Leven na Jobs: Tim Cook, baas van Apple

2016 is een meer dan bijzonder jaar voor Apple: de technologiegigant bestaat veertig jaar, de kaap van de 1 miljard (!) verkochte iPhones is net gerond en Tim Cook is precies vijf jaar CEO. ‘Om de zoveel jaar zeggen analisten dat we nu echt wel over ons hoogtepunt heen zijn. Ik zeg je: we zijn nog maar begonnen.’

'Ik wilde laten zien dat je ook als homo iets kunt bereiken'

Op het koffietafeltje van Tim Cook (55) ligt een roségouden iPhone 6s in het originele doosje. Hij heeft het eerder die ochtend laten zien aan zijn werknemers in het Apple-hoofdkwartier in Cupertino, Californië, want het gaat om een mijlpaal in de geschiedenis van het bedrijf. Het is de miljardste iPhone die over de toonbank zal gaan. De gebeurtenis valt nagenoeg samen met een andere verjaardag: Tim Cook staat vijf jaar aan het hoofd van de technologiegigant, sinds Steve Jobs hem op 24 augustus 2011 in de CEO-stoel duwde. De oprichter lanceerde de iPhone in 2007, maar onder Cook werd de smartphone een echte winstmachine. De diverse modellen waren vorig jaar goed voor twee derde van de inkomsten: 141 miljard dollar, evenveel als de omzet van Disney, Nike en Cisco sámen. Apple is veruit het meest winstgevende bedrijf van de Standard & Poor’s 500, de belangrijkste Amerikaanse beursindex. Maar het is ook kampioen in het zoveel mogelijk belastingen ontwijken. Nu eist de Europese Unie dat Apple een onterecht toegekend belastingvoordeel van 13 miljard euro terugbetaalt.

De achtergrond: sinds 2003 versast Apple alle winst die ze in de Europese Unie maakt naar Ierland, en het heeft daar in 2014 slechts 0,005 procent belasting op betaald. Normaal zou dat 12,5 procent moeten zijn.

Tim Cook «We hebben geen enkele fout gemaakt. Ik weet niet eens waar ze dat cijfer vandaan hebben. Dit jaar hebben we 400 miljoen dollar belastingen betaald. Daarmee zijn we de grootste belastingbetaler van Ierland. En we hebben ons aan alle regels gehouden.

'Ik ga zelf op zoek naar andere meningen, anders hoor ik alleen maar echo's'

Ik heb de indruk dat veel mensen er een mening over hebben zonder te weten waar het over gaat. De winsten die we naar Ierland overbrengen, zijn in de Verenigde Staten aan belasting onderhevig. Volgens het fiscaal recht kunnen we het in Ierland laten staan of naar de VS halen. Dan moeten we daar 35 procent belastingen op betalen, plus een toeslag van om en bij de 5 procent voor de Amerikaanse staten waar we vertegenwoordigd zijn, dus in totaal ongeveer 40 procent. Dat ervaren wij als te hoog, en dus halen we het geld niet terug, tot er rechtvaardiger belastingtarieven zijn.

»De beschuldiging van de EU luidt dat Ierland ons een uitzonderlijke behandeling heeft toegestaan. Ierland ontkent dat. Iederéén kan ons belastingmodel toepassen – het werd niet speciaal voor Apple in het leven geroepen.»

- Op uw eerste dag als baas van Apple hebt u een memo in het bedrijf laten rondsturen met de boodschap: ‘Ik hoop dat u er vertrouwen in hebt dat Apple niet zal veranderen.’ Dat was vijf jaar geleden: intussen moet het bedrijf toch veranderd zijn?

Cook «Ik had het in die memo over het DNA van ons bedrijf. Ons richtsnoer is altijd hetzelfde gebleven: fantastisch goede producten maken die de wereld een beetje veranderen en ons leven verrijken.»

- En wat is er sinds uw aantreden veranderd?

Cook «Vandaag is onze omzet vier keer zo groot als in 2010. We hebben aanzienlijk meer personeel in dienst. Het iPhone-gamma werd flink uitgebreid. En met de Apple Watch zijn we nu ook actief in de gezondheidssector.»

- U hebt altijd benadrukt dat u geen klassieke CEO wilt zijn. Wat bedoelt u daarmee?

Cook «Een klassieke CEO vindt dat zijn job alleen maar over winst en verlies gaat, over inkomsten en uitgaven. Dat is allemaal belangrijk, maar niet alles. Je draagt verantwoordelijkheid tegenover je medewerkers, tegenover de mensen die je product vervaardigen.»

- Hoe voelt het eigenlijk om in de voetstappen van een icoon te treden?

