Le Scaphandre et le Papillon

Jean-Dominique Bauby had het allemaal: hij was hoofdredacteur bij het modemagazine Elle, hij had drie bloedjes van kinderen, une résidence parisienne en aan elke vinger een maîtresse of twee. Tot hij op 43-jarige leeftijd een beroerte kreeg. Na twintig dagen ontwaakte Bauby uit een coma en merkte hij dat hij verlamd was.

Alleen zijn linkerooglid kon hij nog bewegen. Toen de dokters hem vertelden dat hij aan het zeldzame locked-insyndroom leed, weigerde hij zich bij zijn lot neer te leggen. Met de hulp van een spraaktherapeute besloot hij een boek te schrijven: zij dreunde het speciaal ontwikkelde ESARIN-alfabet op, en hij knipoogde om aan te geven welke letters hij wou selecteren. Het resultaat was de roman 'Le scaphandre et le papillon', en vanavond kunt u op Nederland 2 na 'Zomergasten' kijken naar de verfilming ervan. Schilder en regisseur Julian Schnabel kreeg er in 2007 een award voor beste regisseur voor in Cannes, en een Golden Globe. Hij heeft dan ook gedurfde keuzes gemaakt: de eerste vijfenveertig minuten van de film worden volledig vanuit het gezichtspunt van de verlamde Bauby verteld.

Julian Schnabel «Toen ik het script ontving, zat ik veel bij mijn vader, die in het ziekenhuis op sterven lag. Ik wilde weten waaraan hij dacht en probeerde met hem te praten, maar er kwam alleen maar gal uit z'n mond. Dat vond ik zo interessant aan Bauby's roman: hij vertelt hoe het voelt om opgesloten te zitten in je eigen lichaam en zo goed als dood te zijn. Ik heb geprobeerd om de kijker datzelfde gevoel te geven.

»Neem nu die scène waarin Bauby's verlamde rechteroog dichtgenaaid wordt omdat z'n traanklier gevaar loopt te infecteren. Dat kon hij alleen vanuit z'n linkerooghoek zien, dus heb ik de rechterkant van de camera langzaam met een stuk latex afgeplakt: eerst wordt zijn rechteroog wazig, daarna wordt het gewoon zwart. En wanneer we close-ups namen van de mensen die hem kwamen bezoeken, toonden we maar de helft van hun gezicht, want dat is het enige wat Bauby zelf kon zien. Ik was geobsedeerd door zulke details.

»Het script moest ook herschreven worden in het Frans en de opnames moesten doorgaan in hetzelfde revalidatiecentrum in Noord-Frankrijk - ik heb zelfs Frans geleerd om met de acteurs te kunnen praten. Ofwel moest ik het doen zoals het hoorde, ofwel helemaal niet.»

- Johnny Depp zou de hoofdrol voor zijn rekening nemen, maar hij had het te druk met de opnames van wéér een 'Pirates of the Caribbean'-film. Mathieu Amalric is een waardige vervanger: vond hij het moeilijk om Bauby te spelen?

Schnabel «Mathieu is een steengoede acteur - kijk maar naar zijn rollen in 'Munich' en 'Quantum of Solace'. Hij heeft zich wel moeten aanpassen aan m'n grillen. Ik vond het bijvoorbeeld maar dwaas om een afgeplakte camera in een ziekenhuiskamer te zetten en Mathieu vier maanden later Bauby's bedenkingen te laten inspreken tijdens de montage. Dus moest Mathieu achter een gordijn gaan staan, waar hij op een monitor kon volgen wat er gefilmd werd, en tegelijkertijd sprak hij zijn tekst in.

»Sinds de opnames kijkt hij élke dag twee minuten naar z'n hand terwijl hij zijn vingers aan het bewegen is. Hij is zó opgegaan in z'n rol dat hij het nu fantastisch vindt om z'n hand te kunnen bewegen wanneer hij dat wil.»


Bekijk de trailer van 'Le Scaphandre et le Papillon':

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234