internet, toen je nog moest bellen om een hotelkamer in pakweg New York te boeken: het gebeurde weleens dat ze me voor een flauwe grappenmaker hielden, en de hoorn op de haak gooiden. Wat kan ik eraan doen: ik heet echt zo. Eén van mijn voorvaderen, vijf à zes generaties geleden, is hier beland ten tijde van een zware economische crisis in Engeland. Ik zeg tegen de mensen altijd dat die kerel een aangespoelde piraat was, en een ladykiller – vandaar de achternaam. Op de lagere school in Oostende zeiden ze overigens niet Sweetlove, op z’n Engels, maar Sweetloove, fonetisch.»

HUMO Hebt u een goeie relatie met uw geboortestad?

Sweetlove «Niet bepaald. In Oostende hebben ze nooit veel in mijn werk gezien. In ’74 won ik de prijs van de Jeune Peinture: een grote eer, waarvoor ik door het stadsbestuur werd bedankt met een asbak. Een asbak! Wat ben ik daar nu mee? Ik heb dat ding kapot laten vallen. Maar zo is het altijd geweest in Oostende. Wist je dat de stad niet één werk van mij heeft? Ze hebben me nooit de vraag gesteld. En gaan smeken of ze er alsjeblieft één in huis willen nemen, dat doe ik niet.»

HUMO Had u in 2015 geen rij wolven op de Oostendse dijk gezet?

Sweetlove «Dat was een privé-initiatief, de stad had daar geen uitstaans mee. Hetzelfde in 2006, toen ik 300 pinguïns op het dak van de Koninklijke Gaanderijen heb gezet. Alweer: op vraag van een galerie, niet van de stad. Vier maanden hebben die pinguïns daar gestaan: iedereen die er toen voorbij is gekomen, zal het zich nu nog weten te herinneren. Denk je dat ik van de stad Oostende ooit een bedankje heb gehad? Niks, niemendal.

»Weet je, ik trek me op aan het feit dat James Ensor bij leven en welzijn hetzelfde lot beschoren was. Inmiddels zijn ze natuurlijk wel bijgedraaid, maar hij is dan ook al al 68 jaar dood – gestorven in mijn geboortejaar. Ik heb ten andere altijd voor een Ensor-museum geijverd, maar in Oostende begrijpen ze nog altijd niet dat dat een schitterende investering op lange termijn zou zijn. Dat ze eens een voorbeeld nemen aan het Guggenheim Museum in Bilbao, van Frank Gehry. In de jaren 80 was die stad op sterven na dood, maar sinds dat museum er staat, leeft het daar als nooit tevoren. Iedereen wil ernaartoe! En dan heb ik het niet over voetbalfans die alles kort en klein slaan, maar over cultuurliefhebbers die een hotelkamer boeken, in het museumwinkeltje rondsnuisteren en ’s avonds een hapje gaan eten. Of kijk eens naar Barcelona: daar heb je vier, vijf musea die opgedragen zijn aan één kunstenaar, zoals Picasso of Miró. Waarom kan dat in Oostende niet met Ensor?»

HUMO Picasso en Miró zijn internationaal veel bekender dan Ensor.

Sweetlove «Precies omdat Oostende niks voor Ensor gedaan heeft! In mijn ogen is hij minstens even belangrijk, of zelfs belangrijker dan die twee Spanjaarden.

»Ach, Oostende… Ik ben er lang blijven wonen, en twee van mijn kinderen uit een vorige relatie wonen er nog steeds. Maar ik ben toch blij dat ik twintig jaar geleden naar Koksijde ben verhuisd, toen ik mijn huidige levenspartner leerde kennen – ‘Een nieuw lief, een nieuw dorp,’ zoals ze zeggen. Ik woon hier nu met haar en onze dochter van 17, en ik woon hier goed. Ik ben ook zeer goed aanvaard in Koksijde. Je weet dat ik een paar jaar geleden twee bronzen beelden van garnalenvissers te paard heb mogen maken, die hier nu op het strand staan? Kijk: als dat geen sympathieke blijk van erkenning is.»


Christus met petfles

HUMO Ondanks uw geringe naamsbekendheid in België bent u in 2012 geridderd in de Leopoldsorde. Merkwaardig.

Sweetlove «Ik weet ook niet goed hoe dat zo is gekomen. Een paar jaar eerder is koningin Paola trouwens op bezoek geweest, dat was ook al zo onverwacht.»

HUMO Hier bij u thuis?

Sweetlove «Ze zat waar jij nu zit. Wacht, ik laat je de foto’s zien (toont ons enkele foto’s). Ze is hier komen aanrijden met haar Volkswagenbusje, en ze had haar secretaresse en enkele raadslieden meegenomen. En een paar mannen met oortjes zijn de hele tijd buiten de wacht blijven houden. Ze zou maar twintig minuutjes blijven, maar uiteindelijk is ze hier tweeënhalf uur geweest, omdat ze het zo interessant vond. Op een gegeven moment zei ik haar: ‘Mevrouw de koningin, ik ga mij laten klonen.’ ‘Maar meneer Sweetlove,’ zegt ze, ‘dat kan toch niet!’»

HUMO Daar had Hare Majesteit een punt.

Sweetlove «Theoretisch kan het wel degelijk. Het mág alleen niet, om ethische redenen.»

HUMO Waarom wilt u zich eigenlijk laten klonen?

