null Beeld

'Leaving Neverland': hoe Michael Jackson kinderen misbruikte

Kijkers lopen gechoqueerd de filmzaal uit, fans bedreigen de regisseur met de dood, de erfgenamen spreken van een karaktermoord: in de vier uur durende documentaire ‘Leaving Neverland’ beschrijven Wade Robson (36) en James Safechuck (41) gedetailleerd hoe ze jarenlang als kind door Michael Jackson zijn misbruikt. Harde bewijzen zijn er niet, maar wie de film ziet, kan bijna niet anders dan de twee kroongetuigen geloven, zegt regisseur Dan Reed: ‘Ik heb met detectives en onderzoekers gesproken: de werkwijze van Michael Jackson was zo typisch voor een pedofiel als maar kan zijn.’

Mauro Pawlowski

'Het is niet omdat je eigen jeugd niet prettig was, dat je kinderen mag verkrachten'

James Safechuck kwam op zijn 8ste in contact met Michael Jackson op de set van een reclamespot voor Pepsi, waar ze allebei in speelden. Wade Robson won op zijn 5de een imitatiewedstrijd in Australië en mocht als hoofdprijs zijn idool ontmoeten, die daar op dat moment op tournee was. De jongens raakten bevriend met de zanger, en hij nodigde hun families uit op wereldreizen en voor luxueuze vakanties in één van zijn landhuizen of buitenverblijven. De ouders gingen vaak mee met de jongens, maar Jackson zorgde er altijd voor dat ze in aparte kamers of gastenverblijven logeerden, terwijl hun kinderen bij hem sliepen. Volgens Robson en Safechuck probeerde hij geleidelijk aan een wig te drijven tussen hen en hun familie. In het geval van Robson zouden zijn ouders daarom gescheiden zijn. Hij verhuisde met zijn moeder en zijn zus naar Los Angeles, zijn vader en zijn oudere broer bleven in Australië achter.

De seksuele beschuldigingen gaan van strelingen en wederzijdse masturbatie tot orale en anale seks. In de documentaire beschrijven de twee mannen gedetailleerd wat er allemaal is gebeurd. In één van de schokkendste scènes somt Safechuck een aantal plaatsen op Jacksons domein op waar hij en de zanger seks hebben gehad, onder andere slaapkamers die achter dubbele deuren verborgen zijn. Hij en Michael Jackson zijn zelfs getrouwd in een nephuwelijk toen hij 10 jaar was: hij kreeg toen een mooie diamanten ring. De popster gaf hem wel vaker juwelen in ruil voor seks. Hij heeft nog altijd een kistje vol juwelen die hij cadeau heeft gekregen.

De kinderen geloofden dat ze van Michael Jackson hielden, en dat hij hen aanbad. Overal in Neverland was er snoep en speelgoed, en ze keken samen naar videofilms. Hij hielp hen ook met hun showbizzcarrière, nam ze mee op tournee en liet hen optreden. Als Wade niet bij hem was, belde Michael hem of stuurde hij hem faxen met liefdevolle berichtjes en aanmoedigingen.

undefined

null Beeld

Wade Robson en James Safechuck hebben nog altijd de grootste moeite om hun gevoelens voor de zanger te doen rijmen met wat hun toen werd aangedaan. ‘Hij was één van de aardigste, meest genereuze mensen die ik ooit heb gekend,’ zegt Safechuck in de documentaire. ‘Hij hielp me creatief te zijn. En tegelijk heeft hij me zeven jaar lang seksueel misbruikt.’ Robson van zijn kant heeft in 2005 in het voordeel van de zanger getuigd toen die voor de rechter moest komen na klachten wegens seksueel misbruik.

Dan Reed neemt in ‘Leaving Neverland’ uitgebreid de tijd om de mannen te interviewen, en ze krijgen alle ruimte om hun verhaal sereen te brengen. Hij praat ook met hun moeders, die maar wat graag hun kind meenamen naar de King of Pop. In het begin waren ze wel bezorgd, maar ze wilden niet zien wat er aan de hand was. Jaren later lijken Wade en James er de grootste moeite mee te hebben om het hun moeder te vergeven.

