Leren leven met angst Alex Agnew: 'Het zijn moeilijke tijden, maar die angst mag ons niet dicteren hoe we moeten leven.'

Alex Agnew werkt aan zijn comeback als comedian, en aanslagen als die in Parijs zullen hem niet doen zwijgen: 'Humor is het ultieme wapen tegen angst: hij relativeert, terwijl angst het onvermogen om te relativeren is.'

'Als ik nooit meer iets luidop mag zeggen, kan ik evengoed nu al in mijn graf gaan liggen.'

HUMO In onze eindejaarsvragen had je het over ‘de steeds erger wordende cultus van de angst’. Hoe ervaar jij die?

Alex Agnew «Angst overheerst dezer dagen alles wat we doen. Hij regeert onze politiek en onze economie, bepaalt hoe we naar Belgen en buitenlanders kijken, maakt ons argwanend voor alles wat anders is. En nu is er nog de angst voor het terrorisme bij gekomen – niet onterecht, in tegenstelling tot wat veel, vaak linkse, intellectuelen rondtoeteren. Een groot deel van de wereld haat ons met een passie die je niet voor mogelijk houdt. En niet alleen haten ze ons, ze willen ons ook daadwerkelijk dóód. Het is lelijk om te zeggen, maar het is wij tegen zij, en het is niets minder dan naïef om dat te ontkennen.»

HUMO Ik wilde je eigenlijk om advies vragen hoe we die angstgevoelens het best te lijf gaan.

Agnew «Tja, het zijn moeilijke tijden, maar die angst mag ons niet dicteren hoe we moeten leven. We moeten wel op onze hoede zijn, maar we mogen geen stomme dingen doen. Je mag niet lichtzinnig overal paracommando’s op de hoek van de straat zetten als je niet meteen van plan bent om die weer weg te halen. Want wie zal zeggen wanneer de dreiging verdwenen is? Politici? De media? Laat dat nu net twee groepen zijn waar ik niet het minste vertrouwen in heb.»

HUMO In het najaar van 2016 maak je je comeback als komiek. Je hebt nooit religieuze fanatici gespaard, maar wat na de aanslagen in Parijs?

Agnew «Ik weiger om mijn materiaal bij te schaven. Ik wil niet nadenken over één of andere idioot die niet kan lachen met mijn humor. Ik begrijp al die bands wel die in november hun tournees hebben afgelast, maar ik vind het vooral jammer. Ga er toch stáán, denk ik dan. Het ergste wat je zulke terroristen kunt aandoen, is ze tonen dat ze níéts hebben kunnen veranderen. Ontwricht zeker niet je eigen samenleving uit angst. Het komt allemaal dichterbij, ja. Maar we mogen niet van de weeromstuit onze mond houden en toestaan dat er een klimaat ontstaat waarin van ons verwacht wordt dat we braaf meelopen. Als je alle vrijheden die je niet aan terroristen wil afgeven, uit angst wél afgeeft aan iemand anders, gooi je het kind met het badwater weg.

»Eerlijk? Ik weet ook niet wat je moet doen om niet in angst te leven. Daar is niets mis mee, met toegeven dat je het soms niet weet. Wie overal een antwoord op klaar heeft, heeft in negen van de tien gevallen niet nagedacht. Alles heeft ook twee kanten. Neem nu die para’s in Antwerpen: als je in de positie van Bart De Wever zit, is het erg moeilijk om níét tegemoet te komen aan mensen die zich bedreigd voelen. Na Parijs kun je niet doen alsof je neus bloedt – vooral niet als blijkt dat de terroristen achter die aanslagen uit Molenbeek kwamen.»

HUMO Een komiek moet met alles kunnen lachen, klonk het na Charlie Hebdo. Maar wil je dat nog wel?

Agnew «In een ideale wereld wel, maar dan ga je ervan uit dat je in een wereld leeft waarin je daden geen gevolgen zullen hebben. Een kind denkt zo, maar ik ben er ondertussen wel uit dat alles wat ik zeg, grote gevolgen kan hebben. Ik heb al tientallen spreekwoordelijke kogels gekregen voor wat ik de voorbije jaren allemaal op een podium heb gezegd.

»Ik mag dan wel kritiek hebben op de para’s in Antwerpen, maar ik zou me ook meer op mijn gemak voelen als ze voor de zaal staan terwijl ik sta te spelen. Ik voel er maar weinig voor om een symbool van het vrije woord te worden. Wat heeft mijn dochter daar in godsnaam aan? ‘Goh, je pa liet zich niet doen, hè? Allee, leg nog een bloemeke op zijn graf.’

»Zwijgen is makkelijker, maar je mag niet egoïstisch zijn en ervoor kiezen om bang te zijn. Als iedereen dat doet, blijft er niemand meer over om te spreken. Als ik mezelf moet opsluiten in mijn appartement en nooit meer iets luidop mag zeggen, dan kan ik evengoed nu al in mijn put gaan liggen.»

HUMO Kan humor een geschikt wapen zijn tegen angst?

Agnew «Sterker nog, het is het ultíéme wapen tegen angst. Humor duikt onmiddellijk op na elke verschrikkelijke gebeurtenis. Toen het Challenger-ruimteveer in 1986 ontplofte, wisten we met z’n allen dat we iets verschrikkelijks hadden gezien. Maar de dag erna waren er wél al veertig moppen over bedacht. Toen ik het nieuws van Le Bataclan hoorde, was het eerste wat uit mijn mond kwam: ‘Ik ben niet de grootste fan van Eagles Of Death Metal, maar dit vind ik er toch wat over.’ Op zo’n moment is dat een manier om die spanning even los te laten. Als je ondanks alle angst nog kunt lachen, voel je je in één keer tien kilo lichter. Humor relativeert, en dat is net wat angst is: het onvermogen om nog te relativeren.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234