null Beeld

'La vie en rose': Annemie Struyf leeft op na een zwart jaar

Of ze misschien van plaats wil wisselen, vraag ik Annemie Struyf wanneer de voorjaarszon haar plots in de ogen valt. Ze kijkt me haast verwonderd aan. Waarom zou ze dát willen doen?

'Aan het sterfbed van mijn vader was ik zo wanhopig dat ik luidop begon te bidden'

Ironisch genoeg was 2016 voor Struyf persoonlijk la vie en noir, met het overlijden van haar vader en het einde van de veertigjarige relatie met haar partner. Over dat laatste wil ze het niet meer hebben. Ze heeft alles gezegd wat ze wilde zeggen in een boodschap op Facebook en verder heeft niemand zich daarmee te bemoeien. Like.

In een Vlaamse brasserie bestellen we koffie. Het begeleidende koekje laat ze onaangeroerd, dat heeft voorlopig geen plaats meer op haar nieuwe levensmenu: niet roken, matig drinken, gezond eten en veel sporten. Ze heeft net een geslaagde Tournée Minérale achter de rug, en stoort zich aan de manier waarop campagnes als Tournée Minérale en Dagen Zonder Vlees worden onthaald.

Annemie Struyf «We leven in een tijd waarin over bijna alles laatdunkend en lacherig wordt gedaan. Ik ben net 56 jaar geworden en besef steeds meer hoe belangrijk mijn gezondheid is. Ik leef graag en ik zou graag nog heel lang leven. Veel mensen doen ook laatdunkend en lacherig over fietsclubs en koerspakjes, maar toch ben ik terug beginnen te fietsen bij de club in mijn dorp. Samen met mijn vrienden werk ik elke zaterdag tot tachtig kilometer af en dat voelt goed.

»Ik ben al die cynische en denigrerende meningen een beetje beu. Daarom ga ik zo graag naar Frankrijk. De Lot-et-Garonne, het departement in Frankrijk waar ik al vijftien jaar een huisje heb, is heel eenvoudig. Er wonen veel boeren, de mensen leven er bescheiden. Ze kennen mij daar als la Belge. Bij de bakker, de post of de bank zegt iedereen bonjour en au revoir. Ik voel me in die vriendelijke omgeving helemaal thuis.»

HUMO Kwam je daar op het idee om ‘La vie en rose’ te maken?

Struyf «Vroeger konden we daar de hele zomervakantie van de kinderen doorbrengen, maar gaandeweg kwam ik er nog hooguit twee weken per jaar, omdat ik alsmaar harder werkte. Ik nam me al lange tijd voor om niet te wachten tot mijn pensioen om er opnieuw meer tijd door te brengen, en tegelijk raakte ik gefascineerd door mensen die alles in Vlaanderen achterlieten om in Frankrijk een nieuw leven op te starten. Zo is het idee beginnen te groeien.

»In ‘La vie en rose’ volg ik een twaalftal koppels en gezinnen, jonge, oude, arme en rijke Vlamingen. We zochten hen minstens één keer per seizoen op. Die formule werkte goed: we lieten hen een tijdje met rust en pikten na enkele maanden de draad weer op. Ook bij ons kleine productieploegje was er telkens weer een enorme nieuwsgierigheid om te weten hoe ze het er intussen vanaf hadden gebracht.»

HUMO Klankman Toon Echelpoels was zeer onder de indruk van de familiale omstandigheden waarin jullie werkten. Jullie sliepen in een camper, picknickten in een bos en kwamen bij de mensen als vrienden over de vloer.

Struyf «Het wás ook een heel aparte manier van werken. De laatste jaren hing er teveel ballast aan mijn werk, het moest kleinschaliger. We gingen met drie op stap: Kristel Waterloos was cameravrouw en regisseur en Toon was chauffeur, klankman, klankbord en manusje-van-alles. We sliepen bijna nooit op hotel, altijd in de camper of in de vrije natuur. Als we konden kiezen tussen een restaurant of een picknick aan een meer, dan kozen we spontaan voor het laatste. Die eenvoud gaf inhoudelijk ook meer mogelijkheden: we kwamen op een totaal andere manier bij de mensen binnen. We kookten, stonden mee aan de afwas en sliepen bij hen thuis. Dat deden we niet eens doelbewust om het contact vlotter te laten verlopen, het was heel naturel.»

HUMO Sijpelde die manier van werken door in de sfeer van het programma?

Struyf «Ja, het maakt dat je heel dicht bij de mensen leeft. Als iemand in een boom klom om takken te snoeien, dan klom Kristel met haar camera gewoon mee. Als mensen op het punt stonden om een huis te kopen en alle voor- en nadelen overwogen, dan stonden we daar gewoon naast.»

undefined

null Beeld

HUMO Waren het allemaal succesverhalen?

