null Beeld

Leïla Slimani sprak met Marokkaanse vrouwen over seksualiteit. 'Veel mannen hebben helemaal geen zin om een dominante, op seks beluste lomperik te zijn'

Leïla Slimani tekent in haar nieuwe boek ‘Seks en leugens’ de seksuele ervaringen op van vrouwen in Marokko. Hun verhalen zijn bij vlagen haast ondraaglijk. ‘Maar het is niet allemaal de schuld van de islam.’

'Als mannen niet meer in die debiele prestatiedrang en in die onzin over jagers moeten geloven, wordt alles beter, ook de seks. Er wacht ons een geweldige tijd.'

Leïla Slimani woont in een opvallend groen en rustig straatje in Parijs. Haar appartement is ruim en licht. Hier en daar slingert speelgoed tussen de designklassiekers. Het doet denken aan het huis van het welgestelde Parijse echtpaar in ‘Een zachte hand’, Slimani’s roman over twee kleine kinderen die worden vermoord door de nanny. Dat boek maakte van haar een ster in binnen- en buitenland. De Franse president Emmanuel Macron was er als de kippen bij om een graantje mee te pikken van Slimani’s roem, en vroeg haar om minister van Cultuur te worden. Dat zou mooi staan op het bordes van het Elysée, een vrouw die opgroeide in Marokko als hoeder van wat de Fransen zo lief is: hun literatuur, hun taal en hun erfgoed. Maar Slimani weigerde. Ze werd wel Macrons cultureel ambassadeur en reist de wereld rond om de Franse taal en cultuur te vertegenwoordigen.

– U bent net terug uit Marokko. Voelt u zich daar anders?

Leïla Slimani «Ja, heel anders. Ik voel me niet dezelfde vrouw als wanneer ik in Frankrijk ben. Simpelweg omdat ik daar niet dezelfde rechten heb. Ten eerste zijn in Marokko kerk en staat niet gescheiden, dus voor mij gelden daar islamitische wetten die in Frankrijk niet gelden. Maar ik gedraag me ook anders in Marokko. In Frankrijk doe ik wat ik wil. Als ik twee uur in mijn eentje op een terras wil zitten roken, zal niemand zich daarmee bemoeien, niemand zal het zelfs maar opmerken. Dat is niet zo in Marokko.»

– In Marrakech kun je als vrouw toch wel op een terras zitten?

Slimani «Ja, in Marrakech zie je nog wel vrouwen op straat, op scooters zelfs. Maar in de rest van het land zwaaien mannen veel meer de plak. Daar kun je als ongetrouwde vrouw niet zomaar naar het strand of naar het park. Niet alleen, en al helemaal niet met je vriendje. Dan komt de politie vragen wat je aan het doen bent.»

'Mijn maagdelijkheid was publiek bezit. Ik weet niet of een Europees meisje van 16 begrijpt hoe beangstigend dat is'

– In Marokko, schrijft u in ‘Seks en leugens’, zijn vrouwen niet alleen onderworpen aan wetten die bepalen dat ze geen seks voor of buiten het huwelijk mogen hebben, dat ze geen lesbische seks mogen hebben en dat ze geen abortus mogen laten uitvoeren. U beschrijft ook zeer prangend de maatschappelijke obsessie met hun maagdelijkheid. Hoe heeft u die ervaren?

null Beeld

Slimani «Als meisje begreep ik al vroeg dat mijn seksualiteit iedereen aanging. Mijn maagdelijkheid was publiek bezit. Ik weet niet of een Europees meisje van 16 begrijpt hoe beangstigend dat is. Ik had gelukkig ruimdenkende ouders en ging naar een Franse school die minder conservatief was. Maar ik heb me nooit puur gevoeld. Dat is het paradoxale aan zo’n klimaat: juist door vrouwen af te schilderen als provocerend – zo gevaarlijk dat elke seksuele lust in hen gedoofd moet worden – maak je het voor hen onmogelijk om puur te zijn. Ik voelde me al schuldig voor ik zelfs maar had gezondigd.»

– Waarom heeft u ‘Seks en leugens’ geschreven? Denkt u dat u er iets mee kunt veranderen?

