Chanel Matil Lodik: ‘Ik heb veel pijn, trauma en energie in dit boek gestoken; dat is het me alleen waard als jij actief aan de slag gaat.’ Beeld Nosh Neneh
Chanel Matil Lodik: ‘Ik heb veel pijn, trauma en energie in dit boek gestoken; dat is het me alleen waard als jij actief aan de slag gaat.’Beeld Nosh Neneh

Antiracismehandboekchanel matil lodik

‘Lezen over antiracisme maakt je geen antiracist. Het zijn de acties die tellen’

Chanel Matil Lodik (34) wil dat elke lezer van haar antiracismehandboek in actie komt. ‘In Nederland moet het altijd gezellig zijn. Maar mensen moeten zichzelf dwingen het ongemakkelijke gesprek aan te gaan.’

Redactie

Onlangs hoorde Chanel Matil Lodik op de radio een gesprek over discriminatie op de woningmarkt. Er was nieuw onderzoek dat liet zien dat niet iedereen dezelfde kansen op een huis heeft. Ze werd er moedeloos van. ‘Gaan we elk jaar hetzelfde onderzoek doen om te meten dat er wordt gediscrimineerd of gaan we eindelijk kijken wat we kunnen doen om het te stoppen?’

De Amsterdamse is dan ook meer van de actie. Zo richtte ze het bedrijf Meer Kleur in de Media op, waarmee ze experts van kleur koppelt aan journalisten. Ze geeft trainingen over diversiteit aan bedrijven en ontwikkelde haar eigen antiracisme-masterclass. Op Instagram geeft ze dagelijks aan haar 20.000 volgers een inkijk in het leven ‘van een autistische mama die onderneemt en schrijft over antiracisme, diversiteit en inclusie’.

Nu is er ‘Het antiracismehandboek’, waarmee ze concrete handvatten geeft aan mensen om actief antiracistisch te zijn. In taalgebruik bijvoorbeeld. Zo schrijft Lodik altijd Zwart met een hoofdletter, omdat Zwart niet alleen een kleur betreft, ‘maar ook de gedeelde culturele identiteit van Zwarte mensen van over de hele wereld’. Het boek is opgebouwd als een cursus: eerst behandelt ze wat racisme is, vervolgens noemt ze voorbeelden hoe je het kunt herkennen en het boek eindigt met acties waarmee je aan de slag kunt. ‘Dit boek is niet voor mensen die denken dat racisme niet bestaat. Het is voor de mensen die echt iets willen doen.’

- Waarom moest het boek er komen?

LODIK «Sinds de moord op George Floyd in Amerika hebben veel, vooral witte mensen, een openbaring gehad over racisme. Ik kreeg via mijn Instagram zo ontzettend veel vragen van mensen over wat ze kunnen doen tegen racisme. Daarom ben ik toen een antiracismewebinar begonnen. Daar kwamen meer dan duizend aanmeldingen op. En nu wilde ik alles bundelen in een boek, zodat het nog meer mensen kan bereiken.»

- Maakt dat u ook optimistisch, dat er zoveel aanmeldingen kwamen voor een antiracismewebinar?

LODIK «Op zich wel. Ik ben enorm actief op Instagram en daar zie je veel mensen die elkaar tips geven, elkaar mobiliseren en actief antiracistisch zijn. Het kan natuurlijk ook de bubbel zijn waarin ik zit, maar toch geloof ik dat er echt iets verandert. Veel grote bedrijven willen met me samenwerken omdat ze zien dat het anders moet. De demonstraties tegen racisme, dat vergeten mensen soms, vonden plaats door het hele land, heus niet alleen in Amsterdam.»

- In de introductie schrijft u dat u jarenlang niet uw opinie over racisme en inclusie wilde geven. U schrijft: ‘Ik wist dat wanneer je als Zwarte vrouw daar ooit je mond over opendoet, dat het enige onderwerp is waar je om bekend komt te staan.’

LODIK «Ik doe het ook vooral omdat het moet. Omdat ik die noodzaak echt voel. Omdat ik een betere wereld wil achter laten voor Jaden, mijn zoon van bijna 3. Ik doe het niet omdat ik zin heb om mensen hierop aan te spreken.»

- Het boek draagt u onder meer op aan uw oudere nicht Judith Oliander en het begint met een voorwoord van uw neefje Brenly. Hij beschrijft hoe een racistische uitspraak u over de drempel trok tóch uw ervaringen te delen. Wat was er gebeurd?

LODIK «Na een werkuitje in Zeeland, zes jaar geleden, liep ik ’s avonds richting mijn hotel en langs een groep witte mensen bij een bruiloftsreceptie. Ik zei gedag. En zij reageerden met ‘Hey, zwarte piet!’ Je hoort dat op z’n moment, en je loopt door. Maar opeens stopte ik. Ik was zo in shock. Ik liep toen terug, maar het enige dat ik kon uitbrengen was: ‘Hé, dat was niet zo aardig.’ Een zin alsof ik een 3-jarige was ofzo. En wat er toen gebeurde was dat iedereen ongemakkelijk aan het grinniken was. Eén iemand zei wel dat het echt niet kon, maar ze stonden wel te lachen.

