null Beeld

Lezing: DWDD University presenteert: Het brein door Erik Scherder

Wie weleens naar ‘De wereld draait door’ kijkt, weet ongetwijfeld welk vlees hij met professor Erik Scherder in de kuip heeft: Scherder is het soort prof dat zijn op het eerste gezicht nogal droge vakgebied – de neuropsychologie – met een jolig soort panache aanschouwelijk weet te maken, en al eens onverhoeds op tafel durft te springen om een punt kracht bij te zetten.

Noud Jansen

Vanaf vanavond tot en met 14 mei mag hij in ‘DWDD University’ iedere week een gastcollege geven over wat Woody Allen ooit zijn tweede favoriete lichaamsdeel noemde: het brein.

Erik Scherder «Ik heb hier enorm veel zin in, al komen er eerlijk gezegd ook wel wat zenuwen aan te pas. Je weet natuurlijk dat een groot deel van je vakgenoten zullen kijken, en wanneer je iets voor een groot publiek moet uitleggen, kun je er nu eenmaal niet alle nuances in leggen. Maar kom, ’t is natuurlijk geweldig om zo’n omvangrijk publiek te bereiken.»

HUMO Wat gaat u precies doen?

Scherder «Het idee is dat we een reis door het brein maken, te beginnen bij de hersenstam helemaal onderaan. Daar worden zogeheten neurotransmitters geproduceerd; chemische stoffen die via opstijgende banen in de hersenschors bovenaan belanden. Telkens laat ik zien hoe prachtig het is wanneer het brein normaal functioneert, en hoe vervelend het is wanneer het niet normaal functioneert. Want de vraag wordt bijvoorbeeld ook opgeworpen: wat gebeurt er wanneer die ‘aanknop’ van de hersenschors hapert, zoals bij comapatiënten? Ik leg dan niet alleen uit hoe dat kan en wat de gevolgen zijn, maar ook hoe je die aanknop eventueel weer zou kunnen laten werken, zodat je de patiënt uit zijn coma haalt.

»Enfin, één en ander zal wel duidelijk worden in het college.»

HUMO Nu ik u toch aan de lijn heb: zou ik u een drietal vraagjes mogen voorleggen die ik altijd al aan een breinexpert had willen stellen?

Scherder «Ja hoor, dat mag.»

HUMO Om te beginnen: soms gebeurt het dat iets op het tipje van je tong ligt, maar je kunt er niet op komen. Het merkwaardige is dat je er vaak wél op komt wanneer je er een tijdje niet aan denkt. Hoe komt dat?

Scherder «Ha, het tip of the tongue-fenomeen. Kijk, u weet dat het brein altijd actief is, ook ’s nachts. En wanneer u het actieve denken – de cognitie – uitschakelt, dan ontstaat er activiteit in gebieden die anders grotendeels inactief blijven. Die gebieden, samen het defaultnetwerk genoemd, zorgen er ook voor dat u soms zomaar op een idee kunt komen, bijvoorbeeld wanneer u aan het joggen bent of een douche neemt; momenten waarop u niet al te hard nadenkt.»

HUMO Twee: je hoort weleens dat vrouwen makkelijker kunnen multitasken dan mannen. Klopt dat?

Scherder «Nee, dat klopt niet (lacht). Je hebt high performers en je hebt low performers op het gebied van multitasken, en die categorieën komen bij beide seksen in gelijke mate voor. Dat vrouwen beter zouden kunnen multitasken, is een hardnekkige mythe.»

HUMO En tot slot: hebben wij een vrije wil, of is alles in ons brein vastgelegd?

Scherder «Uiterst moeilijke vraag. Zelf denk ik dat heel veel vastligt; dat je grotendeels wordt bepaald door hoe je in elkaar steekt. Maar eigenlijk maakt het voor mij niet zo heel veel uit. Het gaat erom dat je vrijheid vóélt om dingen te ontdekken, of om iets nieuws te ontwikkelen. Who cares of dat allemaal ooit is voorgeprogrammeerd?»

HUMO Als ik nu een eind maak aan dit gesprek, doe ik dat dan uit vrije wil?

Scherder (lacht) «U denkt misschien: ‘’t Is nou wel mooi geweest met die vent’? Nee, kijk, eigenlijk heeft die vraag meer met filosofie te maken dan met neuropsychologie. En dat is nu eenmaal mijn vakgebied niet. Ken je grenzen, zeg ik weleens.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234