Slimani «Nee, ik geloof niet dat boeken de wereld kunnen veranderen. Ik schrijf niet met een doel, volgens mij werkt het zo niet. Ik schrijf vanuit een innerlijke drang. Mijn drang kwam nadat ik mijn eerste roman had gepubliceerd, ‘In de tuin van het beest’. Die gaat over een getrouwde vrouw die verslaafd is aan seks met andere mannen. Plots kwamen in Marokko vrouwen naar me toe om hun verhaal te vertellen. Ik wilde hun een stem geven. Het maakt me woedend dat ze onophoudelijk moeten balanceren tussen de drang naar vrijheid en de aanvaarding van het keurslijf dat hun wordt opgelegd. Als die vrouwen zich niet bewust worden van hun ongelijke positie ten opzichte van mannen, dan zal die blijven bestaan.»

– Uw eerste roman gaat over een nymfomane, al zag ik haar vooral als een eenzame vrouw die niet kan genieten van seks, maar erin vlucht omdat ze het gevoel heeft dat ze geen recht heeft op geluk. Is zij in uw jeugd ontstaan?

Slimani «Ja, zij is in zekere zin een metafoor voor de seksualiteit die ik in Marokko zag. Seks in Marokko is verborgen. Juist daarom beleven Marokkanen seks vaak op een intense manier, totaal losbandig. Als het een taboe is, raakt seksualiteit verziekt en extreem. Heel anders was de seksualiteit die ik zag toen ik in Parijs kwam – die was natuurlijker, normaler. Seks leek hier te worden beleefd op een volkomen vanzelfsprekende manier.»

– Maar seksuele onderdrukking van vrouwen is niet louter een islamitisch probleem, schrijft u.

Slimani «Sterker nog, veel van de onderdrukkende wetten komen niet uit de islam, maar van de Franse kolonisten uit het begin van de 20ste eeuw. Zoals de wet die homoseksualiteit verbiedt: dat is een napoleontische wet, die ook in Frankrijk nog tot 1982 geldig was, laten we dat niet vergeten.»

– Het is dus niet veel beter in de westerse wereld?

Slimani «Allereerst: alle religies zijn misogyn. Of het nu gaat om het christendom of de islam, overal is de vrouw het zondige wezen, de bron van verleiding, de belichaming van het kwaad die onderdrukt moet worden.»

– In westerse landen is er wel de scheiding tussen kerk en staat.

Slimani «Natuurlijk. Maar religies hebben wereldwijd een samenleving geschapen waarin de vrouw ten dienste staat van de man en van de voortplanting. Je ziet dus overal min of meer dezelfde situatie: een zeer sterk patriarchaat, een dominantie van mannen over vrouwen, en vrouwen die horen te zwijgen en zich horen te schamen. Dat uit zich anders in verschillende delen van de wereld, maar uiteindelijk is het effect overal hetzelfde. Ik gaf al interviews aan Italianen en Spanjaarden die zich verbaasden over Marokko, maar in Zuid-Italië werd vijftig jaar geleden ook nog eerwraak voltrokken. Spanje kende ook perioden waarin de vrouwelijke maagdelijkheid werd gecultiveerd. Dus laten we ons hoeden voor culturalisten die denken dat het alleen in bepaalde landen voorkomt.»

– Voelt u zich als vrouw ook hier weleens publiek bezit?

Slimani «Nee, maar ik weet dat veel vrouwen in het Westen zich wel geobjectiveerd voelen en dat begrijp ik. Als je ziet hoe vrouwen worden neergezet in de media, hoe naar hen wordt gekeken, hoe ze worden gewantrouwd als ze melding maken van aanranding of misbruik, dan is er nog immens veel werk om alle vooroordelen en aannames te veranderen.»


Hoeren en maagden

In januari schreef Slimani in de Franse krant Libération een reactie op onder anderen Catherine Deneuve en Cathérine Millet, die in de krant Le Monde een vurig betoog hadden gehouden om #MeToo vooral niet te overdrijven en om avances niet meteen als aanranding te zien. ‘Ik ben geen slachtoffer,’ schreef Slimani. ‘Maar ik eis mijn recht op om niet becommentarieerd te worden over mijn houding, mijn kleding, de manier waarop ik loop, de vorm van mijn billen en de grootte van mijn borsten.’

Slimani is ook één van de talloze prominente Françaises die de petitie ‘Maintenant On Agit’ hebben getekend, een initiatief om in de slipstream van #MeToo geld in te zamelen voor vrouwen die zijn misbruikt.

