null Beeld The Washington Post via Getty Im
Beeld The Washington Post via Getty Im

Bestorming Capitool

Leven we in revolutionaire tijden? ‘Er zouden nog iets meer mensen hun job moeten verliezen’

Een pandemie die de planeet lamlegt, een menigte die het Capitool bestormt, de ene wissel na de andere in de bestuurskamer bij Anderlecht... Het zijn bijzondere tijden. Maar zijn ze ook revolutionair? Volgens de Nederlandse historicus René Koekkoek valt dat best mee. In zijn boek ‘Revolutionaire tijden’ onderzoekt hij hoe de grote omwentelingen rond 1800 zich hebben voltrokken. Als je die vergelijkt met nu, is er maar één conclusie mogelijk: het woord ‘revolutie’ is aan inflatie onderhevig.

Melle Meijer

RENE KOEKKOEK «De Arabische Lente is een mooi voorbeeld. Die werd meteen als een revolutie bestempeld, maar uiteindelijk heeft alleen Tunesië er een relatief stabiele democratie aan overgehouden. In de andere landen is het op een grote teleurstelling uitgedraaid.»

– Wanneer kunnen we dan wel over een revolutie spreken?

KOEKKOEK «De term komt oorspronkelijk uit de sterrenkunde. Daarin refereert ‘revolutie’ aan een cyclische beweging: iets dat telkens terugkomt. Vóór de 18de eeuw werd het woord ook in politieke zin zo gebruikt: het was normaal dat de macht om de zoveel tijd in andere handen kwam. Vanaf de Franse Revolutie veranderde de betekenis: toen ging de hele maatschappelijke orde op de schop.»

– Mensen lijken geneigd om hun eigen tijdsgewricht te overschatten qua historisch belang.

KOEKKOEK «Het idee dat de eigen tijd er één van ingrijpende verandering is, wordt vooral in de moderne tijd steeds vaker ervaren. Vanaf de Franse Revolutie wanen mensen zich in een constante stroom van verandering. Daardoor is het moeilijk om vooruit of achteruit te kijken. Politici vinden het dan ook lastig om een langetermijnvisie te formuleren. Ze worden continu ingehaald door de actualiteit.»

– Veel mensen hopen dat de pandemie tot ingrijpende maatschappelijke veranderingen zal leiden. Mogen ze hoop koesteren?

KOEKKOEK «Ook na de bankencrisis van 2008 leek het revolutionaire potentieel groot, maar ik verwacht dat deze crisis even weinig in gang zal zetten. Het klinkt misschien cru, maar die crises hakken er niet hard genoeg in. Om een grote groep mensen op de been te krijgen, heb je nóg meer narigheid nodig. Als mensen om negen uur op het werk verwacht worden, kruipen ze toch minder snel de barricades op.»

– Op welk vlak zal de volgende grote revolutie plaatsvinden?

KOEKKOEK «Het klimaat. Actievoerders die écht geloven in een klimaatapocalyps – dat over vijftig jaar honderden miljoenen mensen hun huizen verliezen, en verhongeren of verdrinken – zullen revolutionaire methoden niet schuwen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234