Cook «Steve Jobs is onvervangbaar. Hij was uniek. Toen ik CEO werd, dacht ik dat hij nog lang bij ons zou zijn. Het plan was dat hij voorzitter bleef en wat minder zou gaan werken zodra hij weer aan de beterhand was. En zes weken later… Het ging allemaal razendsnel. De dag dat Steve gestorven is, was in alle opzichten catastrofaal. Ik weet dat het nu wellicht absurd klinkt, maar ik was ervan overtuigd dat hij zou terugkeren. Omdat hij dat altijd had gedaan (Jobs heeft acht jaar tegen pancreaskanker gevochten, red.).»

- Hoe is uw leven veranderd als CEO?

Cook «Ik kan niet bepaald rustig achteroverleunen (lacht). Ons bedrijf wordt op de voet gevolgd, niet alleen door analisten en de media, maar ook door onze klanten. We kunnen niks doen zonder dat er ergens over wordt gepraat. En ik krijg enorm veel mailtjes van mensen. Niet zomaar klachten over iets dat niet naar behoren werkt. Wel over hoe attent ze werden benaderd in een Apple Store. Of hoe ze dankzij FaceTime de laatste momenten van hun stervende vader of moeder konden beleven.»


Met alle Chinezen

- Op uw koffietafel ligt de miljardste iPhone. Twee derde van jullie omzet hangt van dat vlaggenschip af. Hoe kunnen jullie nog groeien met één product in een markt die afkoelt?

Cook «Ik zie niet echt een probleem. Op dit moment worden er wereldwijd 275 miljoen computers per jaar verkocht, en de trend is dalend. Van de smartphones gaan er momenteel 1,4 miljard stuks per jaar over de toonbank, en over niet zo lange tijd zal iederéén op aarde een smartphone bezitten, daar ben ik van overtuigd. Dat zullen niet allemaal iPhones zijn, maar we spreken hier over de grootste elektronicamarkt ter wereld. Ik begrijp dat sommigen alleen maar kwartaalcijfers vergelijken en zeggen: ‘Help, de smartphone-industrie is maar met 1 procent gegroeid!’ Of: ‘De omzet is met 6 procent gedaald!’ Maar op lange termijn blijft het de interessantste markt ter wereld, met technologieën die ons leven nog ingrijpender zullen veranderen. Ik zeg je, we zijn nog maar begonnen. Het doemdenken dat we het beste achter ons hebben, mag wel stoppen.»

- Sommige analisten zien het wel zo.

Cook «Dat hebben ze in 2001 ook over Apple gezegd. En in 2005, en in 2007 opnieuw: ‘Die verdomde iPhone, wiens idee is dat eigenlijk geweest?’ In 2010 zeiden ze dat we het hoogtepunt nu écht wel achter ons hadden, en in 2011 weer. We hadden op dat moment een jaarlijkse omzet van 60 miljard dollar. Wel, vorig jaar kwamen we in de buurt van de 230 miljard dollar. En ja, dit jaar zal het iets minder zijn.»


Met Steve Jobs (rechts). 'De dag dat hij gestorven is, was in alle opzichten catastrofaal.


- Bent u soms gefrustreerd over het ongeduld van de beleggers?

Cook «We verheugen ons over elke belegger. Het rendement voor de aandeelhouder bedroeg gespreid over de afgelopen vijf jaar meer dan 100 procent.»

- U neemt ook andere bedrijven over, zoals koptelefoonmaker Beats, met 3 miljard dollar tot op heden jullie grootste overname. Is dat de enige manier om nog te kunnen groeien?

Cook «Nee. Maar we blijven wel op zoek naar opportuniteiten. De voorbije vier jaar hebben we jaarlijks vijftien tot twintig bedrijven overgenomen. Niet om meer inkomsten te genereren, wel omdat ze strategisch interessant zijn voor ons, omdat ze veel talent in huis hebben en intellectuele eigendommen waar we iets mee kunnen aanvangen.»

- Uw omzet in China is het voorbije kwartaal met 33 procent gedaald. Concurrenten zoals Huawei produceren goedkoper. Hoe ongerust bent u daarover, en over de regelgeving in China?

Cook «Ik denk voor onze investeringen op lange termijn en ik vind China een ongelofelijk boeiende markt – niet alleen wegens de omvang, maar ook omdat talent er veel kansen krijgt. Er zijn meer dan anderhalf miljoen designers en ontwikkelaars voor ons aan de slag.»

- Toen de FBI Apple vroeg om de iPhone van één van de aanslagplegers van San Bernardino te kraken, weigerde u.

