Lang leve de vriendschapp: 'Als je een uurtje naast iemand loopt, gaat het over meer dan je hond'

Alles is tegenwoordig te vinden via apps. Sinds kort ook: gewone vrienden. Dankzij de ontmoetingsapps.

''Wil je in m'n broekje zitten?' typ ik, en mijn bericht passeert probleemloos langs de flirtdetector'

Stel: u verhuist naar een andere stad of een ander land. Hoe blij u ook bent met uw huidige vriendenkliek: een wijntje drinken tijdens het skypen is toch niet hetzelfde. Of u zou graag eens úren doorbomen over kwantumfysica zonder dat er iemand met de ogen begint te rollen. Wanhoop niet: het internet is uw vriend. Via allerlei ontmoetingsapps kunt u immers in contact komen met potentiële zielsverwanten. Maar kunnen algoritmes u werkelijk vrienden voor het leven opleveren? We vroegen het een ervaringsdeskundige, een sociologe en een bedenkster van zo’n app.

De Nederlandse schrijver Arjen van Veelen trok in 2014 samen met zijn vrouw voor twee jaar naar de Verenigde Staten. Voor De Correspondent beschreef hij hoe stroef zijn zoektocht naar nieuwe vrienden verliep.

Arjen van Veelen «Ik was eigenlijk van plan me op te sluiten en een boek te schrijven. De mensen die ik spontaan ontmoette, vond ik allemaal een stuk stommer dan m’n Nederlandse vrienden, dus ik dacht: ‘Ik red me wel.’ Maar na zes maanden voelde ik me héél alleen, en toen heb ik de lat lager gelegd. Net als in de liefde kun je bij een potentiële nieuwe vriend niet verwachten dat het meteen klikt. Ik ben toen een tijdje op elke uitnodiging ingegaan: zit je bijvoorbeeld een hele avond naar gesprekken te luisteren over wat je zoal in een frituurpan kunt bakken – alles, zo blijkt.

»Ik had me ook ingeschreven op MeetUp, waarbij gebruikers moeten aangeven bij welke groep ze zich willen aansluiten. Ik had me daar aangemeld voor een studiegroepje over de schrijver W.E.B. Du Bois. Maar toen ik aankwam in de bibliotheek waar we hadden afgesproken, waren we maar met zijn drieën – de organisator incluis. Bovendien was het niet echt mijn type mensen. MeetUp was mij niet snel genoeg: waarom zou ik me eerst in de boeken van W.E.B. Du Bois moeten verdiepen vóór ik vrienden kan maken?»

HUMO Alsof je niet bevriend kunt zijn met iemand die nog nooit een boek van de man gelezen heeft.

Van Veelen «Precies: dat is wat er schort aan die algoritmes. De computer denkt: ‘O, je houdt van kitesurfen? Dan moet je een vriend hebben die dat ook doet.’ Het is vast een prima eerste gespreksonderwerp, maar wat daarna?

»De vrienden aan wie ik in de loop van die twee jaar in Amerika gehecht ben geraakt, ben ik allemaal op straat tegengekomen. In een cafeetje zag ik eens een jongen zitten die aan het schrijven was: hij gaf me de schriftjes mee die hij in eigen beheer had uitgegeven, waardoor ik zijn naam wist en ’m op Facebook kon opzoeken. Ik heb ’m toen een bericht gestuurd – ‘Leuk je te ontmoeten!’ – en hij is later vaak bij ons over de vloer geweest. In Nederland deed ik dat soort dingen niet, want ik was blij met m’n vertrouwde vriendenclubje. In het buitenland moest ik noodgedwongen mijn comfortzone verlaten, en dat was achteraf gezien goed. Ik denk niet dat een algoritme me ooit aan die jongen gekoppeld zou hebben: afgezien van het schrijven leek zijn leven in geen enkel opzicht op het mijne.

»Ik woon ondertussen in Den Haag – niet m’n oorspronkelijke thuisstad. Ik ga nu zelf actiever op zoek naar nieuwe contacten: ik heb me aangesloten bij een voetbalclubje, en ik trek dagelijks naar een flexwerkplek – ik ben freelancer, maar nu lijkt het alsof ik collega’s heb, en da’s leuker dan eenzaam thuis te zitten. Maar ik droom er nog altijd van om op mijn smartphone te zien dat er vier mensen in een straal van 100 meter ook willen gaan lunchen. Je klikt ze aan, chat eventjes en gaat dan gewoon naar ze toe. Waarom bestaat dat al voor liefde en seks, maar nog niet voor vriendschap? Trouwens: zelfs als je op ontmoetingsapps aangeeft het platonisch te willen houden, is er altijd wel spam van iemand die een sekspartner zoekt.»