Struyf «Neen. We hebben gezocht naar mensen voor wie het avontuur nog moest beginnen. Met sommigen verhuisden we mee, anderen waren er al volop hun leven aan het opbouwen. In de eerste aflevering verhuizen we mee met Steve en Nancy. Ze gingen ten onder aan een heel druk bestaan in Ekeren, waar ze naast hun dagtaak ook nog eens een traiteurszaak draaiende hielden. Ze verkochten alles en trokken naar Frankrijk om er anders en rustiger te gaan leven, ook al spraken ze nauwelijks een woord Frans en waren ze nog nooit verder dan Disneyland Parijs geraakt. Voor ons was het helemaal niet duidelijk of ze het zouden halen. Ik zal de afloop niet verraden, maar het was telkens heel verrassend om te zien wie zijn droom kon waarmaken en wie niet. De mensen van wie we dachten dat ze probleemloos zouden slagen, kregen het lastig. Sommigen kwamen na een poosje zelfs terug naar Vlaanderen.»

HUMO Beschouwt men Frankrijk niet al te vaak als een idyllisch wonderland, waar alle problemen als sneeuw voor de zon verdwijnen?

Struyf «Het zuiden van Frankrijk heeft een ander klimaat en dat heeft echt een impact op je systeem, dat hebben we zelf genoeg ondervonden. Er is daar zoveel ruimte en zuurstof en schoonheid. Voor veel mensen is dat inderdaad het ideaalbeeld: het is er altijd warm en elke dag drink je een glas wijn op het dorpsplein. Maar zo gaat het natuurlijk niet, want er zijn ook winters en die zijn net als bij ons koud, mistig en grijs. Vlamingen die naar Frankrijk gaan voor de ruimte en de natuur, komen op het Franse platteland terecht. Maar waarom is daar zoveel plaats? In die streken is heel weinig werk. De plattelandsjeugd van Zuid-Frankrijk vlucht naar Bordeaux, Toulouse en Marseille, op zoek naar jobs, prikkels en meer sociaal contact. Al die boerderijen komen leeg te staan. De huizenprijzen zakken en de locals hebben, in tegenstelling tot de rijke buitenlanders, niet de middelen om ze te kopen. Mijn dorpje in Lot-et-Garonne kende vorig jaar geen enkele geboorte en maar één huwelijk, nota bene van de zoon van de burgemeester, die er zelf alleen in het weekend woonde. Het leven daar is vaak heel hard.»

HUMO Waren alle Vlamingen in het programma zich daarvan bewust?

Struyf «Neen, maar die naïviteit heb je soms gewoon nodig. Zo ga je om met zotte dingen. Als je te veel rekening houdt met alles wat mogelijk kan mislopen, dan begint niemand nog aan kinderen of aan een relatie.»

HUMO Schuilt er in de titel ‘La vie en rose’, naar een nummer van de getormenteerde Franse zangeres Édith Piaf, ook een vleugje sarcasme?

Struyf «Édith Piaf zingt ook ‘Non, je ne regrette rien’. Als je haar zware leven kent, dan weet je dat ze dat niet meent. Je kan ‘La vie en rose’ letterlijk interpreteren, maar het is tegelijk zo een huizenhoog cliché dat je aanvoelt dat het wel een knipoog móét zijn. Ook de allergelukkigste mensen gaan door enorme dalen. Een leven zonder donkere periodes bestaat nu eenmaal niet.»


Opgeruimd

HUMO Jouw werk loopt niet zelden parallel met je persoonlijke leven: in ‘Via Annemie’ ging je op zoek naar de roots van je Poolse poetsvrouw, en in ‘De moeder van mijn dochter’ naar die van je Keniaanse adoptiedochter. In de reeks ‘In godsnaam’ was je eigen fascinatie voor religie de leidraad. Was dit programma een handig voorwendsel om zelf uit België weg te vluchten?

Struyf «Zo heb ik het nog niet bekeken, maar het zou wel kunnen kloppen. Ik heb altijd een grote persoonlijke connectie met het thema nodig, én met de mensen over wie ik een reportage maak. Ik zal nooit iets maken als ik geen wederzijdse appreciatie voel. Ook toen ik nog voor de geschreven pers werkte (Struyf schreef in de jaren 90 voor Humo en Weekend Knack, red.), zag ik mijn werk altijd als een kans om op persoonlijk vlak iets bij te leren en inzicht te verwerven. Mensen voelen ook dat ik oprecht geïnteresseerd ben, dat ik daar niet om louter professionele redenen sta.