– Tekende u die petitie ook als een reactie op de brief van Catherine Deneuve en Cathérine Millet in Le Monde?

Slimani «Ook al ben ik het niet eens met wat in Le Monde stond, ik vind het wel belangrijk dat iedereen zijn of haar mening mag geven. Ik ben voor een debat. Maar daar gaat ‘Maintenant On Agit’ niet om. Met die petitie willen we echt oproepen tot actie. Veel vrouwen hebben niet de middelen om zich te verdedigen, om een goede advocaat in te huren. Het grootste probleem is dat vrouwen vooral te weinig mogelijkheden hebben om wantoestanden aan te klagen. Aanrandingen gebeuren niet alleen in Hollywood. Het overkomt ook huisvrouwen, caissières en boerinnen. Voor die vrouwen is het moeilijker om daders aan te klagen. Ze lopen het risico te worden verstoten door hun familie en hun vrienden. Bovendien hebben ze vaak geen geld om een proces te beginnen. Die vrouwen moeten we helpen, geld geven. We kunnen blijven praten over ongelijkheid en rechtvaardigheid, maar praten alleen zal nergens toe leiden.»

– Leidt #MeToo niet al ergens toe? Er is een vurig debat aan de gang over de seksuele rechten van vrouwen.

Slimani «Zeker, en dat zie je ook in Marokko. Het is waar dat vrouwen zich emanciperen. Ze nemen stilaan de overhand in het gesprek. Maar we mogen nu niet loslaten, want er is ook weerstand. In Marokko zijn er mensen, zeker in de bourgeoisie, die heel goed leven en veel vrijheden hebben, maar die niet over hun cultuur willen praten op een manier die niet helemaal positief is. En over seks of homoseksualiteit willen ze het al helemaal niet hebben. Ook in het Westen rukken conservatieve stromingen op, kijk naar de verkiezing van Donald Trump en de Brexit. Dat zijn tekenen van een sfeer die samenhangt met de blanke westerse man die zijn macht verliest aan vrouwen en aan immigranten. Als we willen samenleven, zullen mannen moeten accepteren dat de wereld is veranderd.»

– Dat lijkt nog niet zo makkelijk. Sommige mannen lijken moeite te hebben met die veranderingen.

Slimani «Ach, die mannen moet je laten. Wij gaan verder. Ik denk dat onze zonen al andere mannen zullen zijn dan deze mannen. En ongetwijfeld gelukkiger.»

– Waarom gelukkiger?

Slimani «Ook veel mannen zijn ongelukkig met de rol die hun wordt opgelegd. Mannen zitten net zo goed in een keurslijf, terwijl velen helemaal geen zin hebben om een dominante, op seks beluste lomperik te zijn. Ook Marokkaanse mannen lijden, dat is belangrijk om te beseffen. Dit zijn mannen die zijn opgevoed met seksuele frustratie. Die over vrouwen nooit iets anders hoorden dan dat er twee soorten zijn: hoeren en maagden. En dat seks vies is, iets slechts. Ik geloof echt dat als we dingen willen veranderen, we niet alleen een feministische revolutie nodig hebben, maar ook een viriele revolutie. Mannen moeten in de spiegel kijken en hun plaats in de wereld herdefiniëren.»

– Wat valt er voor mannen te winnen als ze macht verliezen?

Slimani «Een wereld met minder geweld. Een wereld die gelijker is, rechtvaardiger, met partners die gelijkwaardiger zijn. Ik geloof dat we meer van elkaar houden als we gelijkwaardig zijn. Mannen zullen vrijheid winnen, ze hoeven niet langer een viriele kerel te zijn, ze zullen niet meer met dat belachelijke beeld van een man moeten leven. Als je het mij vraagt, hebben ze alles te winnen.»

– Betere seks ook?

Slimani «Natuurlijk. Als mannen ook kwetsbaar mogen zijn, als ze niet meer in die debiele prestatiedrang en in die onzin over jagers moeten geloven, wordt alles beter, ook de seks. Er wacht ons een geweldige tijd. We gaan een revolutie beginnen. En we zullen allemaal winnen.»

© de Volkskrant

undefined

null Beeld

undefined

undefined

undefined

undefined

undefined

undefined

Leïla Slimani, ‘Seks en leugens’, uitgeverij Nieuw Amsterdam

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234