Gat in de markt

Tussen de recensies van de app MeetMe, die gebruikers matcht op basis van gemeenschappelijke interesses, krijgen we inderdaad meer dan eens te lezen: ‘Onwijs veel seksverzoeken van mannen die meteen over pijpen beginnen. Een leuk contact is bijna onmogelijk.’ Hoogst vervelend, en één van de redenen waarom de Amerikaanse Olivia June Poole de gratis app Hey! Vina heeft ontwikkeld – exclusief voor vrouwen, zodat ze niet om de oren geslagen worden met sappige dick pics van onbekend manvolk. Je logt in met je Facebookaccount, geeft je interesses en levensfase aan – pas moeder geworden, single, carrièreswitch – en de app zoekt vervolgens potentiële matches. Daarna kun je langs de vriendinnen swipen die de app suggereert, chatten, en eventueel afspreken. De app is nog geen jaar oud, maar wel al gigantisch populair in Amerika: maar liefst 100.000 vrouwen registreerden zich de eerste twee weken na de lancering. Voorlopig is Hey! Vina nog niet beschikbaar in België.

Doet ook zijn best om het platonisch te houden: het in Amerika populaire Patook, dat zichzelf in de markt zet als ‘Tinder voor vrienden’. In de app zit een ‘flirtdetector’ ingebouwd: die kan via artificiële intelligentie honderdduizenden openingszinnen en dubbelzinnig- of schunnigheden ontdekken en onmiddellijk tegenhouden – zinnetjes als ‘You’re so pretty’ en ‘Hey babe’ komen dan niet in de inbox van de ontvanger terecht, en de afzender wordt meteen gebannen.

Dat willen we weleens testen! We maken een fake profiel aan en stoten meteen op iets merkwaardigs: je kunt bij bepaalde onderwerpen een puntenaantal aanvinken, zodat de app je de meest ideale match oplevert. Er zijn duidelijk mensen die gewoon eenzaam zijn en álles in een groepsgesprek smijten: ‘Ik had beter geen koffie meer gedronken deze avond, want nu lig ik wakker in de hitte en hoor ik zowel mijn man als mijn kat snurken.’ Ook is er iemand die rechtuit toegeeft: ‘Ik heb een sociale fobie en hoop via deze weg rustig nieuwe mensen te leren kennen.’ Aangezien Patook hier nog niet is doorgebroken, krijgen we slechts een stuk of tien Belgische matches voorgeschoteld, verspreid over het hele land. Een nadeel als we echt naar nieuwe vrienden op zoek waren, want het einddoel blijft toch: elkaars deur platlopen.

Maar we waren hier om de flirtdetector te testen. We besluiten een 31-jarige man uit Harelbeke – met twee honden, een vriendin en een ‘ruim interessegebied’ – een ondubbelzinnige boodschap te sturen, om te testen of ze inderdaad tegenhouden wordt. Woorden als ‘penis’ laten we links liggen: die zijn hetzelfde in het Engels en vergroten dus de kans dat we tegen de lamp lopen. We typen – sorry, moeder – ‘Wil je in m’n broekje zitten?’ en krijgen van Patook meteen een vrolijke bevestiging: ‘Your message was sent successfully!’ Willen de makers hun goede naam behouden, dan zouden ze best investeren in anderstalige flirtdetectors. Meteen daarna onze account gedeletet, trouwens.

Verder zijn interessante apps als CitySocializer (selecteer de favoriete events uit uw stad en ontmoet er mensen) en Nextdoor (ontmoet mensen uit uw wijk) voorlopig nog nutteloos, want ze hebben geen Belgische gebruikers. Belgische nerds: boks zelf zo’n app in elkaar, ’t is een gat in de markt.


Verkokering

Maar is het toch niet wat vreemd dat we nu via apps vrienden zoeken om mee te sporten of uit te gaan, terwijl we vroeger net mensen leerden kennen op de sportschool of op café?

Beate Volker (hoogleraar sociologie aan de Universiteit van Amsterdam) «Ach, je kunt nooit voorspellen hoe mensen met nieuwe technologieën zullen omgaan. Ik geef altijd het voorbeeld van de telefoon, die rond 1940 haar intrede deed in de Amerikaanse huishoudens. Men dacht toen dat mensen gek zouden worden als ze hun gesprekspartner niet konden zien, en dat ze de telefoon dus niet zouden gebruiken. Het omgekeerde is gebeurd: het werd al snel een vertrouwd gebruiksvoorwerp.