– Hoe goed kende u het verhaal van Wade Robson en James Safechuck toen u de documentaire wilde draaien?

Dan Reed «Ik wist er helemaal niets over. Ik maak doorgaans films over terrorisme en zware misdaad, ik ben niet echt geïnteresseerd in de showbizz. Ik heb wel ooit een documentaire gemaakt die er qua onderwerp op lijkt, ‘The Paedophile Hunter’, maar de inhoud en de stijl waren erg verschillend.»

– De kijker krijgt het gevoel dat hij urenlang met de geïnterviewde in dezelfde kamer zit. Hoe hebt u dat voor elkaar gekregen?

Reed «Ik heb geprobeerd er een zo intiem en doordringend mogelijke ervaring van te maken, en dan moet je oog hebben voor het geluid en het beeldkader. Ik heb de beelden heel sober gemonteerd en laat Wade en James zoveel mogelijk aan het woord. Maar dat zijn alleen middelen om je doel te bereiken. Ik wil je het gevoel doen krijgen dat je met die mensen in een ruimte opgesloten zit, en dat je ook alle non-verbale signalen opvangt – of je nu in de cinema zit of thuis op tv naar de docu kijkt. Het heeft me altijd verbaasd hoeveel drama zich afspeelt op het gelaat van iemand die jou iets vertelt.»

– Waarom denkt u dat Wade Robson en James Safechuck de waarheid vertellen?

Reed «Ik heb dertig jaar ervaring met interviews. Ik ga niet beweren dat ik kan zeggen of iemand liegt of niet, maar met de jaren merk je wanneer een verhaal niet sluitend is, of wanneer de gesprekspartner elementen verzwijgt.

»Als iemand iets wil vertellen, dan ziet hij in zijn hoofd wat hem is overkomen. Die gebeurtenis kun je beschouwen als een voorwerp dat je kunt vastnemen en van alle kanten kunt bekijken. Op om het even welk punt in zijn betoog kun je hem iets anders vragen en dan zal hij je nieuwe informatie geven. Hij hoeft niets te verzinnen. Mensen die liegen, hebben geen voorwerp in hun hoofd, tenzij het om pathologische leugenaars gaat. Bijgevolg is de interviewtechniek erg belangrijk: waar wil je naartoe? Welke vragen stel je? Hoelang zullen we praten?»

– Hoe kunt u nog nagaan of ze niet liegen?

Reed «In de eerste plaats moeten de feiten kloppen. Als ze zeggen dat ze in Budapest zijn geweest omdat Michael Jackson daar een concert heeft gegeven, dan controleren we of dat ook is gebeurd. We hebben geen enkel los eindje laten liggen.

»Ik heb ook mensen gesproken die experts zijn op het gebied van kindermisbruik: ‘Valt dit of dat te rijmen met wat een pedofiel zou doen?’ Hun antwoorden luidden keer op keer: ‘Met 100 procent zekerheid: ja.’ Ik heb een detective van de politie van Los Angeles opgezocht die in zulke dossiers is gespecialiseerd en die meer dan vierduizend gevallen heeft onderzocht. Volgens hem was de werkwijze van Michael Jackson zo typisch voor een pedofiel als maar kan zijn. Maar we hebben geen beeldmateriaal waarop te zien is dat hij seks heeft met een kind. Hij heeft nochtans zelf een seksscène met hem en James opgenomen.»

– Waar is dat materiaal nu?

Reed «Hij heeft het doen verdwijnen. Hij is in paniek geraakt en heeft de tape vernietigd. Maar ik geloof Wade en James omdat hun verhaal alle kenmerken van een geloofwaardige getuigenis heeft. We hebben dagenlang met hen gepraat, en vervolgens alles gecheckt en geverifieerd. En ik heb niets gevonden dat me deed twijfelen.»

– Hebt u contact gehad met andere slachtoffers?

Reed «Sommige slachtoffers zijn verstokte Michael Jackson-fans en hebben dat meer dan duidelijk gemaakt op sociale media. Het had geen enkele zin om hun om een interview te vragen. Ik heb een aantal mensen benaderd van wie ik dacht dat ze wel met me wilden praten, maar het was al vrij vroeg duidelijk dat we ons voor ‘Leaving Neverland’ op de families Robson en Safechuck moesten focussen. Zodra je er meer afwisseling in brengt, verwatert het.