»Deze week was ik geïrriteerd omdat ik in de krant las dat ‘Annemie Struyf met een nakende burn-out naar Frankrijk was gevlucht’. Dat heb ik nooit gezegd. Ik heb enkel gezegd dat ik rondom mij veel burn-outs zie. Als ik zorg wil dragen voor mijzelf en voor mijn geliefden, dan moet ik ook mijn grenzen respecteren. Net daarom is het zo zalig om naar Frankrijk te rijden. Onder Parijs begint de omgeving te veranderen, en onder Limoges ook het klimaat. Op rustplaatsen kom ik steeds minder mensen tegen die me kennen. Hoe zuidelijker ik ga, hoe anoniemer ik word. Zaken die hier belangrijk zijn, vallen daar weg. Tijdens de opnames heb ik enkele zeer vrouwelijke vrouwen ontmoet, die met dozen vol hooggehakte schoenen naar Frankrijk trokken. Maar in het zuiden heb je er niets aan, want je loopt toch voortdurend in het veld, in het bos of op de rotsen. Op den duur doe je ook geen panty’s meer aan, want die zijn ’s avonds toch altijd kapot. Je stopt met je te schminken en elke dag verse kleren aan te trekken. Die verslonzing is een heerlijk gevoel. Wat niet wegneemt dat ik het leuk vind om in Vlaanderen telkens weer mijn kleedjes uit de kast te halen en mijn hakken aan te trekken.»

undefined

'Ik ben altijd al zoekende geweest. Journalistiek is gewoon mijn alibi om al mijn levensvragen te onderzoeken'

HUMO Hoeveel Frankrijk neem je mee naar Vlaanderen?

Struyf «Heel veel. Vooral op materieel vlak merk ik dat ik steeds minder nodig heb. Om mijn verhuis van volgende maand voor te bereiden, gebruik ik het boek ‘Opgeruimd’ van de Japanse opruimgoeroe Marie Kondo. Eerst leg je al je kleren op de grond en vraag je je stuk per stuk af of ze je blij maken. Is het antwoord ‘neen’, dan doe je ze weg. Al gauw blijkt dat je driekwart van je spullen naar de kringloopwinkels kan dragen. Dan doe je hetzelfde met je schoenen. Rond mijn 40ste had ik de middelen om veel en dure schoenen te kopen. Hebben die aankopen mij fundamenteel gelukkig gemaakt? Neen, dus doe ik ook driekwart van mijn schoenen weg. Als allerlaatste komen de zaken met emotionele waarde aan de beurt: de foto’s, de kaartjes en de oude liefdesbrieven. Je bewaart die vanuit de veronderstelling dat je ze later zal bekijken. Maar dat doe je toch niet.

»Die eenvoud wil ik nu ook naar mijn televisiewerk overbrengen. ‘La vie en rose’ is een pleidooi voor less is more. Met minder materiaal kun je meer kwaliteit realiseren. Die oefening wordt heel vaak verkeerd begrepen.»

HUMO Je ging er altijd prat op aan een rottempo te leven en elke seconde ten volle te absorberen. Nu lijk je te streven naar rust en isolement.

Struyf «Ik heb altijd tegen 200 kilometer per uur geleefd, maar nu word ik ouder en kijk ik anders tegen de dingen aan. Ik sta aan het begin van een nieuwe periode in mijn leven, en ik besef meer dan ooit dat we maar één leven hebben. Dat dringt niet door op jongere leeftijd: ik dacht vroeger écht dat ik onsterfelijk was. Nu wil ik bewust ouder worden. Mijn werk zal daar ongetwijfeld door beïnvloed worden.»

undefined

null Beeld

undefined

'Hoe zuidelijker ik ga, hoe anoniemer ik word. Zaken die in Vlaanderen belangrijk zijn, vallen in Frankrijk weg.'

HUMO In je vorige programma’s zocht je bewust de grote thema’s op: besnijdenissen, de doodstraf, religie. Nu raak je op een veel subtielere manier aan de kern van ons bestaan: wat vreten we hier in godsnaam elke dag weer uit?

Struyf «Ik kon niet achter de grote thema’s blijven aanhollen. Ik had echt nood aan een ander register. De voorbije jaren ging ik drie keer naar Afghanistan, in Kenia zag ik met eigen ogen hoe meisjes werden besneden en in Texas ging ik op bezoek bij terdoodveroordeelden. Op den duur had ik het gevoel dat ik altijd maar straffere dingen moest bedenken om de mensen nog te raken.

»‘La vie en rose’ is minder oppervlakkig dan het op het eerste gezicht lijkt. Het programma houdt ons vooral een spiegel voor. Het doet ons nadenken over de zin van ons leven, onze ambities en onze levenskwaliteit. Mensen zeggen nogal makkelijk: ‘Ga voor je droom!’ Dat vind ik niet correct. Je moet je droom onderzoeken. Waarom koester je die? Wie er als een onnozelaar achteraan holt, loopt met zijn gezicht tegen de muur. Mensen die hier hun geluk vinden, kunnen het ook daar vinden. Mensen die er hier een puinhoop van maken, hebben een grote kans om dat daar ook te doen. Ik heb al zo vaak gezien dat mensen met een nieuwe partner naar Spanje of Frankrijk verhuizen om er het geluk heruit te vinden. Maar dan gaat de eerste roes voorbij en zitten ze daar in de winter opgescheept met iemand die ze eigenlijk niet kennen. Alle problemen die ze in België konden verdoezelen met sociale contacten, werk en hobby’s worden daar uitvergroot. Je kunt er niet meer vluchten. En dan loopt het opnieuw mis.»