»Bellen en e-mailen doe je met mensen die je al kent, terwijl apps het mogelijk maken níéuwe mensen te leren kennen: en of mensen daarvan gebruik maken! Alleen zijn die ontmoetingsapps bij ons nog niet ingeburgerd: uit ons onderzoek bleek in 2014 dat nog geen 5 procent van het netwerk van mensen via onlinecontacten is ontstaan. Vaak leren we elkaar kennen via gemeenschappelijke vrienden. Dat iemand al in je netwerk ingebed zit, vinden we belangrijk: het is raar, zeker als je wat ouder bent, om iemand te leren kennen die totaal geen link heeft met je eigen leven.

»Die apps zijn dus zeker het proberen waard, en je ziet wel wat eruit voortkomt. Stel: je bent nieuw in de stad en hebt een drukke baan – waar leer je dan nog mensen kennen? Het is ook cultuurgebonden: Spanjaarden of Britten maken makkelijker een praatje met elkaar in de metro of op straat. Wij zijn geslotener en erg individualistisch, wat nog verslechterd is door de komst van de smartphone. Laatst zat ik op een spitstrein die om onduidelijke redenen plots stopte: iedereen om me heen begon te appen en te bellen, terwijl mensen vijftien jaar geleden met elkáár hadden gepraat: ‘O, wat vervelend!’ of ‘Waar moet jij nog heen?’ Nu houden velen zich bezig met mensen die er níét zijn.»

HUMO Is dat systeem van matchen op basis van gemeenschappelijke interesses wel een goed uitgangspunt?

Volker «De kans om met iemand bevriend te raken, is het grootst als je in basale kenmerken op elkaar lijkt. Vrienden verschillen vaak niet meer dan vijf jaar in leeftijd, en hebben vaak dezelfde etniciteit, dezelfde sekse en hetzelfde opleidingsniveau. Maar binnen die kring werkt het ’t best als je interesses – politieke voorkeur en zo – niet vollédig identiek zijn: verschillen zijn ook stimulerend. Maar wat zien we online gebeuren? Dat mensen nóg strenger selecteren op overeenkomsten, omdat ze elkaar niet kunnen zien en dus informatie missen: ‘Voor alle zekerheid moet hij toch écht dezelfde muzieksmaak hebben.’ Komt daar nog bij dat apps steeds gespecialiseerder worden: hoog- en laaggeschoold, blank en zwart, voor elke groep is er wel eentje. Terwijl dat eigenlijk de verkokering van de samenleving in de hand werkt.

»Verder nemen apps deels de spontaniteit van een ontmoeting weg. Het is belangrijk om snel af te spreken: dan kom je méér te weten dan het feit dat iemand hetzelfde boek gelezen heeft als jij. En het is bewezen dat vertrouwen enkel groeit als je mekaar daadwerkelijk ziet: je moet elkaar in de ogen kunnen kijken.»


Op zijn hondjes

Afsluiten doen we met Nicole Kinsbergen, bedenkster van DoggyDating, een gespecialiseerde app die ze bedacht toen ze haar trouwe viervoeter uitliet en merkte dat er in het park letterlijk geen hónd was.

Nicole Kinsbergen «Ik dacht: dat kan anders, met al die technologie van tegenwoordig! Hoe leuk zou het zijn als je andere baasjes uit de buurt kon laten weten: ‘Ik ga vanmiddag naar het park, zin om mee te gaan?’ Sinds maart 2014 is de app al 52.000 keer gedownload, waarvan 10 procent door Belgen. Per maand wordt er 110.000 keer ingelogd om te chatten of afspraakjes te maken.

»Het leukste bijproduct van DoggyDating zijn de vriendschappen die eruit ontstaan. Je gemeenschappelijke interesse is honden, maar je weet hoe dat gaat: als je een uurtje naast iemand loopt, heb je het over meer dan enkel je hond. Soms klikt het, en dan spreken mensen ook buiten DoggyDating om met elkaar af. Sommige leden houden wekelijkse DoggyDates met een vaste kern, en af en toe een nieuw lid. Het is ook praktisch: iedereen heeft het druk-druk-druk, maar je hond moet sowieso naar buiten. Dankzij DoggyDate kun je de twee combineren: de hond uitlaten én vrienden ontmoeten.»

HUMO Eén van de veelgestelde vragen op jullie site: ‘Is DoggyDating een datingservice voor baasjes?’ Veel mannen die weleens iets anders dan hun hond willen uitlaten?

Kinsbergen «Laten we zeggen dat er een goeie reden is waarom die vraag in de rubriek ‘FAQ’ is beland (lacht). Als mannen het woord ‘doggy’ lezen, krijgen ze een kortsluiting in de hersenen: ‘Komt hier helemaal goed!’ Onlangs heeft iemand een DoggyDate voor singles aangemaakt, puur om te kijken of er behoefte aan was: er bleek weinig animo voor. Voor de liefde gelden andere criteria dan voor een wandeling met de hond.»

HUMO Godzijdank.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234