Anneleen Arnout: 'Hoogopgeleiden hadden positievere ervaringen tijdens de lockdown. Ze gingen vaker wandelen en genoten van de mooie architectuur die hun nog niet eerder was opgevallen.'Beeld Alex Vasey / Unsplash

CultuurhistoricaAnneleen Arnout

‘Laaggeschoolden voelden zich banger tijdens de lockdown, hoogopgeleiden hebben meer genoten’

‘Zowat iedereen ervoer heftige gevoelens tijdens de lockdown,’ vertelt cultuurhistorica Anneleen Arnout van de Radboud Universiteit in Nijmegen, ‘maar die angst is verbonden met enkele specifieke factoren.’ De Belgische onderzoekster nam een enquête af bij 800 respondenten en stuitte op enkele opvallende resultaten.

HUMO Iedereen heeft het de voorbije maanden ook op straat emotioneel moeilijker gehad, maar u merkte enkele significante verschillen op tussen mensen?

ANNELEEN ARNOUT «Dat klopt. Zo viel het verschil in opleidingsniveau op: laaggeschoolden voelden zich vaker angstig. Het geluid van een ambulance of een helikopter kwam bij hen heftiger binnen, ze linkten dit vaker aan het virus. Ook hadden ze meer schrik om andere mensen tegen te komen op straat. Hoogopgeleiden hadden dan weer meer positieve ervaringen tijdens de lockdown. Ze gingen vaker wandelen en genoten van de mooie architectuur die hun nog niet eerder was opgevallen.»

HUMO Hoe is dat verschil tussen hoog- en laagopgeleiden te verklaren?

ARNOUT «Daar zijn verschillende verklaringen voor. Ten eerste heeft onze opvoeding er veel mee te maken. Iedereen heeft zijn eigen persoonlijke emotiegeschiedenis. Het kan zijn dat je opgegroeid bent in een cultuur of groep waar het niet geaccepteerd wordt om je verdriet of angst openlijk te tonen. Dan draag je dat mee in je latere leven.

»Iedere persoon maakt deel uit van een zogeheten gevoelensgemeenschap, een sociale groep van mensen waar je nauw verbonden mee bent. Mensen zijn geneigd om op dezelfde manier te reageren als de mensen in hun gevoelensgemeenschap. Zo ook hoog- en laagopgeleiden. Zij hebben vaak een verschillende sociale achtergrond en behoren tot andere gevoelensgemeenschappen.

»Daarnaast speelt ook onze fysieke omgeving een rol. Net zoals ons opleidingsniveau bepaalt dat in zekere mate hoe we ons voelen.»

Lege straten in Amsterdam eind maart. Beeld ANP

HUMO Op welke manier precies?

ARNOUT «We hebben de enquête afgenomen bij 800 Nederlanders. 500 respondenten wonen in de grote steden Amsterdam, Rotterdam en Den Haag, maar de overige 300 wonen in heel Nederland, ook in dorpen dus. Uit het onderzoek bleek dat stedelingen andere bekommernissen en gevoelens hadden dan dorpelingen.

»Iedereen heeft bijvoorbeeld het sociale contact gemist, maar stedelingen ondervonden nog vaker dan dorpelingen ergernissen tijdens het boodschappen doen. Dat is normaal, want in een stad woont iedereen erg dicht op elkaar en is het altijd druk. Maar er is ook een verschil tussen buurten. Mensen die in de Antwerpse Seefhoek wonen, zullen zich in bepaalde mate anders voelen dan de mensen op ’t Zuid. Dat heeft ook weer te maken met die specifieke gevoelensgemeenschap en sociale achtergrond, maar ook met de inrichting van de stedelijke ruimte.

»Het is in feite een logische uitleg. Angst is een subjectief gevoel, maar in een drukke buurt in de stad is de 1,5 meter natuurlijk moeilijker vol te houden en om die reden is het risico er ook wat groter.»

HUMO Waarom wilde u dit onderzoeken?

ARNOUT «Als cultuurhistorica onderzoek ik de stedelijke beleving van mensen in de 19de en 20ste eeuw, en dat onderzoek wilde ik graag doortrekken naar de huidige crisis. Bovendien merkte ik dat de leegte van de steden en de vervreemding op straat tijdens de lockdown nogal geromantiseerd werden in de media. Dat vond ik opmerkelijk en ik wilde weten of mensen het werkelijk zo romantisch ervoeren. Als cultuurhistorica hou ik me bezig met mensen en daar horen hun gevoelens ook bij. Om die reden trok ik de straat op.

»Ik ben zelf een stadsmens. Ik ben opgegroeid in Brussel en nu werk ik in Nijmegen. Voor veel mensen is de stad vanzelfsprekend geworden, omdat de meesten onder ons er dagelijks mee worden geconfronteerd. Toch heeft onze omgeving een grotere invloed op ons dan we denken.»

HUMO Uw doctoraat handelt over nog zo’n alledaags iets: shoppen.

ARNOUT «Dit onderzoek ligt in het verlengde van mijn doctoraat. Ik analyseerde daarin de geschiedenis van het winkelen in het Brussel van de 19de eeuw. Ik scheen toen mijn licht over onderwerpen als kleptomanie en hysterie. Hoewel schrijvers in die tijd beweerden dat mensen vaak emotioneel overprikkeld raakten in de stad, vond ik daar in mijn bronnen over Brussel eigenlijk weinig over terug. Dat contrast vind je trouwens net zo goed terug in de huidige periode: ook nu bestaan er veel aannames over de emotionele uitdagingen van mensen in de stad, terwijl die veel te weinig worden onderzocht.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234