null Beeld

Laurent Binet - HhhH

De weg naar de ramsjbakken is geplaveid met schrijvers die de literatuur even snel opnieuw willen uitvinden, maar jammerlijk vastlopen in vormelijke spielerei en gepriel in de marge. Ook de Franse debutant Laurent Binet
bedient zich van een wat opzichtige 'Kijk mama, zonder handen!'-tactiek, maar uitverkoop is nog lang niet zijn deel.

'HhhH' (Meulenhoff), want daarover gaat het, is razend populair in het thuisland, heeft ondertussen al een kleine twintig vertalingen op zak én de 'kleine' Prix Goncourt voor het beste debuut van 2010. De opzet: een aaneenschakeling van historische gebeurtenissen in een roman gieten zonder de waarheid ook maar één keer geweld aan te doen. A fact is a fact is a fact.

In het epicentrum van 'HhhH' (voluit: 'Himmlers hersenen heten Heydrich') sluimert Operatie Anthropoid, die leidde tot de aanslag op nazikopstuk Reinhard Heydrich
– of 'het blonde beest', zoals hij door zijn fans genoemd werd – door Jozef Gabčík
and Jan Kubiš
, een Tsjechische en een Slowaakse parachutist.

Rond die kern jongleert Binet aldoor met gruwelijke facts, duizelingwekkende figures en kleine anekdotiek over 'de beul van Praag' of 'de gevaarlijkste man van het Dritte Reich' (Heydrich verzamelde net zo graag bijnamen als jodenscalpen) en al wie door diens brandende ambities versmeuld werd.

Dát verlucht hij vervolgens met de bijwijlen behoorlijk geestige weergave van zijn twijfels over de betrouwbaarheid van de geraadpleegde bronnen: 'Wat een onbeschaamdheid om een man die allang dood is en zich niet kan verdedigen, te bespelen als een marionet. Om hem thee te laten drinken, terwijl het best kan zijn dat hij alleen van koffie hield. (...) Ik schaam me.'

Daar komt een zwierige scheut postmodernisme light van, en een update van het eeuwenoude steekspel tussen verbeelding en werkelijkheid. Binet toont zich daarin niet de meest begenadigde stilist, maar dat 'HhhH' ondanks al die bewuste speed bumps, het voortdurende vieren van de spanningsboog en de verneukeratieve terzijdes ('Dat is nog eens oorlog voeren, als ik het zo mag zeggen') toch nog een hard voortjakkerende pageturner is geworden, mag zijn allergrootste verdienste genoemd worden.

Het kan best zijn dat u gelijkenissen ziet met Jonathan Littell
– ook een Fransman, die met 'De welwillenden' enkele jaren geleden soortgelijke principes hanteerde om het stof van de Holocaust te blazen – maar Binet volgt u daarin allerminst. Die beschuldigt zijn collega op weinig bedekte wijze van vals spelen, en omschrijft diens boek als 'Houellebecq
bij de nazi's'.

Volgens L'Express is dat overigens slechts de gecensureerde versie: het scheelde weinig meer dan een iets te voorzichtige redacteur of de schrijver had twintig volledige bladzijden zijn gal richting Littell gespuwd. Dat Wikileaks dáár eens achteraan gaat.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234