Het uur van de dood

HUMO In 2016 stierf je vader na een slepende ziekte. Wat betekende hij voor jou?

Struyf «Hij was een goede, warme vaderfiguur. Hij is op een heel traumatische manier heengegaan. Achteraf voel je verdriet omwille van de dood van je vader, maar ook opluchting dat het lijden achter de rug is. Mettertijd heb ik heel wat dierbaren verloren en dat gebeurt bijna altijd op een moeilijke manier. De ene droomt ervan om in zijn slaap te sterven, de andere wil dan weer bewust overlijden en afscheid kunnen nemen van zijn geliefden. Maar zo gebeurt het bijna nooit. In werkelijkheid is het vaak een pijnlijk proces.

»In elk geval was het voor zijn vier kinderen een zegen om die periode samen te kunnen beleven. Ik heb toen vaak gedacht aan mensen die niemand hebben om zorg voor hen te dragen. Het moet hard zijn om alleen te zijn in het uur van onze dood.»

undefined

null Beeld

undefined

'Ik kon niet achter de grote thema's blijven aanhollen. Op den duur had ik het gevoel dat ik almaar straffere dingen moest bedenken om de mensen nog te raken.'

HUMO ‘Bid voor ons, arme zondaars / Nu en in het uur van onze dood’ komt uit het Weesgegroet. Heb je toen gebeden?

Struyf «Ja. Soms was ik zo wanhopig dat ik zocht naar een manier om ermee om te gaan. Telkens weer kwam dat oude gebed in mij naar boven. In het uur van zijn dood heb ik het meermaals hardop uitgesproken. Ik weet dat het voor hem belangrijk was. Mijn vader was heel katholiek, zoals bijna iedereen van zijn generatie in Vlaanderen. Hij had ons het Weesgegroet zelf aangeleerd. Al die jaren had ik het niet meer uitgesproken, maar toen ik in die zware periode naar woorden zocht, kwam ik er automatisch op uit.

»Ik vind het een gemis dat onze maatschappij de godsdienst van zich heeft afgegooid. In Afrika wordt zo vaak bezworen en gebeden. Tijdens een bevalling bidt de gemeenschap er tegen de sterren op om alles goed te laten verlopen. Dat collectieve smeken en bezweren is zó aangrijpend. Het wijst op de kleinheid van de mens. Daarom zal ik ook nooit neerbuigend of denigrerend doen over mensen die geloven, ook al klinkt dat vandaag stoer. Men zegt tegenwoordig vaak dat godsdienst het slechtste in de mens naar boven haalt, maar het kan evengoed het beste in de mens naar boven halen.»

HUMO Toen je enkele jaren geleden bij een reportage in Afghanistan op een verlaten landweg werd gestopt door een gewapende patrouille, begon je ook te bidden.

Struyf «Nu je het zegt. Dat was een heel penibel moment. Ik ben er nog altijd van overtuigd dat we toen ternauwernood aan de dood zijn ontsnapt. Onze Afghaanse vrouwelijke gids prevelde ‘insjallah’, terwijl ik mijn eigen god aanzocht. Ik geloof graag dat we het daarom ook hebben overleefd.»

HUMO Je lijkt me heel erg zoekende.

Struyf «Ik ben altijd al zoekende geweest. Journalistiek is gewoon mijn alibi om al mijn levensvragen te onderzoeken. Het afgelopen jaar was voor mij persoonlijk heel moeilijk. Mijn drie medicijnen hebben mij erdoor geholpen: mijn kinderen, mijn werk en Frankrijk. Hoe volwassener mijn vijf kinderen worden, hoe meer ik mij bewust ben van hun waarde in mijn leven. Mijn werk geeft me zoveel energie. En aan Frankrijk heb ik mijn hart verloren.»

HUMO Een verhuis naar Frankrijk zit er niet in?

Struyf «Neen. Ik pluk voorlopig het beste van twee werelden. De winterperiode is nu eenmaal veel aangenamer in Vlaanderen dan in Frankrijk. Gelukkig is er voor heimwee geen plaats, want ‘La vie en rose’ heeft me een nieuw project aangereikt: vanaf april trek ik voor opnames opnieuw naar het zuiden. Van onthaasting is dus helemaal geen sprake. Ik werk nog altijd heel hard, alleen op een andere manier.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234