»Ik was van slag, die avond, maar ook de dag erna in de auto terug naar huis. Ik voelde allerlei emoties, maar rationeel dacht ik ook: ach, hoe erg is het nou. Alleen dat komt ook omdat je, als je jaren stelselmatig hoort dat het allemaal niet zo erg is, die reactie bent gaan internaliseren. Terwijl mijn lichaam gewoon echt van slag was. Die strijd met mezelf heb ik toen gedeeld op Twitter. En daar kwamen heel veel reacties op, en toen is het een beetje begonnen allemaal.»

- U kreeg ook een reactie van Judith.

LODIK «Mijn nichtje belde toen ze mijn verhaal had gelezen en zei dat ze die kwetsbare kant die ik had gedeeld niet zo kende. Ze kende me altijd als een heel sterk iemand en wilde niet dat anderen mij zo zagen als iemand die pijn had. Laat zien hoe sterk je bent, is mij altijd geleerd. Geef anderen niet het genot dat ze je klein kunnen krijgen. Maar ik vind ook dat juist zwarte vrouwen mogen laten zien dat ze kwetsbaar zijn, dat ze ook gevoelens hebben.»

- Wat is er voor u uit die tweestrijd gekomen?

LODIK «Ik heb toen bedacht dat ik van mijn ervaringen iets anders moet maken. Dat ik die traumatische ervaringen, want dit was heus niet de eerste of laatste keer, moest omzetten in werk waarbij ik het kan delen met anderen. Zodat we elkaar beter kunnen aanspreken als er dingen misgaan.»

- Komt er meer afstand tot uw eigen ervaringen, hoe vaker u erover vertelt?

LODIK «Nee, ik herleef het elke keer. Ik heb nog regelmatig dat ik bij een masterclass mijn tranen echt moet wegslikken. Ik zit soms met tranen in mijn ogen op Instagram. Ik ben heel moe van die emoties. Ik heb daar gewoon geen zin in elke dag, maar ze komen en gaan toch wanneer ze dat willen.»

- In uw boek noemt u concrete acties waarmee u mensen wilt leren niet stil te zijn als er om hen heen iets racistisch gebeurt. Wat moet je doen als iemand een racistische opmerking maakt?

LODIK «Kijk, als ik als zwarte vrouw een racistische opmerking hoor dan zeg ik meteen: het is vast niet je bedoeling, maar wat je zegt is wel racistisch. Dat vinden mensen soms heftig, want ze hebben zelf niet door dat het racistisch is. Ze klappen dan soms dicht. Maar dat is dan ook mijn bedoeling, want ik wil gewoon dat die opmerking stopt.

»Maar als er niemand in de kamer is op wie de racistische opmerking slaat en die persoonlijk door die opmerking wordt geraakt, geeft dat de kans om een ander gesprek te voeren. Dan kun je vragen wat iemand bedoelt. In Nederland moet het altijd gezellig zijn. Maar mensen moeten zichzelf dwingen het ongemakkelijke gesprek aan te gaan. In het boek staan allerlei tips hoe je dat kunt doen.»

- Tegelijkertijd maakt u zich ook zorgen om shaming, van mensen die ofwel ooit een keer een racistische opmerking hebben gemaakt, ofwel mensen die bondgenoot wilden zijn maar kritiek kregen op hoe ze het vervolgens aanpakten.

LODIK «Ik probeer zo inclusief mogelijk naar iedereen te zijn, maar als jij een homofobe opmerking maakt, zie ik dat niet door de vingers. Ik spreek je er meteen op aan. Alleen het ding is: mensen maken fouten. Het gaat erom of je daarna je gedrag aanpast. Doe je dat niet, dan is het een patroon.

»Daarom deel ik ook eigenlijk nooit één racistische of seksistische opmerking van iemand van meer dan twee of drie jaar geleden. Wie weet heeft iemand zijn gedrag veranderd. Je kunt niets veranderen aan je verleden, je kunt leren van je fouten en je kunt je gedrag verbeteren.»

- U richt zich expliciet op de mensen die antiracistisch willen zijn, of het nu mensen van kleur, zwarte mensen of witte mensen zijn. Maar u waarschuwt ook dat het boek lezen niet genoeg is.

LODIK «Aan het begin van het boek staat: ‘Lezen over antiracisme maakt je geen antiracist.’ Dat is de eerste disclaimer. Het zijn de acties die tellen. Ik heb veel pijn, trauma en energie in dit boek gestoken; dat is het me alleen waard als jij actief aan de slag gaat.»

(Parool)

Chanel Matil Lodik: ‘Het antiracismehandboek’, uitgeverij Lev., €21,99.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234