»‘Leaving Neverland’ is niet gewoon het verhaal van twee jongens die seksueel zijn misbruikt door Michael Jackson. Zij en hun families proberen de feiten een plaats te geven in hun leven. Iedereen heeft vooral oog voor het misbruik – heeft hij het gedaan of niet? – maar waar het om draait, is hoe de betrokkenen proberen te aanvaarden wat zo lang geleden heeft plaatsgevonden.»

undefined

'Michael Jackson heeft ooit een seksscène met James Safechuck opgenomen, maar toen is hij in paniek geraakt en hij heeft de tape vernietigd ''

– Wanneer was voor u duidelijk dat uw documentaire daarover zou gaan?

Reed «Zodra ik Wade en James had geïnterviewd, en zeker toen ik hun moeders Stephanie en Joy had gesproken. Toen daagde het me dat het eigenlijke drama zich concentreerde in die families: hun verhaal valt samen op het moment waarop de familieleden in het laatste halfuur van de documentaire de waarheid ontdekken.»


Seks te koop

– De beschuldigingen tegen Michael Jackson zijn niet nieuw, maar er is de laatste jaren weinig moeite gedaan om ze te onderzoeken. En weinig mensen weten nog waar het over gaat.

Reed «Dat was voor mij één van de belangrijkste redenen om het verhaal te brengen: het bleef omgeven door een waas van mysterie. Maar ik denk dat we het antwoord gevonden hebben. Ik heb met erg veel mensen gesproken, en de antwoorden kon ik in twee categorieën onderbrengen. Ofwel zeiden ze: ‘Oké, maar Michael Jackson heeft nooit een jeugd gehad.’ Dat irriteerde me telkens opnieuw: het is niet omdat je jeugdjaren niet prettig waren, dat je kinderen mag verkrachten. Het andere type antwoord luidde: ‘Ik heb altijd wel vermoed dat hij schuldig was, maar, euh...’ Je luistert nog altijd graag naar zijn muziek, oké. Dus is de zaak nooit afgehandeld, vooral omdat hij in 2005 werd vrijgesproken na de aanklacht dat hij de 13-jarige Gavin Arvizo gegijzeld en misbruikt zou hebben. ‘Tja, misschien is hij gewoon een bizarre kerel,’ zeiden de mensen.»

– Hele generaties zijn opgegroeid met zijn muziek en zijn beeldtaal. Is dat niet de reden waarom veel mensen zich niet willen afvragen of hij schuldig is of niet?

Reed «Hij heeft zijn stempel gedrukt op de westerse cultuur en hij heeft veel betekend voor mensen in de hele wereld. Daarom zijn toeschouwers zo gechoqueerd als ze de filmzaal verlaten. Wie de moeite doet om te gaan kijken, zal bijna zeker Wade en James geloven. Als je naar hen en hun families hebt geluisterd, is het in ieder geval erg moeilijk om hen niet te geloven. Het houdt geen steek dat ze dat allemaal verzonnen zouden hebben.»

undefined

null Beeld

undefined

'Wade Robson heeft op het proces in 2005 verklaard dat Michael hem niet heeft misbruikt. In de documentaire legt hij haarfijn uit wat daar is gebeurd.'

– In ‘Leaving Neverland’ toont James een kistje met juwelen die hij van Michael Jackson heeft gekregen. Daar zit ook een diamanten ring bij die hij kreeg toen hij op zijn 10de met Michael trouwde tijdens een nephuwelijk. Ik had dat verhaal nog nooit gehoord.

Reed «Omdat James het nog nooit heeft verteld. Michael hield zo’n juweeltje vast en zei hem: ‘Verkoop mij iets.’ Dat betekende dat hij seksuele gunsten moest verlenen. Het is interessant dat hij aan die juwelen gehecht is gebleven.

