null Beeld

Komt een virus bij de dokter

Lachen met corona: ‘Die memes hebben ons door de onzekere periode geholpen’

Spotten met het blunderwerk van Maggie De Block en Wouter Beke is populair, maar bij rusthuispersoneel is het duo net graag gezien. Massa’s lege bedden en tot 70 procent minder boterhammen te smeren: de werkdruk lag nooit lager!

HUMO Is het te vroeg voor dergelijke zwarte humor, terwijl nog elke dag mensen sterven?

MARK BOUKES (communicatiewetenschapper, Universiteit Amsterdam) «Daar lijkt het wel op. Er is het afgelopen jaar enorm veel gegrapt over het coronavirus, maar moppen over overleden patiënten zijn uitzonderlijk. In humoronderzoek is er een soort regel: humor is tragedie plus tijd. Morbide en donkere grappen over drama’s mogen, maar pas na een tijdje.

»In maart 2020, bij de start van de pandemie, zette mijn Belgische collega en humorexpert Giselinde Kuipers van de KU Leuven een onderzoek op. Ik sprong meteen mee op de kar: samen met buitenlandse collega’s verzamelden we 12.000 grappen, memes en video’s over het virus en de lockdowns.

memes Beeld rv
memesBeeld rv

»In de beginfase werd in het Westen vooral gelachen met de rol van China. ‘The coronavirus won’t last long, because it was made in China.’ Daarna gingen de moppen over het leven in lockdown. Grappen over toiletpapier werden even populair als toiletpapier zelf. Ik herinner me ook een plaatje waarin een vrouw haar kinderen tegen het behang spijkert zodat ze tenminste 5 minuten kon werken in rust. Dat zijn herkenbare grappen: we zaten allemaal opgesloten met onze familie. Maar het grollen bleef braaf: het ging vooral over onze eigen ervaringen.»

HUMO Waarom lachen we zo gretig met het virus?

BOUKES «Humor is een uitlaatklep in onzekere periodes. Het is bewezen dat lachen voor psychologische afkoeling zorgt. Humor helpt mensen om te gaan met onzekerheid en creëert een gevoel van verbondenheid. De memes die we met elkaar deelden op sociale media, waren een smeermiddel om met elkaar in contact te blijven in eenzame tijden, een manier om van die vreemde periode een collectieve ervaring te maken.»

memes Beeld rv
memesBeeld rv

HUMO Humor kan toch ook net polariserend werken? Online zijn memes soms een middel om verdoken haat te verspreiden, zoals bij Schild & Vrienden.

BOUKES «Inderdaad, want zo kun je elke verantwoordelijkheid ontlopen: ‘Het was maar om te lachen.’ In sommige landen is de humor wél harder geworden. In de VS, waar de polarisering zeer groot is, waren veel grappen gericht op Donald Trump of viroloog Anthony Fauci, waardoor nog meer olie op het vuur werd gegooid. In Nederland en België nam de verdeeldheid de afgelopen maanden ook toe, tussen generaties of tussen voor- en tegenstanders van vaccins. Maar al bij al blijft de hoeveelheid ‘zondebokhumor’ beperkt. Het valt af te wachten of dat zo blijft.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234