Sweetlove (schraapt de keel) «Je moet weten: in de jaren 90 heeft men geprobeerd om de koeien andere voeding te geven. Krachtkorrels voornamelijk, die in de fabriek werden samengesteld uit frituurvetten en vermalen kadavers, en allerlei ander afval. Wat was het gevolg? Het Creutzfeldt-Jakob-prion, en de gekkekoeienziekte. Als je vlees van een besmette koe at, was je binnen de twee jaar morsdood. In Engeland heeft men toen 30 miljoen koeien geëlektrocuteerd en verbrand, om te vermijden dat ze in de voedselketen zouden terechtkomen. Op dat punt heeft men wijselijk gezegd: ‘Gedaan met die krachtkorrels. Een koe is een herbivoor, ze moet gras eten.’ En wat heb ik gezegd, als kunstenaar? ‘Ik ga een hondje nemen, en ik ga dat hondje door middel van genetische manipulatie veel groter maken. En daarna ga ik dat hondje ook nog eens klonen.’ Wat wilde ik hiermee zeggen? Als je het beste dier eruit pikt, het reproduceert en vervolgens opblaast, dan heb je geen antibiotica of hormonen meer nodig. Je reinste fictie natuurlijk, maar eigenlijk wilde ik gewoon aantonen dat we niet goed bezig zijn. Monocultuur is verkeerd.»

HUMO Het zal best, maar ik begrijp er eerlijk gezegd niets van.

Sweetlove «Hoezo, ’t is toch logisch?

»Kom, ik zal je wat anders vertellen. Zie je die pinguïns daar op de kast, met die petflessen op hun rug? Daarmee wil ik de mondiale waterproblematiek aankaarten. Je weet: drinkwater zal hoe langer hoe schaarser worden, en dat is een groot probleem. Daarom heb ik ook een polyester Christusfiguur gemaakt met een petfles op zijn rug. (Wijst) Kijk: daar staat er eentje. Ik ben een tijdje gastdocent geweest bij een prof statistiek in Gent, en van die man had ik begrepen dat ik, als ik écht veel mensen wil bereiken met mijn boodschap over drinkbaar water, bij de paus moet zijn. Want als de paus mijn boodschap begrijpt en apprecieert, dan kan ik via hem in veertien dagen tijd 2 miljard mensen bereiken. Pas op: ik heb verder helemaal niks met religie. I fuck God. Maar 2 miljard mensen bereiken, daar heb ik niks op tegen. Die polyester Christus moet ik dus eigenlijk tot bij de paus krijgen.»

HUMO Hebt u al een poging ondernomen?

Sweetlove «Ik probeer al twee jaar, via via, maar vooralsnog zonder resultaat. Maar het moet en zal me lukken; desnoods ga ik er persoonlijk eentje voor zijn deur zetten.»

HUMO Zou u zeggen dat u kunst met een boodschap maakt?

Sweetlove «Kunst met een boodschap? Kunst heeft nooit een boodschap. Ik ben geen missionaris, hè?»

HUMO Maar u wilt de mensen toch laten nadenken over ecologie?

Sweetlove «Dat wel, ja.

»Sinds enkele jaren geef ik lezingen op bedrijven, waarin ik mijn ecologische boodschap uiteenzet. Zo ben ik onlangs ook op een middelbare meisjesschool in Londen gaan spreken. Een prachtig gebouw met veel glaswerk, ontworpen door de Hopkins Architects, het bureau dat de Olympische stadions van Londen heeft mogen bouwen – geen kleine jongens. Die mannen hadden zes grote pinguïns van mij gekocht en strategisch in dat schoolgebouw neergezet: overal waar de leerlingen lopen, zien ze minstens één pinguïn.

»’s Morgens om halfnegen heb ik daar in een grote zaal een toespraak gegeven voor 900 meisjes en al hun leraars. Ik had vuilniszakken bij met plastic flessen erin, en ik zei: ‘Doe nu eens allemaal jullie ogen dicht, en denk dat je een pinguïn bent. Het vriest, en je hebt het koud’. Twintig seconden heb ik hen daar zo laten zitten, daarna mochten ze hun ogen weer opendoen. ‘Kijk nu eens rechts naast je? Een pinguïn. En kijk nu eens naar links? Ook een pinguïn. Overal waar je kijkt: pinguïns. En hier in het midden van de zaal, dat is de Theems.’ Vervolgens heb ik daar al die plastic zakken uitgekapt, en gezegd: ‘Jullie zijn pinguïns, en je staat aan de oever van de Theems. Je hebt honger, dus de chef roept: ‘Komaan allemaal, het water in!’ Nu, beste meisjes, wat eten pinguïns? Twee dingen: krill – kleine garnaaltjes en zo – en kwallen. Maar een plastic fles is transparant, net als een kwal: die pinguïns denken dus dat die fles een kwal is. Ze eten de fles op, en sterven. Hetzelfde met de dopjes van die flessen: de pinguïns menen dat dat blauwe garnalen zijn, eten ze op en gaan dood.’ Dat zette die meisjes wel aan het denken.»

HUMO U geeft lezingen over ecologie, maar u vliegt veelvuldig, en u laat op grote schaal plastic beesten maken. U moet toch een behoorlijk grote ecologische voetafdruk hebben?

Sweetlove «Niks voetafdruk! Al mijn beelden kunnen worden gerecycleerd. Die tentoonstelling in Bergamo bijvoorbeeld, met die 7.000 dieren? Achteraf is alles daar met een kettingzaag in stukken gezaagd en in een maalmachine gegooid: ter plekke werd het weer vermalen tot korrels. Dat is nu juist de boodschap die ik met mijn kunst wil weergeven.»

HUMO Ik dacht dat kunst nooit een boodschap heeft?

Sweetlove «Euh… Ja. Ergens wel, natuurlijk. Maar je kunt er nooit helemaal aan uit: daarom is het nu juist kunst.»

HUMO Helder. Bedankt voor het gesprek.

Sweetlove «Heel graag gedaan.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234