Cook «We wisten dat dat ons grote problemen zou opleveren. En dat we niet echt goede kaarten hadden. Je moet veiligheid en privacy met elkaar afwegen, en je dus afvragen of je honderden miljoenen mensen in gevaar mag brengen voor één toestel waarop al dan niet iets te vinden zou zijn. Toen we de knoop hadden doorgehakt, was de vraag: ‘Hoe kunnen we dat uitleggen?’ Dat was niet makkelijk, want mensen redeneren: ‘Geen toegang tot gsm-gegevens. Terrorist. Doden. Waarom hackt Apple die niet gewoon?’»

- Denkt u anders over uw job sinds dat conflict met de FBI?

Cook «Ik was geschokt dat ze ons dat vroegen. Geen enkel ander land heeft ons ooit zoiets gevraagd. Het recht op privacy is volgens mij een fundamenteel burgerrecht.»


Man met plan

- U bent een paar jaar geleden uit de kast gekomen. Omwille van wie hebt u dat gedaan?

Cook «Ik kreeg veel post van jonge mensen die wisten dat ik homo ben, of die dat dachten omdat ze één en ander op het internet hadden gelezen. Sommigen waren verstoten door hun familie. Ze dachten dat het onmogelijk was om iets te bereiken in het leven, ze voelden zich eenzaam en gedeprimeerd. Toen wist ik dat ik iets moest doen.»

- Wat wilde u met uw coming-out bereiken?

Cook «Tonen dat je in deze wereld iets kunt bereiken en tegelijk ook homo kunt zijn. Dat het oké is. Dat het oké is om er eerlijk over te zijn. Ik vond het de moeite waard om me te outen als ik er ook maar één iemand mee kon helpen.»

- Hebt u lang nagedacht over die stap?

Cook «Toch ongeveer een jaar. Ik heb het er lang met Anderson Cooper (CNN-nieuwsanker, red.) over gehad – verschillende keren zelfs. Gewoon omdat hij zijn outing zo stijlvol heeft aangepakt, naar mijn gevoel.»

- Bij wie klopt u nog aan als u raad nodig hebt?

Cook «Iedereen van wie ik denk dat hij me kan helpen. Toen ik me afvroeg of en hoe we onze aandeelhouders moesten uitbetalen, heb ik met Warren Buffett gebeld (investeerder en derde rijkste mens op aarde, red.). Dat betekent niet dat ik altijd doe wat die mensen zeggen. Een CEO moet niet alleen luisteren naar de mening van anderen, maar er ook zelf naar op zoek gaan. Anders riskeer je alleen maar echo’s van je eigen mening te horen.»

- Mogen we vragen welke boeken u op dit moment leest?

Cook «Dat zijn er op dit moment twee. Het ene is een nieuwe biografie over Bob Kennedy van Larry Tye. Het andere is al redelijk oud: de autobiografie van Mahatma Gandhi. Ik lees het liefst non-fictie en vooral boeken over het leven van mensen.»

- Toen Steve Jobs de scepter aan u doorgaf, zei hij dat er bij Apple nooit eerder een voorbereide wisseling van de CEO had plaatsgevonden, en dat hij daarvoor wilde zorgen. Bent u al met uw opvolging bezig?

Cook «Elke bestuursvergadering sluiten we af met de planning voor de opvolging – gewoon omdat ook ik een ongeluk kan krijgen of omdat er altijd iets kan gebeuren dat niemand had zien aankomen. We zijn nogal gedisciplineerd in het maken van plannen voor de toekomst.»

- Naar die plannen zijn we natuurlijk erg benieuwd. Bij de presentatie van de jongste kwartaalcijfers had u het over artificiële intelligentie. Zult u Facebook, Google en Amazon op dat vlak kunnen bijbenen?

Cook «U denkt dat we een achterstand hebben? Sinds 2011 hebben we op al onze toestellen de Siri-app staan, jouw personal assistant aan wie je vragen kunt stellen. Hij zoekt interessante concerten voor jou op, bestelt een taxi, enzovoort.»

- Kunt u iets vertellen over het autoproject van Apple, waar zoveel over gespeculeerd wordt?

Cook «Ik wil geen vragen beantwoorden over iets dat we nog niet hebben voorgesteld (lacht). Er zijn al zo weinig verrassingen in het leven, terwijl mensen daar dol op zijn. Dus: nee, ik kan daar niets over vertellen.»

- Volgens een analist zal Apple in de toekomst meer investeren in onderzoek en ontwikkeling dan de veertien grootste autoproducenten samen. Wat is in uw ogen op dit moment de grootste technologische uitdaging?

Cook «Daar wil ik liever niet op antwoorden. Ik zou dan te veel in onze papieren laten kijken.»

- Hoe zou u uw tijd als CEO tot nu toe samenvatten?

Cook «Ik heb de mooiste job van de wereld. Hoewel het ook een eenzame job is. Maar het is er mij niet om te doen de sympathiekste te zijn.»

© The Washington Post

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234