»De scène met het kistje hebben we op een later tijdstip gefilmd. Het heeft even geduurd voor James er klaar voor was om ons die juwelen te tonen. En toen het zover was, waren zijn handen aan het trillen. Die juwelen staan symbool voor het hele verhaal – de schoonheid en de waarde ervan, en het misbruik dat eraan vasthangt.»

– En hij heeft ze bewaard: dat zegt ook veel.

Reed «James en Wade zeggen allebei: ‘Michael Jackson was zo overweldigend fantastisch, hij had zo’n ongelofelijke invloed op onze levens.’ Dat koesteren ze, maar tegelijk heeft hij ook iets kostbaars vernietigd: hun jeugd. Ze worstelen met die dubbelzinnigheid, en James wellicht meer dan Wade.»

– Veel mensen zijn ervan overtuigd dat Michael Jackson onschuldig is. Kent u hun argumenten?

Reed «Ik weet waarom ze denken dat Wade en James liegen, maar geen enkele van hun hypothesen blijft overeind. We weten dat Wade op het proces in 2005 heeft verklaard dat Michael hem niet heeft misbruikt. Hij zegt dat ook in de documentaire, en hij legt haarfijn uit wat daar is gebeurd. We weten dat hij naar de begrafenisplechtigheid is gegaan en er heeft gehuild. Ook dat geeft hij toe. Fans zeiden: ‘Hij wilde alleen maar in een limo naar de begrafenis kunnen rijden.’ Maar ik heb op geen enkele fansite of waar dan ook iets gezien of gelezen dat me aan het twijfelen bracht over wat Wade me heeft gezegd. Als iemand wil bewijzen dat hij niet de waarheid vertelt, dan moet hij eerst de docu bekijken, en als hij dan nog altijd vragen heeft, zal ik graag naar hem luisteren.»

– Hebt u ooit overwogen om het als een harde onderzoeksreportage te brengen?

Reed «Ik heb die optie opengelaten tot vlak vóór we het beeldmateriaal begonnen te monteren. Ik wilde er zeker van zijn dat ik de rechtszaken goed had geanalyseerd. Wade is de sterkste getuige in het voordeel van Michael Jackson. Maar door te liegen in de getuigenbank heeft hij Gavin Arvizo verraden, en ik denk dat hij zich daar slecht bij voelt.»

– Heeft Wade later contact gezocht met Gavin Arvizo?

Reed «Nee.»

– Hebt u het geprobeerd?

Reed «Ja, ik heb hem een lange brief geschreven. Hij heeft er niet op geantwoord. Hij heeft dat recht, en ik voel me helemaal niet beledigd. Weet je, dit verhaal krijgt nog een vervolg in mijn carrière, want er zijn nog zoveel zijpaden die ik niet verkend heb, er zijn nog zoveel andere slachtoffers. En ik zou graag ook het verhaal van het proces in 2005 brengen, en het verhaal van Jordy Chandler. Ik heb voor ‘Leaving Neverland’ al detectives en justitiemedewerkers geïnterviewd die bij het proces betrokken zijn geweest, en mensen in het onderzoek rond Jordy Chandler (in 1993 beschuldigde Evan Chandler de popster ervan dat hij zijn zoon had misbruikt; Michael Jackson betaalde 23 miljoen dollar om de klacht te laten vallen, red.).»

– Bent u verrast dat er niet eerder iets is gedaan met Wade Robson en James Safechuck?

Reed «Dat heeft me inderdaad verbaasd. Maar Wade heeft gezegd dat hij er alleen mee kon afrekenen als hij er klaar voor was. Nu zat de timing goed, ik kwam voorbij op het juiste moment en HBO was het juiste medium. Wat wij hebben gedaan, is buitengewoon en uniek. En dat hebben we vooral te danken aan de moed van Wade en James, hun moeders en hun families om hun stem te laten horen. We hebben hun alle tijd gegeven om hun verhaal te vertellen, op een manier die haaks staat op de stijl van de wegwerpverhalen die je online kunt lezen en in twee of drie minuten kunt behappen. En daarom ook klinkt het waarachtig.»

© New York Magazine

‘Leaving Neverland’ is in maart op

Canvas te zien.

undefined

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234